مهراب شاد

“تصمیم‌نگرفتن” خود یک نوع تصمیم است—و یکی از خطرناک‌ترین تصمیم‌ها. زیرا جامعه را در وضعیت تعلیق نگه می‌دارد، فرصت‌های رشد را از بین می‌برد، و بحران‌ها را انباشته می‌کند. برای برون‌رفت از این وضعیت، نیاز به شجاعت سیاسی، شفافیت، و اراده برای پذیرش مسئولیت وجود دارد.

۱. مفهوم “عدم تصمیم‌گیری سیاسی”

در ایران، بسیاری از مسائل حیاتی کشور—از بحران‌های اقتصادی گرفته تا سیاست خارجی و مطالبات اجتماعی—به حالت بلاتکلیفی و تعلیق درآمده‌اند. به‌جای تصمیم‌گیری قاطع، نهادهای تصمیم‌ساز یا دچار تردید مزمن هستند یا توپ تصمیم‌گیری را بین نهادها پاس‌کاری می‌کنند.

دلایل عمده این تعلل عبارتند از:
    ترس از پیامدهای اجتماعی یا بین‌المللی تصمیم‌ها
    تعارض منافع میان نهادهای مختلف قدرت
    نداشتن اجماع درون‌ساختاری
    محافظه‌کاری ساختاری در سطوح عالی تصمیم‌گیری

۲. مظاهر تعلل و بلاتکلیفی سیاسی
    برجام و سیاست خارجی: تعلل در احیای توافق هسته‌ای یا تدوین سیاست جایگزین، موجب سردرگمی در اقتصاد و روابط بین‌الملل شده.
    اقتصاد: تصمیم‌نگرفتن درباره نظام یارانه‌ها، سیاست ارزی، یا اصلاحات ساختاری، منجر به وضعیت فرساینده شده.
    مطالبات اجتماعی: هیچ پاسخ یا برنامه مشخصی برای خواسته‌های زنان، جوانان یا اقلیت‌ها ارائه نمی‌شود—نه رد، نه قبول. صرفاً سکوت.
   
۳. خطرات تعلل در تصمیم‌گیری

الف) فرسایش مشروعیت

هرچه زمان بگذرد و مردم پاسخ نگیرند، بی‌اعتمادی به نهادها بیشتر می‌شود. سکوت یا بلاتکلیفی را مردم “بی‌کفایتی” یا “بی‌تفاوتی” تفسیر می‌کنند.

ب) رادیکال شدن جامعه

وقتی تصمیم‌گیری در بالا متوقف شود، انرژی اجتماعی به کف خیابان منتقل می‌شود. این وضعیت، مستعد بروز اعتراضات گسترده، خشونت، و بی‌ثباتی داخلی است.

ج) فرصت‌سوزی در سطح بین‌المللی

تعلل در تصمیم‌گیری درباره روابط خارجی، ایران را به بازیگری انفعالی تبدیل کرده که صرفاً به تحولات واکنش نشان می‌دهد، نه اینکه جهت آن را تعیین کند.

د) از دست رفتن نخبگان و سرمایه انسانی

مهاجرت گسترده نخبگان، نتیجه‌ی مستقیم ناتوانی در اصلاح ساختارها و پاسخ به مطالبات است. عدم تصمیم‌گیری، امید را می‌خشکاند.

هـ) انفجار در لحظه‌ی نامناسب

تجربه تاریخی نشان داده تعلل در اصلاحات و تصمیمات سخت، اغلب منجر به فروپاشی ناگهانی و بی‌برنامه می‌شود، نه گذار آرام.

امیدواریم باتوجه به تغییرات به وجود آمده تصمیمات هرچه سریعتر به موقوع بپیوندند تا از صدمات و خطرات احتمالی جلوگیری شود