اتحادخبر-ساناز دانشگر: روز قلم در تقویم رسمی ایران روز چهاردهم تیرماه می‌باشد. این روز در سال ۱۳۸۱ پس از پیشنهاد انجمن قلم ایران و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به ثبت رسید. بی شک، بخش مهم و اساسی هویت فرهنگی هر ملتی، به آثار مکتوبی‌ است که از آن ملت بر جای مانده است. به همین مناسبت اتحادخبر نظرات تعدادی از نویسندگان هم استانی را جویا شده است که در این مبحث به پاسخ های مهدی بردبار نویسنده دشتستانی می پردازیم.
 
مهدی بردبار دبیر صفحه ادبیات حماسی هفته نامه اتحاد جنوب است.

در مورد اوّلین و آخرین اثرتان بگویید. در چه سالی منتشر شد؟
اولین اثری که از من منتشر شد زیر عنوان "زندانی" به کوشش انتشارات "سمت روشن کلمه" در سال ۱۳۹۹ زیر چاپ رفت. هنوز اثری دیگری به چاپ نرسانده ام. در حال نوشتنِ دومین اثرم هستم که نوشته ای پژوهشی ست و گمان می کنم در سال آینده بتوانم به چاپ برسانم.

چرا حوزه ادبیات را انتخاب کردید؟

موضوع انتخاب ادبیات برای من تفنن نبوده است. از مهمترین دلایل رویکرد من به ادبیات این بوده که می توانستم در این رشته آنچه را می خواهم بنویسم و بگویم.

تصور بفرمایید یک «قلم طلایی» در اختیارتان هست. اگر قرار باشد آن را به یکی از نویسندگان مورد علاقه‌تان اهداء کنید به چه کسی می‌دهید؟ چرا؟
قطعا این " قلم طلایی " را صادق خان هدایت می دهم. در اینجا مجال واکاوی تاثیرگذاری وی در حوزه ادبیات داستانی نیست اما می توان خیلی خلاصه اظهار داشت که ادبیات داستانی معاصر بیش و پیش از هر کسی وامدار نوشته ها و کوشش های بی نظیر ایشان است.

واژه «قلم» از دید شما چه تعریفی دارد؟
" قلم " آن است که فروخته نشود همین.

به نظر شما یک نویسنده خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

به طور کلی از نظر من نمی توان یک چارت تهیه کرد و خصوصیاتی را در آن عنوان کرد که نویسنده ای از آن پیروی کند. اما چند پارامتر هست که به گمانم هر نویسنده ای باید آن ها را دارا باشد. ۱- پشتکار داشته باشد ۲- استعداد داشته باشد ۳- چیز تازه ای برای گفتن داشته باشد ۴- اطلاعات عمومی بسیار زیادی در دانش های مختلف داشته باشد.

راز ماندگاری بعضی از کتابها، مقاله ها و شعرها چه می‌تواند باشد؟
از درون و ضمیرِ روشنِ نویسنده سرچشمه گرفتن و به گفته ی فریدریش نیچه که می گفت: " یک سنباده به من دهید تا به سنگی بی شکل معنا ببخشم. معنا بخشیدن به چیزی بی معنا کار کوچکی نیست. " رازِ ماندگاری بسیاری از آثار کلاسیک و مدرن است.

همانطور که می‌دانید هر چیزی ممکن است دچار ضعف و آفت شود. به نظرتان آفت نویسندگی در چیست؟
می توانم با این روایت در مورد کاری که " پیرو مانزونی " نقاش ایتالیایی کرد پاسخ این پرسش را بدهم. او روزی مدفوع خود را در قوطی های کنسرو کرد و آن را برای فروش به قیمت گزاف در معرض نمایش قرار داد. جالب این است که در دو روز همه ی قوطی ها به فروش رفت! مانزونی می خواست با این کار خود بگوید که " شهرت " برای فرد هنرمند می تواند بسیار خطرناک باشد و وی را دچارِ افت و ضعف کند زیرا به دلیل شهرتی که دارد هر چیزی پرت و پلایی که خلق کند حتی اگر مدفوع وی باشد مورد استقبال عوام قرار خواهد گرفت و محتوا به حاشیه رانده می شود. اینجاست که ما با وفور آثاری مواجه هستیم که به ادبیات و کلا هنر ضربه های جدی وارد کرده و می کنند و متاسفانه این مطلب گریبان گیر هنر مدرن شده است. باید بکوشیم که این معضل را را برطرف کنیم اما آگاهانه می دانم که مشکل است.

راه جلوگیری یا رفع این آفت ها را نیز بیان نمایید.

باید آموزش داد و در عرصه ی هنر فرهنگ سازی کرد.
باید آگاهی داد که هر اثری ارزش چاپ ندارد ارزش هدر دادن کاغذ و مرکب را ندارد. منتقدین دلسوز و البته پُر دانش و باسواد (تاکید می کنم دلسوز زیرا انتقاد مغرضانه خود از هر آفتی بدتر است) در این عرصه می توانند ایفای نقش کنند. انتشاراتی ها باید منتقدین آگاه به فنون داستان نویسی و شعر داشته باشند تا هر اثری را زیر چاپ نبرند. به گمانم می توان از نشر آثار ضعیف جلوگیری کرد. البته ناگفته نماند محدودیت نویسنده یا شاعر نیز در بیان مطلب هم یکی دیگر از دغدغه های مهم است که باید مرتفع شود.

آثاری که امروزه وارد بازار نشر می‌شوند می‌توانند نیاز جامعه را برطرف کنند؟
راستش در این خصوص و در بازار کتاب ایران از نظر من ، ما بسیار عقب افتاده ایم. بسیاری از آثار بزرگان دنیا هنوز حتی به فارسی ترجمه نشده است یا اگر شده یا کمیاب است یا مترجم تازه کار بوده است. دسترسی بسیاری از علاقمندان به کتاب در ایران هم به دلیل هزینه های بالا هم به دلیل این که به سهولت نمی توانند آن را تهیه کنند بسیار مشکل شده است. خودِ من یکی از همین اشخاص هستم و چون پژوهشگرم می دانم که اگر فلان کتاب در اختیارم بود چه گفتارها که نمی توانستم به رشته ی تحریر در بیاورم. مثلا برای پژوهشی که قرار است در مورد " کوه قاف " داشته باشم نیازمند به منابعی در سطح جهانی هستم که متاسفانه تا حالا محقق نشده است دلیلش هم این است که منابع و کتاب های موجود در ایران نتوانسته اند پاسخگوی خواست من باشند.