اتحادخبر-زینب رنج کش: به مناسبت دوم اردیبهشت ماه، روز زمین پاک با سه تن از فعالین محیط زیست به نام های محمد نعمتی، مسعود فربود و نرگس فقیه که سالها در این حوزه به فعالیت پرداخته اند به گفتگو نشستیم، با ما برای خواندن این گفتگو همراه باشید.

 

لطفا خود را معرفی بفرمایید.

-محمد نعمتی هستم فعال محیط زیست تنگستان و حوزه گردشگری استان بوشهر، مدیر انجمن سیاره سبز و محقق کلوت های ایران زمین و متولد بیستم فروردین 1351 و ساکن شهر بزرگ مرد رئیس علی دلواری، دلوار و شغل قبلی بنده نیز نجار چوب و اکنون در حوزه گردشگری فعالیت دارم.

 

 

چه مدت است که در حوزه محیط زیست به فعالیت پرداخته اید؟

-مدت فعالیت در حوزه محیط زیست 26سال و گردشگری 18 سال است.

 

در چه خصوص تاکنون به صورت عمومی یا تخصصی فعالیت داشته اید و تحقیقاتتان در حوزه تخصصی چگونه بوده است؟

-در خصوص تحقیقاتمان باید بگویم که در خصوص اکوسیستم مانگرو بوده است که شامل درختان حرا و سالیکورنیا و رایتپورا یا چندل که در معماری استان بوشهر مورد استفاده قرار می گرفت. در خصوص اکوسیستم مانگرو تقریبا نزدیک به 18سال است که اولین درخت های اوسینا مارینا به نام دانشمند شهید ایران ثبت جهانی شده است به نام ابوعلی سینا گونه ای که تحقیق کرده ایم می توانیم در تالاب و خور های استان بکاریم همین درخت حرا بود که ما به صورت تخصصی تاالان نزدیک به 120 هزار نهال تولید کردیم و با آخرین متد روز دنیا چون این درخت ها به صورت جزر و مدی هستند ما آمدیم بذرش که جنین محسوب می شود و به صورت نهال است و نمی شود به آن بذر گفت ما در تیر ماه جمع آوری می کنیم و در گلدان های پلاسیکی می کاریم و ابتدا با آب شور این ها را عمل می آوریم تا بتواند در دریا تاب آوری داشته باشد و دچار شوک نشوند یعنی وقتی به تالاب و یا خور می رود بعد از شش ماه به صورت حوضچه و جزر و مد آب به آن ها می دهیم و آبشان هم تخلیه می شود و بعد از اینکه آب خشک شد مجددا آب شور به آن ها می دهیم. یک بار این درختان دچار مشکل می شوند وقتی این ها در بستر اصلی قرار می گیرند اینها دچار یک سری مشکلات می شوند و نسبت به آن اقلیم یک سری تغییرات روی این ها اتفاق می افتد و دچار شوک می شود ولی بخاطر تاب آوری این درختان کارهای رویشان انجام شد تا تاب آوری بهتری داشته باشد.

 

 

