نقدي بر سناريوي تجزيه آرام دشتستان

(حسين يگانه)

اعتصموا بحبل الله جميعاّ و لا تفرقوا (به ريسمان بزرگ خدا كه اسلام است بپيونديد وتفرقه نكنيد)
مدت هاست که در مرکز استان و در سطح شهرستان دشتستان شایعه ی تجزیه و کوچک سازی این شهرستان به گوش می رسد به نحوی که برخی از شخصیت ها و اصحاب قلم نیز در حمایت و یا مخالفت از طرح تجزیه مطالبی را بر صفحات هفته نامه های استان مکتوب نموده اند و به بیان دیدگاه ها و نظریات خود در شرح محاسن ومعایب این طرح پرداخته اند ولی تا کنون تصور می شد که بیان چنین مطالبی درهر سطح و مرتبه ای شاید جهت به راه اندازی جنگ روانی و دست یابی به مقاصد شوم برخی از افراد و یا گروه ها باشد ولی با چاپ مطلبی تنش زا از زبان معاونت محترم سیاسی – امنیتی استانداری بوشهر جناب آقای حسین هاشمی در خصوص تجزیه دشتستان و به دنبال آن سخنان استاندارمحترم در كنفرانس مطبوعاتي هفته گذشته در تاييد تجزيه ، قضیه مذکوررنگ و بوی جدی تری به خود گرفته و شواهد حاکی از تلاش گسترده و همه جانبه در جهت تحقق تئوری انشقاق دشتستان و به نتیجه رسیدن اغراض برخی گروه ها و یا رجال سیاسی استان می باشد.
جناب آقاي هاشمي در بخشی از سخنان خود که در شماره 529 هفته نامه ی وزین اتحاد جنوب در مورخ 7/10/87 به چاپ رسیده چنین اظهار می نمایند که دشستان در فرهنگ عامه نیز به عنوان دشتستان بزرگ شناخته می شود و برخی نگاه ها در مورد تقسیم آن به دو یا چند شهرستان وجود دارد تا مشکلات و مسائل آن بر اساس موقعيت خاص هر منطقه پی گیری شود . اینک چه پاسخی می تواند شایسته چنین اظهاراتی از سوی معاون محترم سیاسی استان باشد . گفتن دشتستان بزرگ مغلطه ی کلام و بهانه ایی است که از آن به عنوان بزرگ بودن یک شهرستان در فرهنگ عامه مردم از سوی ایشان یاد شده است که صفت بزرگی آن دلیلی بر تجزیه آن بر شمرده می شود. خوب است قبل از هر گونه ایراد سخن و اظهار نظر در باب موقعیت اجتماعی ، جغرافیایی وفرهنگی هر دیاری به مطالعه ی تاریخ آن سرزمین نظری افکنده شود تا از ایجاد هر گونه سوء تفاهمات و بهره برداری های لغوی چه عمدی و چه سهوی و تشویش اذهان و افكارعمومی و بازيچه قرار دادن آن خودداری گردد .
تاریخ نویسان و محققان فراوانی در حوزه ی جغرافیا و تاریخ دشتستان بر خود رنج و مشقت روا داشته تا رسالت خود در جهت تبیین و شناسایی پهنه ایی از خاک زر خیز میهن و استان عزیزمان را به اثبات بر سانند.
