سید غلامحسین بهرسی:
 سپاس از دوستان نواندیش و خردگرای نشریه اتحادجنوب که شیوه پسندیده معرفی و تکریم و اعزاز و بزرگداشت نام آوران ایران زمین عزیز و به ویژه خطه عالم خیز و دانش پرور دشتستان را دیر زمانی است بنا نهاده اند و هرسال بزرگی از تبار اندیشمندان دشتستانی را به بهترین و نیکوترین وجه ارج گذاشته و معرفی می نمایند.

بعد از اینکه شنیدم امسال این فال نیکو به دوست ارجمند و استاد وارسته و معلم عزیزم جناب آقای دکترمالکی افتاده برخویش فرض دانستم تا گوشه ای از خدمات و زحمات این بزرگوار را به قلم ناقص خویش و بضاعت اندکم در اختیار دوستان و دوست داران علم و ادب قرار دهم. گرچه به قول منطقیون باید معرِف اجلای از معرَف باشد ولی ما این قاعده را برهم زده و خود را چونان پیرزنی مصری در صف خریداران یوسف دشتستانی خویش قرار دادم.

حقیر قریب به چهل سال است که از محضر جناب آقای دکتر مالکی تلمذ می نمایم و این سه دهه زمانی مستوفاست تا بتوان شخصیت آن بزرگوار را از زوایای مختلف دید و عیار سنگین وجود ایشان را سنجید. به همین منظور سخنم در چند محور به اختصار خدمت عزیزان ارایه می نمایم باشد که ادای دینی به دوست وعالم دشتستانی خویش کرده باشم.

1- تاریخ شفاهی جنوب ایران و سهم دکتر مالکی:

جنوب ایران در قرن معاصر یکی از مناطق حادثه خیز سیاسی واجتماعی بوده است. استان بوشهر به عنوان دروازه ورودی ایران، همواره مورد چشم داشت بیگانان و تاخت و تاز حکام محلی و عرصه تنازع قدرتهای سیاسی داخلی و خارجی بوده است. این امر باعث بروز یکسری تحولات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی گردید.  که ریشه یابی آنها از خلال کتب تاریخی موجود کاری سخت و در بیشتر موارد غیر ممکن است. قلّت منابع، پراکندگی اطلاعات، دسترسی جامع به حقایق را سخت و دشوار ساخته است.اینجاست که نقش تاریخ شفاهی به عنوان نوعی شیوه جمع آوری و آماده سازی اطلاعات تاریخی از طریق مصاحبه با شرکت کنندگان در رویداد های تاریخی میتواند نافع باشد.
ذهن وقّاد و حافظه قوی ابزاری قدرتمند بود که خداوند به دکتر مالکی عطا فرمود تا با این موهبت خداوندی شخصیت های بی نظیری را که در طی زمان درک فرمودند به بهترین نحو واکاوی کرده زوایای تاریک تاریخ و ادبیات جنوب را دیده و بر گنجینه تاریخ بیفزاید.
مصاحبت و مجالست با بزرگانی چون علیمراد فراشبندی که جهانی بود بنشسته در گوشه ای، مرحوم کربلایی کرم کوهستانی ادیب و شاعر وارسته دشتستانی و بزرگانی دیگر همه بر وسعت و دامنه اطلاعات ادبی و تاریخی ایشان افزودند.
اگر گوشه چشمی به کتاب غضنفرالسلطنه وتاریخ دشتستان بیندازیم شیوه تاریخ نگاری ابوالفضل بیهقی در ذهن متبادر میشود که یا خود شاهد قضایای تاریخی و یا با یک واسطه شاهدان را دیده و ثبت کرده است.
در یک نظر میتوان گفت مالکی گنجینه ای از تاریخ شفاهی ایران و مجموعه ای از اسناد را در این کتاب با هم تلفیق کرده و تا توانسته حقایق و ظرایف و زوایای تاریک تاریخ دشتستان را روشن کند و چراغی پیش روی نسلهای آینده قرار داده است.
بیان حقایق و ارائه واقعیات تاریخی آنچنان که روی داده اند، در تمام درازنای تاریخ برای اصحاب قدرت وصاحبان منفعت دشوار است .آنچنانی که علم طغیان وتجاسر در برابر عالمان ومورخان بر افراشته و برای امحای حقایق دست به هر جنایتی زده اند .آنچه در کتاب غضنفر وتاریخ دشتستان دیده می شود، حقایقی است که جاهایی دیگر دیده نشده است  و چه بسا شخصیت هایی به ظاهر موجه که با دیدن وخواندن این حقایق الاخبار جدید ناموجه جلوه می کند. آری قلم دکتر مالکی قلمی است که به گزافه و تملق آلوده نگردیده است.

2- نقش مالکی در تاریخ وادبیات دشتی:

 اولین تالیف استاد مالکی که درسال 1369با عنوان شعرای دشتستان و جم و ریز به چاپ رسید گمنامانی از شاعران وادیبان را معرفی نمودند. مخصوصا در دشتی شاعرانی چون باکی، دشتی وغیره.

انتشار خسرو شیرین مرحومان محمد خان و احمد خان دشتی و ملاحسن کبگانی کاری بزرگ بود که استاد با دقت و زحمت زیاد آن را انجام داد بعد از فوت مرحوم محمد خان دشتی کتابی مستقل از آثار ایشان به چاپ نرسیده بود. فقط در زمان حیات آن بزرگوار یعنی سال 1246هجری قمری مجموعه از اشعار ایشان با مقدمه مرحوم آیت قزوینی در بمبی هند چاپ می شود  و با مرگ آن بزرگوار در سال 1298 هجری قمری اثار ایشان پراکنده شده و کثیری از آنها هم از بین رفتند.
استاد مالکی با تمرکز بر روی آثار مرحوم محمد خان طی چندین دهه توانستند ضمن جستجو و تحقیقی شبانه روزی غبار غربت از آثار و شخصیت این بزرگوار بزدایند. جمع آوری نسخه های متفاوت از خسروشیرین احمد خان و محمد خان دشتی ومطابقت آنها با هم، کاری بس طاقت فرسا و سخت بوده و نیاز به حوصله و دقت زیاد دارد که سرانجام در سال 1393به زیور طبع آراسته گردید.

علاوه بر این  در مقدمه کتاب بر تاریخ دشتی شرحی مفصل و مبسوط نگاشته اند علاوه  بر ارزش ادبی کتاب، صبغه تاریخی نیز به آن داده است.
امید است خداوند بر توفیقات ایشان  بیفزاید و سلامتی و تندرستی به ایشان عطا فرماید.