اکنون انجمن سیاره سبز گونه رایتوپورا یا چندل را در خوریجات استان مثل خور خنجری و تالاب چاه تلخ و خور خیر به صورت پیلوت کاشتیم و شکر خدا جواب داده است. یک سری درختان چندل که باید در سایه باشند وگرنه دچار آفتاب سوختگی می شدند ما آمدیم با زل آلوئه ورا کاور کردیم و جواب خیلی خوبی گرفتیم و قرار است همین موضوع به عنوان یک مقاله علمی با چند نفر از دوستان که در همین حوزه فعالیت می کنند انجام دهیم. وقتی که ما در مورد اکوسیستم حرف می زنیم مثل اکوسیستم مانگرو گونه های زیادی عضو این اکوسیستم هستند چیزی نزدیک به سه هزار موجود زنده یکی از این موجودات گل خورک ها یا به زبان محلی بوشلمبو است این ها اکسیژن رسانی می کنند به این گیاه و وقتی این نهال یکسری مشکلات مثل دریافت اکسیژن قبل از اینکه ریشه های هوایی بتوانند ریکاوری شوند از بستر در بیایند این گلخورک ها و خرچنگ های سریاز کار فوق العاده ای انجام می دهند و وقتی مجددا در مورد اکوسیستم مانگرو صحبت می کنیم و قتی یک اکوسیستم در اکوسیستم مصنوعی ایجاد می شود این یک مامن امنی برای جانوران و پوشش گیاهی و ... حمایت می کنید و ما چون مشکل آب داریم در استان بوشهر آمدیم و گیاهانی که بر پایه آب شور می توانند رشد کنند استارت زدیم و نتایج فوق العاده ای گرفتیم و به جرات می توانیم بگوییم اولین حرا های استان را در جامعه مانگرو ما کاشتیم. تقریبا 18 سال است که کاشتیم و سه تا چهار متر ارتفاع دارند و بلند ترین حرا های استان می شود گفت که در خورخیر توانستیم این کار را انجام دهیم.

 

ما برای ترویج این کار از سایت ایران والنتیر یا کار داوطلبانه نزدیک به 150 نفر از کل استان های ایران دعوت کردیم و مکان استراحتشان را فراهم کردیم و به صورت داوطلبانه تجربه کردند و آن را انتقال دادند و بسیاری از دوستان تجربه آکادمیک داشتند و برایشان خیلی جالب بود.

 

در بحث زیست محیطی تقریبا 26 سال است ما گونه داریم به نام سمنگ یا همان انار شیطون که نزدیک به هشت و نیم هکتار است که در ضلع شمالی جنگل علی آباد بخش دلوار است که در این 26 سال از آنجا حراست کردم و نمی خواهم نام سازمان خاصی را بیاورم و توانستم این درخت را تکثیر کنم به صورت سنتی این را پرورش دادم. امسال هم متاسفانه یا شوربختانه به دلیل بارندگی کم که اکنون فصل آخر گلدهی این درختان است به گلدهی نرسیدند و مشکلاتی هم که قبلا داشتند و این را به منابع طبیعی انتقال دادیم و کارشناسانشان را فرستادند اما هیچکاری نکردند یا وقتی موریانه به جانشان افتاد هم هیچ کاری نکردند و گفتند که ضد موریانس این درختان اما اینطور نیست. این درختان گونه های نادری هستند که بیش از 200 سال سن دارند و جزو ده گونه های نادر جهان است که به حال خود رها شده است.

 

 

در حوزه پاکسازی محیطی تاکنون چه اقداماتی انجام شده و رویکرد مسوولان چطور بوده است؟

-در خصوص پاکسازی، ما چندین بار پاکسازی پس کرانه سواحل خلیج فارس را شروع کردیم به کمک دوستان انجمن سیاره سبز و اتفاقات خوبی رقم خورد اما اکنون اینقدر انباشت پسماند زیاد است که ما هم قادر یه جمع آوری زباله ها نیستیم و در خصوص مسوولان باید عرض کنم که این آقایان چهار تا عکس می گیرند و می روند و اتفاقی نمی افتد. حتی پیشنهاداتی به کل شهرداران شهرستان تنگستان مثل چهارشنبه و یا جمعه های سبز داشته باشیم و در ورودی رودخانه ها یا سواحل به مردم بدهیم تا زباله هایشان در آن بریزند اما اتفاق خوبی در این زمینه نیفتاده است.

 

یکی از آفت های محیط زیست که بسیار می تواند در آینده به پیکره محیط زیست و یا گونه های جانوری آسیب برساند از نظر شما چیست؟

-یکی از آفت های این منطقه که در آینده می تواند به زیست بوم و اکولوژی این منطقه آسیب جدی برساند، به نظر من بحث پسماند است مثل مواد پلاستیکی یا کائوچوها که پرورش میگوها رها می کنند و اینها به سمت دریا می رود. بارها به محیط زیست یاد آوری کرده ایم و این پرورش میگوها که سمت دلوار است بیشترین آلودگی ها را دارد. گرچه ما فکر می کنیم که مسافرین یا گردشگر هایی که به سمت ساحل می آیند این کار را می کنند اما زباله پرورش میگوها ده برابر زباله مسافران است که فقط نهایتا 13 روز نوروز هستند اما پرورش میگوها دائما این کار را می کنند.

