زهره عرب*

فرهنگ ها همانند آدميان هستند. ستيزه جو، صلح طلب، باز، بسته، تعاملی و تقابلی. فرهنگ ها نماد و معرف جامعه خود هستند. فرهنگ جامعه بالغ و رشد يافته، فرهنگ تعامل است، فرهنگ های ديگر را تهاجمی فرض نمی كند، از آنها ابا ندارد و برعكس دست دوستی به ساير فرهنگ ها دراز می كند و با ساير فرهنگ ها بده و بستان دارد. بر اين اساس فرهنگ هر جامعه می تواند به جوامع دیگر نیز تسری پیدا کند برای مثال شخصی که از شهر یا کشور خود به شهر و کشور دیگری سفر و یا مهاجرت می کند معرف فرهنگ کشور، جامعه و خانواده ی خود است. به عبارت دیگر هر نوع رفتار فرد در برخورد با موقعیت های مختلف مورد ارزیابی دیگران قرار گرفته و در اذهان باقی خواهد ماند.

فرهنگ حفظ محیط زیست، فرهنگ احترام به گوناگونی نژادها یا تفاوت های بیولوژیکی افراد، فرهنگ استفاده از تکنولوژی، فرهنگ برخورد و برقراری ارتباط صحیح با دیگران، فرهنگ استفاده از وسایل عمومی و... که هر کدام قوانین و باید ها و نباید های مخصوص به خود را دارد. ما با یادگیری اصول و قواعد اولیه می توانیم پاره ای از مسائل را نیز با منطق و استفاده از قدرت تفکر خود تحلیل و در برابر آنها رفتار صحیح را در پیش بگیریم.

جامعه و خانواده به عنوان دو عامل مهم بستر ساز جهت رشد فرهنگی و تربیتی افراد می باشند. در واقع تربیت در محیط خانواده یک عامل تاثیر گذار در چگونگی رفتار فرد در جامعه و تعامل او با محیط بیرون می باشد. می بینیم که فرهنگ در تمام زوایای زندگی انسان ها ریشه داشته و می تواند تاثیر بسیار مثبت و یا بسیار منفی بر هر کدام از جنبه های زیستی فرد بگذارد.

آنچه امروز در جامعه به عنوان بی فرهنگی از آن یاد می شود حاصل توجه نکردن به اصول زندگی انسانی در جوامع پیشرفته و به زبان دیگر حضور در جامعه و مواجهه با مسائل بدون در نظر گرفتن حقوق و نیاز جامعه است.

باید بدانیم که افراد، محیط زندگی، محیط کار، محیط زیست، کودکان، افراد خاص، حیوانات و... هر کدام حقوقی بر گردن ما دارند همانطور که ما نیز دارای حقوق خاص خود هستیم. احترام به اشخاص در هر مجالی که هستیم، احترام به کودکان و در نظر گرفتن محدودیت ها و مقتضیات سن آنها، احترام به محیط زیست و تلاش برای حفظ آن و رعایت اصول برخورد و تعامل با همکاران و دوستان هر کدام مواردی است که در صورت رعایت آن به خود و دایره ی زیستی خود در جامعه کمک کرده ایم و در غیر این صورت تنها شرایط و روند گذران زندگی را برای خودمان سخت و طاقت فرسا نموده ایم.

بنابراین، فرهنگ و ارتقاء آن یک امر اتفاقی نیست بلکه باید همه ی افراد جامعه اعم از بزرگ و کوچک، زن و مرد و به تعبیری از خرد تا کلان جامعه به حفظ، ترمیم و بهبود آن بپردازند زیرا فرهنگ و رفتار هر فردی معرف جامعه ای است که از آن برخاسته؛ پس اگر توانستیم حتی یک نکته یا اصل در رابطه با زوایا و جوانب مختلف فرهنگی محیط زندگی خود و در تعامل با افراد را رعایت کرده و به کار ببندیم موفق شده ایم سهمی در تحکیم و تقویت ساختار فرهنگی جامعه داشته باشیم و این مهم هرگز کم و ناچیز نخواهد بود؛ چون تاثیرات یک رفتار خوب در تمام ارکان جامعه مشهود می باشد. حتی این رفتارها و کنش ها می تواند زمینه یادگیری و رعایت موارد یاد شده و دیگر موارد از این دست را برای دیگران نیز فراهم کند.

در واقع هرگز نباید فراموش کنیم که هر کدام از ما می توانیم با رفتار و کردار خود در جامعه یک مدل رفتاری و یک مدرس فرهنگی باشیم.

*مدرس و روزنامه نگار