رویا نیکنام

قسمت دوم :

حاکمیت بر قلمرو هوایی ودریایی وتاثیر آن بر امنیت ملی درصورت بروز بحران
  

نظام بین المللی متشکل از بازیگرانی است که دولت ها ،سازمان های بین المللی وسایر گروه های سازمان یافته را در برمی گیرد.
این عناصر دریک چهار چوب معین وبراساس ضوابط ومعیارهای شناخته شده وتنظیم شده به صورت کنش - واکنش  با همدیگر در تعامل اند.،نظام سیاسی بین المللی وعوامل تشکیل دهنده ی آن بایستی در حد و قلمرو معینی نگهداری واز آن محافظت شود تا پایدار بماند.
هنگامی که تعادل سیستم به هم بخورد به نحوی که به طور مستقیم متوجه بقا یا راه وروش بنیادی زندگی باشد بحران مفهوم پیدا می کند.
بنابراین *بحران عبارت است از وضعیتی که نظم سیستم اصلی یا قسمت هایی از سیستم فرعی را مختل کرده وپایداری آن را به هم می زند.*
هنگامی که تهدیدی متوجه قلمرو سرزمین دولت اعم از خشکی، هوا و دریا که در آن حاکمیت اعمال می شود،گردد ودر اثر بهم خوردن نظم موجود  و تهدیدبقا  وعدم امنیت حاکمیت و امنیت ملی را مختل کند،حاکمیت دولتی با بحران مواجه می شود.
 این پدیده بوسیله دو یا چند طرف درگیر در اعمال خصومت آمیز چند جانبه وکاربرد زور برای صدمه زدن به حریفان ویا سلطه بر آن ها مشخص می شود .
●مقررات بین المللی حاکم بر هوا ودریا ضمن آنکه زمینه مراودات ملت ها را افزایش داده وامکان دستیابی به همدیگر  را تسهیل کرده دارای شکاف هایی است که قدرت های دریایی وهوایی جهان با استفاده از آن ها درصدد گسترش حوزه نفوذ وبهره مندی از منافع دیگر نقاط گیتی هستند.
■منشور ملل متحد استفاده از زور را علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی دولت ها به جز برای دفاع از خود بدون اجازه ی شورای امنیت منع کرده است.
●در روابط میان دولت ها تغییر وضعیت از صلح به جنگ خود مهمترین بحران است.
■در جنگ سرزمین به عنوان قلمرو حاکمیت مورد تهدید قرار گرفته واز روال عادی تصمیم گیری باز مانده وامنیت اتباع کشور از لحاظ جانی ومالی به شدت تهدید می شود.
●دشمن با نقض قلمرو هوایی عمده ترین تهدیدات را بر امنیت ملی وارد می کند وبا حملات هوایی وموشکی منابع حیاتی اقتصادی،تجمعات انسانی مهم وپایگاه های دفاعی کشور را منهدم می سازد .
در این وضعیت امنیت  ملی در خطر جدی قرار می گیرد..
از این روی *کنوانسیون شیکاگو در ماده 89،تعلیق تعهدات ناشی از این معاهده را برای کشور درگیر در جنگ پیش بینی کرده است*.(کشورهای عضو پیمان این  حق را برای خود محفوظ می دارند که در موارد استثنایی یا در مواقع ضروری واضطراری یا به منظور حفظ امنیت عمومی فورا اقداماتی به طور موقت برای محدود ساختن یا ممنوع کردن پرواز بر فراز تمام یا قسمتی از خاک کشور خود معمول دارند.)

■کنوانسیون 1982حقوق دریاها صرف نظر از برخی مقررات مبهم درباره ی حفظ دریاها برای مقاصد صلح آمیز (ماده  88 و301) مساله استفاده های نظامی از دریاها را نادیده گرفته است.
این درحالی است که حدود 70 دولت درجهان نیروی دریایی دارند که میزان قدرت این نیروها بسیار متفاوت است.
بیش از چهار پنجم قوای دریایی جهان به دولت های عضو ناتو و مجموعه کشورهای تازه استقلال یافته ناشی از فروپاشی اتحاد شوروی تعلق دارد. نیروهای دریایی  هماهنگ با دیگر قوای نظامی ودر جهت دفاع از امنیت ملی وحقوق دولت ساحلی درمناطق جنگی وظایف مختلفی انجام می دهند.
به طور مثال :
*اعلام منطقه ی ممنوعه دریایی:*  *برای جلوگیری از ورود کشتی ها وقوای پشتیبانی دشمن ممکن است نیروی دریایی مناطقی را به عنوان منطقه ای ممنوعه اعلام کند به دلیل شناسایی کشتی های دوست از دشمن.*
*بعضی وقت ها اتفاق افتاده است که کشتی های تجاری نیز مشمول این ممنوعیت شده اند.*
*علت اصلی ایجاد این منطقه جلوگیری از خطرات ناشی از کشتی ها برای امنیت ملی است*.

در *12 آوریل 1982* ودر جریان جنگ فالکلند(مالویناس) نیروی دریایی انگلستان برای بازپس گرفتن جزایر فالکلند واقع در جنوب اقیانوس اطلس که به تصرف آرژانتین درآمده بود مناطقی را به عرض 200 مایل تحت عنوان (*منطقه ی ممنوعه ی دریایی*) اعلام کرد که کشتی ها وقوای پشتیبانی آرژانتین حق ورود به آن را نداشتند.
این اقدام روش جدیدی در جنگ دریایی بود.عنوان این منطقه را در فاصله ی زمانی کوتاهی به (*منطقه ی ممنوعه ی تام*) تغییر دادند.
در بیانیه نیروی دریایی انگلستان چنین آمده بود :(*...نه فقط کشتی های جنگی وقوای پشتیبانی آرژانتینی ،بلکه هر کشتی دیگری خواه جنگی یا تجاری را که از عملیات اشغال غیر قانونی جزایر فالکلند توسط نیروهای آرژانتینی حمایت کند شامل می شود*.