اتحادخبر: با همکاری اعضای انجمن گردشگران دشتستان قسمتی از  " ضرب المثل های زیر خاکی در دشتستان و حومه " اسفندماه 1394 خورشیدی جمع آوری شد. 

 "ضرب المثل های زیر خاکی در دشتستان و حومه" 

انجمن گردشگران دشتستان

🔹 سی کَر بخون سی کور برقص
کنایه از بی توجهی در جمع

🔹 نر نی غیرِ نرِ کاجمال ؟
کنایه از چیزی که تک نیست ودیگران هم از آن دارند

🔹 ای گُشنِمه نه خَسِمِه
کنایه از نداشتن پول کافی برای تهیه غذا و تجملات و نداشتن خستگی روحی و آشفتگی ناشی از بدهکاری

🔹 اگه میخی خاک تو سرت کنی بِرِه پی یه تُل بلندی
کنایه از ریسک بالا کردن که باید طرف ریسک پذیریش خوب باشه و نترسه
🔹 بُز و پی خوش دلوویز میکنن ، میش و پی خوش
کنایه از هرکس که اعمال خوب و بدش پای خودش نوشته میشود.

🔹 فلانی دُنگاره ی هر آشیه
کنایه از آدم فضول که در هرکاری دخالت میکند.

🔹 کَه نه مال خُوتهِ ، کَهدون خُو مال خُوته
کنایه از  پُرخوری کردن

🔹 قَرض بُکُن زن بُسوُن ، قرض میره زن می مونه

🔹 پاتیل شریکی جوش نیایِه
کنایه از کار شریکی به جایی نمیرسه است .

🔹 زحمت بکش بریز پاتالَش که ایسو وِیسِکِه تو ریت
کنایه از احترام بزرگتر را نگه نداشتن.

🔹 بچه ای تا نوجوونی ، نوجوونی تا جوونی ، جوونی تا جهالی ، جهالی تا کی ؟ تا بری بمیری
جوون از کوتاه بودن عمر و گذر زمان.

🔹 سی میش میگو بدو سی گرگ میگو بگیرش
کنایه از فردی که هم طرفدار دوست است و هم هوای دشمن را دارد( هم رفیق دزد وهم شریک قافله )

🔹 توریش حساب بُکُو سَگ وَکَش کرده
کنایه از نشستن صورت بعد از بلندشدن از خواب

🔹 باندِی بد ری دار بد میشینه
کنایه از همنشینی افراد با امثال خودشان است .

🔹 بُزی که قِضاش واگشت چاس چیپونه میخِرِه
کنایه از کسی که پا از حد خودش فراتر میذاره و تنبیه میشه

🔹 نون گندم کُمِ پولادی میخوا
در مورد افراد کم ظرفیت کاربرد دارد

🔹 هر چه کنی سی ناکس ، نه میگه خوبه نه میگه بَس
کنایه از انجام دادن کار برای آدم حریص و طماع هست

🔹 مال نا روا ری دِل صَحاوِشِه
کنایه از مال بد بیخ ریش صاحبشه

🔹 می تو زدیه که مُو گُرُختُمِه ؟
کنایه از برتری فردی نسبت به فرد دیگر

🔹 ای نمیرم نه پیرم
کنایه از جوانی است .

🔹 خرمایی که تو خَردیِه مو پُی هَسَّش بازی کِردُمِه
کنایه از انجام دادن کاری درگذشته که هم اکنون فرد دیگری انجامش داده

🔹 مِی خیار حسین گرگعلیِه
کنایه از کسی که عجله داره
( حسین گرگعلی کسی بوده که امروز تخم هندونه می کاشته فردا می رفته برا چیدن هندونه )

🔹 خاسیرَت دوستت داره
کنایه از کسی که موقعیت به نفعش هست.

🔹 دُز نابِلَد میزِنه وُ کَهدون
کنایه از کسی که تجربه برای انجام دادن کاری ندارد

🔹دو گِند یه جا مِزن
کنایه از دوباره کاری

🔹 دِل خُوتِه درد بیا ، دلِ هُمسادِتِه دَس بیا
کنایه از مردم داری ست هرچند با سختی برای خود فرد همراه باشد

🔹 دَر وُ چارچو مُطابق هَمِن
کنایه از زن و شوهری که ازنظر اخلاقی باهم سازگار هستن

🔹 دی دو مُشتَک دُرُس کُو ، یکی سی خُوت یکی هم سی خوتهِ خوت
کنایه از فردی که قدر خودشو باید بدونه و نمیدونه

🔹 زن خیار سَر نبریده یه
کنایه از خوش شانسی و بدشانسی

🔹 سگ پیر گَله ای نِوِیمو
تعلیم تربیت در افراد کم سن و سال و کودکان بیشتر موثر است.

