به گزارش مهر، محمدرضا ظفرقندی، با اشاره به صحنه‌های ماندگار دوران دفاع مقدس و ایثار کادر درمان، افزود: دیدن مجروحان جنگی و تلاش برای نجات آنان، صحنه‌هایی است که هیچ‌گاه از ذهن انسان پاک نمی‌شود. در جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نیز شاهد ایثار و فداکاری همکاران نظام سلامت بودیم؛ از جمله پرستاری که با وجود داشتن سه فرزند، در شرایط جنگی برای نجات بیماران در بیمارستان حضور یافت.

وی، ثبت دقیق وقایع و مستندات جنگ را دومین هدف این اقدام عنوان کرد و گفت: باید وقایع این دوره به‌درستی ثبت شود؛ چرا که در شرایط بحران، به دلیل حجم بالای کار و گرفتاری‌ها ممکن است فرصت ثبت دقیق اتفاقات از دست برود و بعدها برای برخی وقایع مهم تاریخی حسرت بخوریم.

ظفرقندی با اشاره به ضرورت ثبت مظلومیت مردم و شهدای جنگ، تصریح کرد: باید اتفاقاتی که در این دوره رخ داد، از جمله شهادت مردم و کودکان و حوادثی مانند آنچه در میناب رخ داد، ثبت و برای نسل‌های آینده روایت شود. این مستندات بخشی از تاریخ کشور است و باید حفظ شود.

وی، سومین هدف را استخراج درس‌آموخته‌ها و تبدیل تجربه‌ها به الگو دانست و افزود: حتی اگر جنگ پایان یافته باشد، باید بدانیم نقاط قوت و ضعف ما چه بوده است. از همان روزهای نخست جنگ، ستاد بحران تشکیل شد و کار فشرده‌ای آغاز شد؛ اکنون نیز باید نقاط ضعف و قوت را استخراج و ثبت کنیم تا برای ادامه مسیر، افزایش تاب‌آوری و آمادگی نسل‌های آینده مورد استفاده قرار گیرد.

وزیر بهداشت با اشاره به مفهوم «مدیریت انبوه مجروحان» خاطرنشان کرد: وقتی حجم زیادی از مجروحان در یک زمان کوتاه وارد مراکز درمانی می‌شوند، علاوه بر دانش علمی و آموزش‌های دانشگاهی، تجربه و آمادگی عملی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد.

وی ادامه داد: اگر تجربه هشت سال دفاع مقدس را نداشتیم، شاید در بسیاری از حوزه‌ها مجبور بودیم از نقطه صفر شروع کنیم؛ اما آن تجربه به ما کمک کرد که بسیاری از آمادگی‌ها را از قبل ایجاد کنیم. در جنگ ۱۲ روزه نیز تیم سلامت از قبل آمادگی‌های لازم را ایجاد کرده بود و حتی حدود ۱۰ میلیون لیتر سرم برای شرایط احتمالی آماده شد.

ظفرقندی تأکید کرد: امروز نیز در جلسات مدیریت بحران، مدل‌های مختلف احتمالی را بررسی می‌کنیم و درباره اینکه در صورت وقوع هر سناریو چه آمادگی‌هایی باید داشته باشیم، بحث می‌کنیم؛ حتی اگر برخی تجهیزات، داروها یا اقلام آماده‌شده مورد استفاده قرار نگیرند، اصل آمادگی برای بحران ضروری است.

وزیر بهداشت همچنین بر اهمیت اخلاق حرفه‌ای در شرایط جنگی و بحرانی تأکید کرد و گفت: در ارائه خدمات درمانی هیچ تفاوتی میان مجروحان نباید وجود داشته باشد؛ مهم نیست فرد مجروح چه کسی است، در کجا مجروح شده یا چه دیدگاه و گرایشی دارد. وظیفه ما این است که با نگاه حرفه‌ای و اخلاقی به همه مجروحان خدمت کنیم.

وی با تقدیر از عملکرد اورژانس، انتقال خون و سایر بخش‌های نظام سلامت در دوران جنگ، گفت: این اقدامات باید هم ثبت شوند و هم به عنوان تجربه‌ای برای آینده مورد استفاده قرار گیرند.

وزیر بهداشت با اشاره به اهمیت زمان در نجات جان مجروحان اظهار کرد: در درمان تروما، دو موضوع در صدر اهمیت قرار دارند؛ یکی آسیب‌های شدید و دیگری شوک ناشی از خونریزی. اگر خون و فرآورده‌های خونی به‌موقع به بیمار برسد، بسیاری از بیماران قابل نجات هستند.

وی افزود: نقش اورژانس در این میان بسیار حیاتی است. اگر تیم اورژانس حتی چند دقیقه زودتر به فردی که دچار خونریزی شدید شده برسد، ممکن است جان او نجات پیدا کند؛ اما هرچه زمان بیشتری از دست برود، احتمال فوت یا شهادت بیمار افزایش می‌یابد.

اعتماد مردم بزرگ‌ترین سرمایه نظام سلامت است

وزیر بهداشت با تأکید بر ضرورت نهادینه شدن اخلاق حرفه‌ای در نظام سلامت گفت: مهم‌ترین سرمایه ما اعتماد مردم و سرمایه اجتماعی است که در بحران‌ها به دست می‌آید و باید از آن به‌خوبی صیانت کنیم.