مطلبی که در خصوص آن به تفصیل سخن گفته خواهد شد. جایز بودن یا نبودن به کارگیری عنوان دشتستان بزرگ از سوی زبان و قلم رجال سیاسی استان و برخی به اصطلاح روشن فکر با هدف و رویکرد تجزیه ی یکی از مهم ترین و تاثیر گذارترین شهرستان های استان می باشد و این که آیا به کار گیری عنوان دشتستان بزرگ می تواند مقدمه ای جهت به مقصد رسیدن برخی از افکار دولت مردان در تفکیک این شهرستان مهم باشد یا خیر ؟
نویسندگان و محققان بزرگ و شایسته استان و کشور همواره در تحقیقات و مکتوبات خود به صراحت در باب تاریخ كهن دشتستان بزرگ و گزند هایی که در طول تاریخ پر فراز و نشیبش بر آن تحمیل شده است قلم فرسایی نموده اند تا اوراق زرینی همچون کتب جایگاه دشتستان در سرزمین ایران ( سروش اتابک زاده )، شرح حال شعرای دشتستان بزرگ (استاد هیبت الله مالکی)، فارسنامه ی ابن بلخی (علی نقی بهروزی)، فارسنامه ی ناصری(حاج میرزا حسن حسینی فسایی)، کارنامه ی دشتستان ( حیدر عرفان) ، لغت نامه ی دهخدا، سیری در گویش دشتستان( طیبه برازجانی) و دشتستان در گذر تاريخ ( محمد جواد فخرايي ) را در راستای عرق میهن دوستی و میهن پرستی خود به اثبات برسانند.
حال باید دید که دشتستان فعلی همان دشتستان بزرگ و تاریخی ایی است، که برخی با به کارگیری پسوند و صفت بزرگی آن قصد راه اندازی جنگ زرگری و ماهی گیری از آب گل آلود تا تامین هدف کوچک سازی آن را دارند آيا به حق پسندیده است یا نا پسند؟ روا ست یا ناروا؟ تنزیل شأن است یا ترفیع شأن ؟
بدون شک می توان چنین پنداشت، کسانی که برخود زحمت مطالعه ي تاریخ و جغرافیای قدیم و كبير و جديد و صغير دشتستان را مترتب نموده اند به خوبی بین دو واژه ی دشتستان فعلی یا امروزی و دشتستان قدیم و بزرگ که امروزه وارث آن می باشیم فرق و تمايز قائل خواهند شد. در مورد دشتستان بزرگ و حدود و وسعت آن در کتب قدیمه مطالب گونا گونی درج شده است. یکی از قدیمی ترین کتاب هایی که در آن از دشتستان به معنی بخشی از سرزمین ایران نام برده شده است کتاب تاریخ وصاف می باشد که در قرن هشتم هجری تالیف گردیده است .
اما نام قدیمی تر و کهن تر دشتستان ، دستقان است که معرب دشتگان می باشد . در لغت نامه ی دهخدا می خوانیم « دشتستان ناحیه ای است از حکومت بنادر در جنوب غربی فارس که بین کهگیلویه و دشتی واقع شده است» که در قدیم به کلیه ی گرمسیرات فارس ، دشتستان می گفتند. چنان که در تاریخ سلاطین ساسانی آمده است« فارسستان در قدیم در سمت مشرق تا بندر جدید گنگو(کنگان فعلی) منبسط بوده است ، حال که از فارس مذاکره می نمایند آن را به دو قسمت می کنند. یعنی گرمسیر و سردسیر که گرمسیر عبارت است از دشتستان یعنی اراضی مسطح و پست».
درعهد زند و حکومت زندیه کلیه ی نواحی دشتستان فعلی، دشتی و تنگستان را روی هم دشتستان و مرکز آن را برازجان می نامیدند. اما در عهد قاجاریه « دشتستان به ناحیه ی وسیعی از گرمسیرات فارس اطلاق می شد که در ازای آن از قریه ی (کلر) اول ناحیه ی گناوه تا قریه ی ( منقل) آخر ناحیه ی خورموج 37 فرسخ و پهنای آن از قریه ی ( رود فاریاب ) کوه گیسکان ناحیه ی برازجان تا قریه ی شیف ناحیه ی مضافات بوشهر ، 18 فرسخ بود و محدود می شد از جانب مشرق به نواحی دشتی و از سمت شمال به بلوک خشت و ماهور میلاتی و از جانب مغرب و جنوب به ناحیه ی لیراوی کوه گیلویه و دریای فارس » .