🔹 سگ پُوی سوار
کنایه از کسی که در هر محلی حاضرست وهمراه هرکسی حتی در کارهای غیرضروری که به اون ربطی ندارد.

🔹 کَه کانه دیمِ باد نِده
کنایه از گذشته حرفی نزدن است.

🔹 کُولی اِی نِهاش بِری میگو خِرِمِه ، اِی دینداش بری میگو سگمه
کنایه از آدمهای قدرنشناس

🔹 کاری که نِه وُ دِلِه ، دردِ دِلِه
کنایه از آدمهایی که کاری را ازسر اجبار انجام میدهند و منجربه خرابکاری میشود.

🔹 اُو شیرین نِه مال خَرِه
کنایه از افراد قدر نشناس که لیاقت موقعیت خوب رو ندارن

🔹 گُرگ وُ کِردارِ شُوِش ، چیشِ روزِش نِداره
کنایه از کسی که شرمنده ی کارای بد خودش است و جلو کسی ظاهر نمیشه

🔹 مِی اِنگاری سُوار دینداش بیده
کنایه از آدم عجول

🔹 گفتن کجا مَرد واویدی ؟ گفت اونجو که مَرد نِبی
کنایه از کسی که ادعا میکنه خاصه ولی هیچ کار خاصی نکرده

🔹گُیِ پیشونی سفید
گُی : گاو
کنایه از آدم سرشناس

🔹 شَر اِیا زَنگُل نِهاشِه
کنایه از فردی که شر و آشوب بپا میکنه

🔹 گُلی که گوشش بووُرِن درنده تر وِیمو
گلی : گربه
کنایه از فردی که با تنبیه هم ادب نمیشه

🔹 اِی گُت نِواویدی ،کُچیکیت بَهزِه گُتیتِه
کنایه از کسی که رفتار ناپخته داره

🔹 می وِیمو اَفتو شی آشپِلا کِر کنی ؟
کنایه از عدم امکان پنهان کردن کاری از کسی( ماه همیشه پشت ابر نمیمونه )

🔹 و اُشتُر گفتن دِیت پسری آورده ، گفت مُو بارم بار خُومه میخوا پسری آورده بو میخوا دختری
کنایه از گرفتاری و مشکلات هرکس برای خودش و فرقی به حال دیگران نداشتن است

🔹 بشکنه دستی که نمک نداره
کنایه از ابراز پشیمانی از انجام دادن کاری که مورد پسند واقع نشده

🔹 هر جا آشه کچلک فراشه
کنایه از فردی که همه جا دنبال فرصته

🔹 وُ دعای سگ بارون نمی زنه
کنایه از کسی که نفرین و بدی ورد زبونشه

🔹 مُ خُو دِیم میخوا بزنُم ، سیچه بازی سیری نکنم
کنایه از لذت بردن از موقعیت فعلی و به عواقب کار نیاندیشیدن

🔹 نِهِی صحاوِ خر ، چیش خر دراوُرد
کنایه از فردی که حرمت شکنی و نمک نشناسی میکنه

🔹 مُ میگم نِره او میگه بدوشش
کنایه از سماجت و قانع نشدن

🔹 یا نمیره گِله یا شاخ پازنه می شکنه
در مورد انسان های لجباز به کار می رود که همیشه وقتی کاری به آن ها محول می شود ، بهانه می روند یا در ضمن انجام کار قسمتی از کار را ناقص می گذارند.

🔹 همه ی جونوِرَل دِرَندِه هسن، اسم گرگ بد در رفته
کنایه از افرادی که ذات بدی دارند ولی هنوز اسمشان بد در نرفته است.

🔹 اگه نِخَردیم نون گندم ، اما دیدیم دِسِ مردم
اگر خودمان کاری را تجربه نکرده ایم ولی از تجربه دیگران استفاده کرده ایم.

🔹 پاتیل مَنگو سی روز تَنگو
کنایه از چیزی را برای روز مبادا نگه داشتن است.