 

یکی دیگر از آفت ها نیز گردشگرانی هستند که مسئولانه سفر نمی کنند خصوصا گردشگران داخلی که اصلا به تذکرات توجه نمی کنند و با آلودگی بی نهایت صوتی و سیستم های صوتی به طبیعت و مخصوصا گونه های جانوری آسیب می رسانند و از آن منطقه و قلمرو خود فراری می دهند و کلی هم زباله می ریزند و زیست بوم آن منطقه را آلوده می کنند.

 

 

یک خاطره بد و یک خاطره خوب از سال های تجربه محیط زیستی خود برایمان بگویید.

-خاطره بدی که دارم در بحث کاشت درختان جامعه مانگرو یا حرا بود در تالاب چاه تلخ تقریبا دوسال قبل با خودرو شخصی 50 نهال را برداشتم که ببرم بکارم قسمتی از تالاب باتلاقی بود تا زانو و هوا گرم بود و من آخرین نهال های حرا را در فاصله 250 متری در عمق البته عمق عرض، دیدم پاهایم جان ندارد چون رباط پاهایم هم پاره شده و پای چپم کمک گرفتم و دیدم که دارم بیشتر فرو می روم و دیگر داشت آب می آمد و ساعت های آخر زندگیم را با چشم های خودم می دیدم و هرچقدر تقلا می کردم که از باتلاق نجات پیدا کنم متوجه شدم نمی شود و دیدم که گل خورک ها یک الهام از طبیعت برایم بودند بعد دیدم یک گل خورک ها وقتی در باتلاق هستند یک خیز و جهش انجام می دهند و من نیز به همین صورت که آب زیر گردنم آمده بود و گیر افتاده بودم و کسی هم نبود مثل آن ها خیز برداشتم و آب هم کمک کرد و توانستم با پریدن روی آب و سینه خیز خودم را نجات دهم.

 

-خاطره خوب نیز یکی از دوستان که شکار می کرد و کوخه نشین بود هرجا می رفت حتی برای شکار با او میرفتم و سکوت می کردم تا با او تعامل داشته باشم و بتوانم کم کم با او حرف بزنم شکر خدا نزدیک به چندین سال است با ما کار می کند و شکار را کنار گذاشته و بیشتر از ما روی طبیعت حساس ست.

 

سخن پایانی:

-مردم سرزمینم اگر دغدغه سرزمینی نداشته باشند و تعهد نداشته باشند نسبت به زیست بومشان، تمام گونه های جانوری و گیاهی چه بومزاد چه غیر بومزاد از بین خواهد رفت.


**************************************

مردم طبیعت را خانه خود بدانند

لطفا خود را معرفی بفرمایید.

-اینجانب مسعود فربود ساکن سعدآباد شهرستان دشتستان متولد 27 اسفندماه 1365، حدود یک دهه است که در حوزه محیط زیست فعالیت دارم و شغلم نیز کارمند پتروشیمی عسلویه هستم و یک انجمن ثبت شده نیز دارم که در حوزه دشتستان است و مجوز نیز وزارت کشوری است و در استان بوشهر و در سطح ملی هم فعالیت داریم که بیشتر در مورد پایش زیستگاه ها است هم مناطق چهارگانه محیط زیست و هم مناطق آزاد است و یا عکاسی حیات وحش و پایش پرندگان پستانداران و خزندگان که مهمان شبکه های ملی نیز در این خصوص بوده ام.