ظفرقندی با اشاره به فداکاری کادر سلامت در جریان جنگ ۱۲ روزه اظهار کرد: اخلاق حرفه‌ای باید در نظام سلامت تثبیت شود و همه به آن متعهد باشند. اگر این اخلاق وجود نداشته باشد، پرستاری که با وجود داشتن سه فرزند، در شرایط جنگی برای نجات بیماران به بیمارستان بازمی‌گردد، چنین فداکاری‌ای نمی‌کند.

وی افزود: در صحنه‌های مختلف شاهد بودیم پرستار و پزشک سه شبانه‌روز بدون استراحت مشغول خدمت بودند و وقتی از آنها درباره دلیل این فداکاری سؤال می‌کردیم، پاسخشان یک جمله بود: «برای ایران، برای مردم.»

وزیر بهداشت با اشاره به نتایج نظرسنجی اخیر مرکز پژوهش‌های مجلس درباره میزان اعتماد مردم به گروه‌های مختلف، گفت: در این نظرسنجی، نیروهای نظامی و جامعه سلامت در صدر گروه‌های مورد اعتماد مردم قرار داشتند و این موضوع باعث افتخار است؛ اما مهم‌تر از آن، حفظ این اعتماد در شرایط دشوار است.

ضرورت اولویت‌بندی در شرایط جنگی

ظفرقندی با تأکید بر اینکه مدیریت در شرایط جنگی با شرایط عادی تفاوت دارد، گفت: امروز با مشکلات مختلفی در حوزه لجستیک، دارو، حمل‌ونقل و آسیب‌دیدگی برخی کارخانه‌ها مواجهیم و در چنین شرایطی چاره‌ای جز اولویت‌بندی نداریم.

وی با اشاره به مفهوم «تریاژ» در مدیریت بحران افزود: همان‌گونه که در شرایط جنگی نمی‌توان همه مجروحان را هم‌زمان درمان کرد و باید بر اساس شانس نجات و شدت آسیب، اولویت درمان را تعیین کرد، در شرایط فعلی نیز باید بسته‌های خدمتی و اولویت‌های نظام سلامت را به‌درستی تعریف کنیم.

وزیر بهداشت با اشاره به تجربه دوران دفاع مقدس و به‌ویژه عملیات کربلای ۴ خاطرنشان کرد: در آن شرایط، به دلیل حجم بالای مجروحان و محدودیت امکانات، ناچار به تریاژ بودیم. این تصمیم‌ها بسیار سخت و دشوار است، اما در بحران باید بر اساس محاسبات علمی تصمیم گرفت و امکانات محدود را به گونه‌ای تخصیص داد که بیشترین تعداد افراد امکان نجات داشته باشند.

کاهش کمبود دارو

ظفرقندی درباره وضعیت دارو نیز گفت: پیش از آغاز جنگ، در فهرست داروهای اساسی و ضروری با ۶۳ قلم کمبود مواجه بودیم که این رقم در میانه جنگ به ۴۳ قلم و اکنون به حدود ۳۲ قلم کاهش یافته است.

وی افزود: البته همه کمبودها از یک جنس نیستند؛ برخی داروها وارداتی هستند، برخی تولیدکننده محدودی دارند و برای برخی نیز مشابه داخلی وجود دارد. افزایش هزینه حمل‌ونقل نیز یکی از مشکلات جدی است؛ چرا که با محدودیت حمل دریایی، برخی محموله‌ها مجبورند چند مرحله با هواپیما و سپس از طریق حمل‌ونقل زمینی جابه‌جا شوند که هزینه‌ها را به‌شدت افزایش می‌دهد.

وزیر بهداشت تأکید کرد: تأمین دارو و سلامت مردم همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی دولت است و رئیس‌جمهور نیز به‌صورت مستمر این موضوع را پیگیری می‌کند.

ضرورت حفظ آمادگی نظام سلامت

ظفرقندی با تأکید بر اینکه موفقیت‌های به‌دست‌آمده نباید موجب غفلت از تهدیدهای پیش‌رو شود، اظهار کرد: اگر موفقیتی حاصل شده، نباید این موفقیت ما را دچار غرور یا سرخوشی کند. شرایط کشور از نظر جنگ، محاصره اقتصادی و تحریم‌ها همچنان خاص است و باید آمادگی خود را حفظ کنیم.

وی ادامه داد: باید با اولویت‌بندی صحیح، مسیر خدمت به مردم و ایران را ادامه دهیم. اینکه امروز با وجود همه فشارها و شرایط دشوار، نظام سلامت همچنان فعال است، بیمارستان‌ها پای کار هستند و دسترسی به دارو و خدمات سلامت برقرار مانده، یک دستاورد مهم است.

افزایش چشمگیر اهدای خون در جنگ

وزیر بهداشت با اشاره به همراهی مردم در دوران جنگ گفت: افزایش مشارکت مردم در اهدای خون، نمونه‌ای روشن از سرمایه اجتماعی و تاب‌آوری مردم است. میزان تأمین و گردش خون در شبکه خون‌رسانی کشور در این ایام نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹۸ درصد افزایش داشت و میزان اهدای خون بانوان نیز ۴۶ درصد افزایش پیدا کرد.