🔹 او تهل شیرین نویمو
کنایه از کسیکه ذات بدی داره و خوب نمیشه

🔹 اشتر تو چنت و نیزه بازی ؟
کنایه از کسیکه توانایی انجام کار رو نداره ولی اصرار داره انجام بده و خرابکاری میشه

🔹 می پیل علف خرسه ؟
کنایه از ولخرجی

🔹بِرِه یه جِی که بِخوننِت ، نه چو وَردارن بُروننِت
برو یک جایی که تو را بخواهند نه این که تو را از خودشان برانند.

🔹 پِی بَندول کانِه تو نمیرم تو چَه
کنایه از اعتماد نداشتن به دیگری است.

🔹 فلانی مِی شو بافه رووکه
کنایه از کسی که زیرآبی میرود و سعی میکند که کسی متوجه کارش نشود
شو: زیر

🔹 لوک شلو و بازیار پاری

🔹 زمین اشکافت سر خر پیدا شد
کنایه از مخفی کاری بی مورد و آشکار شدن راز

🔹 سگی که هار واوی ، تو چَه میندازنش
کنایه از کسی که جایگاه خودشو نمیدونه و تنبیه میشه

🔹 توره دره کجاشه ، همه جا خونه ی بوواشه
کنایه از فرد آس و پاس

🔹 تو خونه ایش خومه کشته ، صحراش مردمه
کنایه از ظاهر سازی فرد

🔹 مال نخرو سی بخرو
کسی که مالش را نمی خورد دیگران می خورند  یا به عبارتی میراث آدم خسیس برای وراث است.

🔹 سر خر سنگینه ، صاوش می کشش
کنایه از مشکلات واسه ی هر کس مربوط به شخص خودشه

🔹 چِقه گیرقِلا بو که زیاد کُم گا بو
کنایه از چقدر فراونی نعمت باشه که آدم طماع و حریص سیر بشه

🔹 تو ماس و گشنیزش گمم
کنایه از فردی که دو چیز متضاد رو کنار هم داره

🔹 چاره ی خر نمی کنه ، پرنج جُل خر میزنه
کنایه از دستش به عامل اصلی ناراحتی نمیرسه و نمیتونه چیزی بهش بگه ، به پایین دستیهاش زور میگه

🔹 خداحافظی خو جَر مُرَفه نداره
کنایه از فردی که قهر کرده میخواد بره ولی آشوب میکنه

🔹 خدا سی کور تِلیت میسازه ،یه مَن مَنگِکَم رِخته ریش
کنایه از پیش اومدن فرصت خوب

🔹 قباش پشت و رو نداره
کنایه از کسی که نمیشه ازش طرفداری کرد الان باهات خوبه چند ثانیه دیگه بد

🔹 دولتی سیادونه ، او ره پی راجونه
کنایه از انجام کاری برای فردی و نفع رساندن به دیگری

🔹 خلایق هر چه لایق
کنایه از لیاقت افراد در جایگاه خودشون

🔹 لارُم وابیده مِی گُراز یه تخته
کنایه از کوفتگی و خستگی زیاد است.

🔹 نِه وُ ای نِخار نِخار ، نه وُ ای تیکه گُتو
کنایه از کسی که میگه چشم طمع ندارم ولی داره

🔹 بِیلِش تا شی کَه بو
که : کاه
کنایه از پنهان ماندن موضوعی

🔹 دُخترو باور نِمیکه شی کنه ، ایسُو کُرِ جُف جُف میخوا
کنایه از فردی که چیزی را بدست آورده به راحتی که باورش نداشت و الان توقع زیادی ازش دارد .

🔹 تا کور بخواد یِراق کنه ، عیش تمومه
کنایه از آدم کم کار و تنبل

🔹 یِه نونی تو خونه ی خان در اومِه ، سِگشم دینداش بی
کنایه از فرد نوکیسه که اگه بخشش کنه بازم چشمش دنبالشه

🔹 شو پُی دُزی سَر میکنه ، روز گیر نمازه
کنایه از ادم دورو است

🔹 انگار پینجه  گُلیش نکردنه
کنایه از کسی که با صدای بلند صحبت میکند.