 

 

در چه حوزه ی عمومی یا تخصصی فعالیت داشته اید و تحقیقاتتان در حوزه تخصصی چگونه بوده است؟

- فعالیت تخصصی بیشتر تنوع زیستی کار کرده ام و از گونه های کم یاب و شاخص استان عکاسی کرده ام و نمایشگاه داشته ام. در روز بوشهر که تهران برگزار شد یا در خود بوشهر و به مناسبت روز برازجان در برازجان و روز سعد آباد در خود سعد آباد بوده است یا کار تحقیقی دیگر با 40 تن از دوستان محقق و نویسنده پرنده شناس دیگر کتاب نام ها و فرهنگ های پرندگان ایران را نوشتیم و من و دو نفر دیگر در مورد پرندگان استان بوشهر اطلاعات جمع آوری کرده و نوشتیم که در آن کتاب نوشته شده است.

-چندین بار تور پرنده نگری یا حیات وحش برای اعضای انجمن و مردم عادی برگزار کرده ام و سالانه بیش از 7یا 8 تور بوده است که در حوزه حیات وحش و پرندگان بوده است.

 

 

در حوزه پاکسازی محیطی تاکنون چه اقداماتی انجام شده و رویکرد مسوولان چطور بوده است؟

-اولین اقداماتمان پاکسازی بود 11سال قبل با دوستان جمع می شدیم در حاشیه رودخانه ها و چشمه ها یا مکان های گردشگری منطقه خودمان به پاکسازی می پرداختیم و با مسؤولان نیز بسیار برنامه مشترک داشتیم و یا آنها ماشین یا پاکبان هایشان را در اختیار می گذاشتند.

- کاشت نهال و آموزش در مدارس هم حدود چهار تا پنج سال چنین فعالیت هایی داشتیم.

-آموزش در مدارس هم داشتیم که در مورد پسماند یا تخریب داشتیم که بسیار مشتاق بودند.

 

 

یکی از مهترین آفت های محیط زیست از نظر شما چیست؟

-آفت محیط زیست زباله های پلاستیکی است. شما تصور کنید اول که بسیار طبیعت نازیبا می شود و بعد به گونه های جانوری و گیاهی آن منطقه بسیار آسیب می رساند و بعد باید توجه داشت اگر مثلا خوراکی درون یک زباله باشد با خوردن آن ممکن است به آن حیوان یا پرنده آسیب وارد شود یا حتی با جویدن آن پلاستیک خفه شود یا به دست و پایش گیر کند یا به طمع خوردن آب درون بطری سر پرندگان در بطری گیر می کند و تلف می شود و این در تمام زیست گاه ها ازجمله آبی یا جنگلی دردی مشترک است و برخی زباله ها که باعث آتش سوزی نیز می شوند خود دردری انکار ناپذیراست.

 

 

یک خاطره خوب از سال های تجربه محیط زیستی خود برایمان بگویید.

-خاطره خوب زیاد دارم از طبعیت که یکی از آن ها مربوط به وقتی است که می بینم گونه نادری داریم یا شاخص است یا وقتی گروهی از جمعیت حیات وحش می بینم ولی از همه جالب تر وقتی بود که دسته ای از دلفین ها را در خلیج فارس منطقه دیر و بردخون نزدیک جزیره نخیلو بودیم و نزدیک قایق می آمدند و صحنه بسیار زیبایی بود.

 

سخن پایانی:

-از مردم خواهش می کنم در خصوص حضور در طبیعت مثل خانه خود رفتار کنند. شاخ و برگ درختان را نشکنند و به طبیعت آسیب نرسانند و زباله هایشان را رها نکنند چون آنجا محل زندگی خودشان و آیندگانشان خواهد بود و چه بسا ما وام دار آیندگانیم و گهواره ما حساب می شود.

از شما و رسانه محبوبتان و حسن توجهی که به محیط زیست داشتید بسیار سپاسگزارم.

**************************************

در تلاشم محلات بوشهر بوی عطر بهار نارنج دهد

 

لطفا خود را معرفی بفرمایید.

