به گزارش مهر در سحرگاهی که قرار بود ناوشکن ایرانی "دنا" پس از سفری صلح‌آمیز و شرکت در رزمایشی دوستانه محل رزمایش را به مقصد یکی از بنادر هندوستان که با توجه به شرایط جنگی قرار بود در انجا بهلو بگیرد، آتش و فولاد در ۴۰ کیلومتری سواحل سریلانکا گریبانگیر ۱۳۶ دریادل ایرانی شد. اما آنچه این حادثه را از یک حمله صرف جنگی به جنایتی فراتر از تصور تبدیل کرد، نه فقط غافلگیری ناو در هزاران مایل دورتر از میدان نبرد، بلکه اقدام وحشیانه زیردریایی آمریکا در شلیک دوم به سمت بازماندگان و مجروحانی بود که برای نجات جان خود و زخمی ها در حال اماده سازی قایق‌های نجات بودند.

یک مهمانی، یک کمین: روایتی از شلیک تا غرق

ناوگروه ایرانی شامل ناوشکن دنا و ناوهای پشتیبانی بوشهر و لاوان، نه در یک مأموریت جنگی، بلکه در سفری آموزشی و دیپلماتیک به آب‌های هند پا نهاده بودند. دعوت رسمی نیروی دریایی هند برای شرکت در رزمایش بین‌المللی "میلان ۲۰۲۶" و جشن ناوگان این کشور، سند محکمی بر صلح‌آمیز بودن این مأموریت است . اما در ۱۴ اسفند ۱۴۰۴، زمانی که ناو دنا در منطقه‌ای بین‌المللی و در ۲۱ کیلومتری کامبوج (منطقه تحت نظارت سریلانکا) در حال حرکت به سمت یکی از بنادر کشور هندوستان برای پهلوگیری بود، اژدری مرگبار از زیردریایی آمریکا به میانه این شناور اصابت کرد .

صحنه‌ای از تراژدی و خون‌سردی

تصاویر منتشرشده توسط پنتاگون لحظه اصابت اولین اژدر را نشان می‌دهد که پیکر ناو را از وسط دریده است. در این لحظات بحرانی، نظم و ایثار دریادلان ایرانی اجازه نداد هرج و مرج بر کشتی حاکم شود. خدمه با تمام توان تلاش کردند تا مجروحان و آسیب‌دیدگان را به بخش پاشنه (عقب) کشتی منتقل کنند تا از آنجا توسط قایق‌های نجات، جان خود را از کام مرگ بربایند. اما آنچه در ادامه رخ داد، ماهیت واقعی این حمله را آشکار ساخت.

زیردریایی مهاجم آمریکایی که به وضوح صحنه نابسامان کشتی در حال غرق را از طریق لنزهای خود زیر نظر داشت، دومین اژدر خود را نه به سوی بدنه‌ای که هنوز توان مقاومتی داشت، بلکه دقیقاً به سمت محل تجمع بازماندگان و مجروحان در پاشنه کشتی شلیک کرد. این شلیک ناجوانمردانه، صحنه نجات را به خونینی‌ترین کشتار دریایی در سده اخیر تبدیل کرد.

آمار فاجعه؛ از پرسنل تا شهدا

در پی این جنایت، ناو دنا که ۱۳۶ پرسنل سرنشین آن بودند، دقایقی پس از اصابت دوم در اعماق آب غرق شد. بر اساس آخرین آمار تأیید شده توسط رسانه‌ها و مقامات سریلانکا و ایران، از مجموع سرنشینان، دست‌کم ۱۰۴ نفر به شهادت رسیده‌اند. پیکر مطهر ۸۴ شهید پس از روزها تلاش توسط نیروی دریایی سریلانکا از آب گرفته شد و ۳۲ تن دیگر که به شدت مجروح شده بودند، نجات یافتند. این در حالی است که ۲۰ نفر دیگر همچنان در لیست مفقودین این حادثه دلخراش قرار دارند .

چرا این حمله یک "جنایت جنگی" است؟

کارشناسان حقوق بین‌الملل و تحلیلگران مسائل دریایی، این رویداد را نه صرفاً یک اقدام جنگی، بلکه مصداق بارز "جنایت جنگی" و نقض فاحش حقوق بشر دوستانه می‌دانند. دلایل این ادعا عبارتند از:

۱. عدم مشروعیت هدف (اصل تفکیک): ناو دنا در یک مأموریت آموزشی و در چهارچوب همکاری‌های دریایی با هند حضور داشت. طبق قوانین بین‌المللی دریاها و کنوانسیون‌های ژنو، شناورهایی که در مأموریت‌های غیرنظامی و آموزشی هستند، مصونیت داشته و هدف قرار دادن آن‌ها ممنوع است .

۲. فاصله جغرافیایی از مخاصمه: این حمله ۲۰۰۰ مایل دورتر از آب‌های سرزمینی ایران و منطقه درگیری ایران و آمریکا-اسرائیل رخ داده است. وزارت خارجه ایران تأکید کرده که ناو دنا به عنوان یک "مهمان" در حال بازگشت از رزمایش هند بوده و هیچ تهدیدی برای امنیت آمریکا محسوب نمی‌شده است .

۳. نقض اصل منع "درد و رنج بیهوده": بر اساس قوانین مخاصمات مسلحانه، حتی در زمان جنگ، هرگونه حمله باید ضرورت نظامی داشته باشد. پس از اصابت اول، ناو دنا به طور کامل از کار افتاده و غرق می‌شد. نیروهای ایرانی نه در حال جنگ، که در حال نجات مجروحان و تخلیه کشتی بودند. شلیک دوم به سمت محل تجمع بازماندگان، مصداق بارز "قتل عام" و نقض آشکار اصول انسانی است. این اقدام وحشیانه نشان داد که هدف آمریکایی‌ها صرفاً غرق کردن یک کشتی، بلکه به شهادت رساندن حداکثری دریادلان ایرانی بوده است .

واکنش‌ها و چشم‌انداز

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، با افتخار از این حمله به عنوان "مرگی آرام" یاد کرد و آن را اولین غرق یک کشتی دشمن توسط اژدر از جنگ جهانی دوم به بعد خواند . در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این رویداد را "جنایتی در دریا" خواند و هشدار داد که آمریکا از این "سابقه شوم" به شدت پشیمان خواهد شد .

سخنگوی وزارت خارجه ایران نیز با اشاره به قوانین بین‌المللی تأکید کرد که این اقدام نه تنها مصداق "تجاوز" مطابق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل است، بلکه نقض آشکار کنوانسیون دوم ژنو (۱۹۴۹) و پروتکل الحاقی آن محسوب می‌شود و با کارشکنی در عملیات نجات، بر شدت این جنایت افزوده است .

در حالی که پیکرهای مطهر ۸۴ شهید پس از تشریح در سریلانکا، راهی میهن اسلامی شده و آماده تشیع در روز چهارشنبه هستند ، این حادثه تلخ بار دیگر چهره واقعی قدرت‌های مدعی حقوق بشر را در برابر افکار عمومی جهان آشکار ساخت؛ چهره‌ای که در آن حتی پناه بردن به قایق‌های نجات نیز نمی‌تواند جلوی خوی وحشیگری را بگیرد.