🔹 مِث کِه خاگ کُمتَر دادنشه ، یه ریز گَپ میزنه
کنایه از افراد پُر حرف

🔹 گوشت شِکال درد گرونم
گله ای زَنگه جوونم

🔷ای کِلو گاوچرون بی ، گُِی بوواشه می چرُند
کنایه از فردی که کارکن و فرمانبر نیست

🔹 ای عُرضه وَش وَرکِشی ، ای صِحاوِش واوُو
کنایه از آدم بی لیاقت که عُرضه ی کاری رو نداره

🔹 اِی تا کَنجیلِتِه عسل کُنی وُ تو دهنش کنی ، آخرش پینجِتِه می گِزِه
کنایه از آدم قدر نشناس

🔹 ای بگیریش یه مُشتیه، وِلِش کنی یه دَشتیه
منظور "معده " یا همان شکم انسان است که اگر درکنترل و فرمان انسان باشد دریک مشت جای می گیرد اما اگر از اختیار و اراده انسان خارج شد چه فجایعی که ببار نمی آورد برای مثال آقامحمد خان قاجار برای یک قاچ خربزه ویا چند دانه زردالو که هردو مورد در تواریخ نقل شده سر خود رابباد داد.

🔹 تیترون موقع خوسیدَن دو پاشه هوا میکنه ، میگو تا آسمون ریم نِرُمبِه
کنایه از افراد افسرده و ناراحتی که بیش از اندازه احتیاط میکنند.

🔹مِی گرگیه که وُ گله زده 
کنایه از کسی که به یه موقعیت خوب میرسه و گیج میشه.

🔹 هر دِسی یه پَهلیِه میخارِنه
کنایه از هرکسی را بهر کاری ساختن هست.

🔹 تا شو نِرِی روز وُ جِی نمی رسی
کنایه از پیوسته پیگیر کار بودن و به نتیجه رسیدن است.

🔹 سنگ گُت نشونه ی نزدنه
کنایه از تصمیم بزرگ گرفتن که انجام دادنش در توان فرد نیست

🔹 بعد دووت ، دمبلیه
کنایه از دیر انجام شدن کاری دارد یعنی بعداز عروسی رقص و پایکوبی چه فایده دارد

🔹 گا غِیض خَرمن می کنه
گا: گاو
کنایه از فرد لجبازی که حاضر است موقعیت خوب رو از دست بدهد ولی سر  لج همه قهر کنه

🔹 همه ی تِشَل از تو گور یُو در میا
کنایه از آدمی که دنبال فتنه و اغتشاش هست.

🔹 ای یِه مُخی یه سال ثمر نِزِه ، نمی بُرنش
اگر فردی یک بار نتوانست کارش را درست و حسابی انجام دهد از او قطع امید نمیکنند.

🔹 ای هوسه هم یُو بِسه
کنایه از قانع بودن به داشته های فرد

🔹 تُونَم نِه پیری که مُراد بِدی
کنایه از کسی که خیر و منفعتش به کسی نمیرسه و راحت طلبه

🔹 خِرِ نِخریده آخُورِش بسته
کنایه از هنوز تکلیف یه کاری معلوم نیست طرف برای آینده اش برنامه میریزه

🔹 خوش به حال خُم که عاذبم ، هر کِل و بیتی حاضرم
کنایه از فردی که برای هرکاری اعلام  آمادگی میکند

🔹 حرف شو سر و تَه نداره
کنایه از بدقولی

🔹 مِث کُرخِریِه که جُلِ دیشِه پوشیده
کنایه از کسی که خوش لباس نیست و لباس اندازه ی خودش رو نمی پوشه

🔹 مِی شووَش گَشتِه
کنایه از کسی که راه را گم کرده

🔹ایسُو بیو کَه شی شُل درآ
که : کاه 
کنایه از آدم نا دانی که گرفتاری و دردسر درست میکنه،همان ضرب المثل یه دیوونه سنگ تو چاه میندازه که صدتا عاقل نمیتونن درش بیارن

🔹 خر وُ سفارش اُو نمیخاره
کنایه از کار سفارش شده ولی انجام نشده است .

🔹 حواست جَمعِه ، باقلهِ تَم گُله
کنایه از افراد بی خیال که شرایط بقیه را درک نمیکنند.

دوستان و همراهان، بدلیل عدم شناخت کافی روی بعضی ضرب المثل ها،  خواهشمند است در قسمت ارسال نظر در پایان همین مطلب، ضمن درج نام خود در برگرداندن بعضی ضرب المثل ها به زبان فارسی ما را یاری نمایید.

                                                                                                                                               گردآورندگان: مصطفی صفری و ندا مزارعی