-نرگس فقیه متولد ۱۳۶۴ در شهر بوشهر بدنیا آمدم اکنون متاهل و در حال تحصیل در رشته کارشناسی شهرسازی هستم. یک فرزند دارم که در زمینه روباتیک فعالیت دارد و تا به حال چندین مقام کشوری و آسیایی را به ارمغان آورده است.

با وجود اینکه خداوند لطف و مرحمتی به من داشته که تقریباً نیازی به اشتغال نداشته باشم اما به دلیل علائق شخصی، سال ها در فضای کسب و کار مشغول بودم و در کنار خود، تعدادی از افراد را نیز مشغول به کار کردم.

پدرم در حوزه بهداشت و درمان فعال بود و مادرم نیز خانه دار، اما هر دو و به خصوص مادرم شهربانو در زمینه کارهای خیر فعال بود و بدون اینکه موسسه ای داشته باشد در فعالیت های خیریه پیشگام و نامی بود.

در دوران کرونا و با وضعیت خاصی که وجود داشت پدرم تمام فعالیتش را از طریق خانه بهداشت متمرکز بر پیگیری نیازهای بیماران کرونایی از جمله تزریقات و وصل سرم دریغ نکرد. متاسفانه هم پدرم و هم مادرم به واسطه ی درمان بیماران دچار بیماری کرونا شدند و ابتدا پدر و یک روز بعد مادرم آسمانی شد.

 

 

در چه زمینه محیط زیستی فعالیت دارید؟

- در زمینه های محیط زیستی و خرید و کاشت نهال فعالیت دارم. در سال 1398 با هزینه‌ی شخصی بالغ بر 70 میلیون تومان مشغول به کاشت نهال در پشت فاز چهار عالیشهر شدیم و نزدیک به 500 نهال کاشته شد که مورد توجه سازمان محیط زیست کشور قرار گرفت و در کتاب محیط زیست ایران ثبت شد و برای داشتن محیط زیبای شهری تلاش کردم. در این زمینه همسرم کمک فراوانی به من کرده است که از همراهی و حمایتش تشکر می نمایم.

 

-همچنین با فعالیت در شبکه های مجازی با ساخت کلیپ های متعدد آموزشی در زمینه سازی برای ارتقاء سطح آگاهی مردم در راستای احترام به محیط زیست تلاش کردم و نگرش آنها را بیشتر بر محور دانایی سوق دادم.

 

- هم اکنون هم در زمینه کاشت نهال های مثمر (لیمو ،نارنج، پرتفال، لیمو خارگی) در محلات شهر بوشهر و پارک ها مشغول بکار هستم به امید اینکه تمام محلات شهر بوی عطر گل بهار نارنج دهد و میوه اش زینت بخش محلات شود.

محل اعتبار بودجه برای خرید نهال به وسیله کمک های همسرم که همیشه پیش قدم برای امور خیریه و عام المنفعه هستند و همچنین تعدادی از مدیران استان که در این راه من را همیاری کردند و مشارکت فعال داشتند و جا دارد در اینجا از آنها تقدیر و تشکر کنم آقای اختر شناس مدیر کل راهداری و حمل و نقل جاده ای استان بوشهر، آقای دشتی زاده مدیر منطقه ویژه اقتصادی بوشهر، آقای شکیبی نسب مدیر کل بنادر و دریانوردی، آقای ابراهیمی مدیر عامل شرکت سرمایه گذاری و توسعه استان بوشهر و آقای گزدرازی رئیس اتاق بازرگانی و آقای زمانی مدیر سیما منظر شهرداری و تا کنون بودجه ای معادل ۲۰۰ میلیون برای خرید نهال در محلات و پارک ها صرف شده است.

 

 

در حوزه پاکسازی محیطی تاکنون چه اقداماتی انجام شده و رویکرد مسوولان چطور بوده است؟

-در حوزه پاکسازی محیطی در کنار اطلاع رسانی های ویژه در شبکه های اجتماعی در قالب آموزش های نوین و لزوم داشتن یک محیطی زیبا با همکاری سمن های مختلف به شکل دوره ای در زمینه پاکسازی نقاط ساحلی فعالیت می کنم.

 

مهمترین آفت های محیط زیست از نظر شما چیست؟

-روند رو به رشد مدرنیته، ضایعات جبران ناپذیری بر پیکره محیط زیست ایجاد می کند که مهمترین آنها تولید زباله های صنعتی است. این نوع زباله به دلیل ماهیتی که عموماً از جنس پلاستیک دارند می تواند در چرخه زیست محیطی ایجاد اختلال کند مگر اینکه برای بازیافت آن فکری شود.

-اینکه تولیدات و اختراعات در حوزه تکنولوژی مرزهای جغرافیایی و زمان را درنوردیده حرفی نیست اما به همین میزان تدابیری برای نوع سازگاری محیط زیست با پسماندهای آن نشده و اینجاست که به عنوان یک خطر بالقوه برای همین نسل و نسل های آینده نگران هستم.

-در کنار این موضوع، با روند روبه رشد و سریعی که طی ۱۰۰ سال گذشته آغاز و اکنون نیز با شیب تند در نوسان است از بین رفتن باغات و مزارع حاشیه شهرها و تبدیل آن به خانه ها و اکنون آپارتمان های چند طبقه است که نفس زندگی در کالبد نحیف شهری را گرفته است. اگر از همین امروز فکری برای فضای سبز شهری و کاشت درختان در کوچه و معابر نشود زمانی می رسد که دیگر خیلی دیر است هر چند این شرایط اکنون در بخش عمده ای از فضای شهری بوشهر از بین رفته و امکان ایجاد درختکاری تقریبا وجود ندارد. ‌به اعتقاد من از فضای کم موجود نیز باید نهایت استفاده برای کاشت درخت را داشته باشیم.

-گروه های مردم نهاد طی ۲ سال گذشته فعالیت های خوبی را آغاز کرده اند که نیازمند همکاری همه مسئولین است.

-اکنون دوستان ما در حال کاشت درخت حرا در ضلع شرقی ساحل شهر بوشهر از حاشیه بزرگراه امام علی (ع) و همچنین جاده ساحلی صدرا به سمت جزیره شیف هستند که می تواند به جنگل های وسیع حرا در آینده منجر شود که یک زیستگاه و زیست بوم اکوسیستمیک برای پرندگان بومی و مهاجر در کنار یک سایت گردشگری ایجاد می کند.

 

 

اگر پروژه ای دارید که قابل انتشار است در حوزه محیط زیست در خصوص آن نیز توضیح دهید.

-موضوع درختکاری در محلات مرکزی شهر بوشهر را به عنوان یک پروژه دنبال می کنم که در صدد رایزنی با مسئولان شرکت های پتروشیمی جنوب استان برای تامین نهال های مثمر هستم تا در زمان مناسب که پاییز و زمستان امسال است این طرح با ظرفیت کاشت ۲ هزار نهال انجام پذیرد.

 

 

یک خاطره بد و یک خاطره خوب از سال های تجربه محیط زیستی خود برایمان بگویید.

-خاطره ی بد اینکه در ابتدا که کارم را شروع کردم خیلی ها با سخره گرفتن من که فقط یک دیوانه می تواند از خوشی و استراحت و پول خود بگذرد و به زمین خدمت کند باعث آزار من می شدند ولی من بی توجه از کنار این مسائل رد شدم و توانستم اینکار را به نحو احسن انجام دهم و بسیار خرسندم.

 

-خاطره خوب اینکه وقتی به یاد مادرم درخت میکارم و مردم برای شادی روح پدر و مادرم دعا می کنند و به من می گویند خوشبحال مادرت که شما دخترش هستید و من در دلم می گویم؛ خوشبحال من که او مادر من بود و زندگی من را با عشق و محبت گره زد.

 

سخن پایانی:

-امیدوارم که با کمک همشهری های عزیز در حوزه محیط زیست پیشرفت خوبی داشته باشیم و شهرمان را زیباتر کنیم