اما در كتاب « جغرافيا و اسامي دهات كشور» نوشته شده « دشتي و دشتستان از 17 دهستان و 30 قريه تشكيل شده و مركز آن شهر برازجان است و محدود است از شمال به كازرون ، از جنوب به خليج فارس، از مشرق به فيروزآباد و از مغرب به شهرستان بوشهر كه برخي از دهستان هاي آن عبارتند از: انگالي، بردخون، زيرراه، شبانكاره، شنبه، طسوج، كاكي، گيسكان و مزارعي » كه هم اكنون تعدادي از دهستان هاي فوق از دشتستان جدا شده و آنچه باقي مانده است دشتستان خاص يا شهرستان دشتستان امروزي را تشكيل مي دهد.
اما در خصوص دشتستان خاص ( دشتستان كنوني ) در لغت نامه دهخدا اين گونه مي خوانيم « دشتستان خاص از بلوكات دشتستان در مشرق بوشهر و طول آن از مغرب به مشرق 222 كيلومتر است ».اما و اما ناحيه اي كه ما امروز آن را دشتستان مي ناميم در سال 1332 از بخشداري به فرمانداري ارتقاء يافته است و برازجان به جهت موقعيت بهتري كه نسبت به تمام نقاط مختلف دشتي و دشتستان داشت مركز فرمانداري كل دشتي و دشتستان گرديد كه اينك بر اساس تقسيمات جديد كشوري، خورموج مركز دشتي، اهرم مركز تنگستان و برازجان مركز دشتستان فعلي با تقليل حدود ارائه شده درمستندات فوق مي باشد كه همه مطالب ياد شده، حكايت از فراز و نشيب بسيار زياد در سيرتعيين حدود فعلي دشتستان را دارد كه نشان دهنده كوچك شدن دشتستان بزرگ و قديمي در طول تاريخ سياسي كشور از مجموعه دشتي و تنگستان و دشتستان فعلي و بخشي از شهرستان گناوه به دشتستان امروزي مي باشد.
پس در اين رهگذر دشتستان بزرگ قديم بسياري از حدود اربعه خود را از دست داده و به شكل امروزي و كوچك فعلي مبدل شده است و پسوند بزرگي آن كه در واقع يادمان عظمت و شكوه گذشته از دست رفته ي آن مي باشد ، امروزه به ظن برخي از عامه مردم و حتي دولت مردان مي تواند به عنوان دليلي بر تجزيه ي اين سرزمين و ديار كهن و عزيزمان باشد.حال كه تاريخ دشتستان بزرگ تبيين شد آيا جفا نيست بگوييم چون كه به اين شهرستان، دشتستان بزرگ گفته مي شود بايد در جهت تجزيه و كوچك شدن آن گام برداريم . آيا در استان فارس نيز با اين همه شهرستان بزرگ مانند كازرون، داراب و فسا و ... كه در سطح كشور هركدام غناي تاريخي، جغرافيايي و فرهنگي خاص خود را دارند به بهانه تأمين امنيت و يا خدمات رساني بيشتربايد آنها را تفكيك و تقسيم نمايند. مشخص نيست كه تا چه زمان و چه حد مي خواهيم جداي از قوانين و قواعد اثبات شده جهاني، خود مبدع و مبتكر طرح هاي از پيش شكست خورده و نافرجامي باشيم كه قبلا امثال آن آزموده گرديده و چيزي جز ايجاد چالش براي امروز و آينده به دنبال نخواهد داشت. بنابراين تجزيه اولين و آخرين راه حل در امكان تامين خدمات و توجه بيشتر نخواهد بود بلكه خود مي تواند به عنوان عاملي جهت تضعيف و تزلزل و عدم ثبات ساختار امنيتي و اقتصادي اين شهرستان مبدل گردد.بر كسي پوشيده نيست كه تقسيم اراضي و كوچك سازي اراضي بزرگ به واحدهاي كوچك تردرواقع آغازي جهت تخريب بيشتر اراضي به عنوان منابع پايه و توليد در تداوم حيات بشري خواهد بود. مسئولين محترم خود به خوبي ميدانند كه تقسيم يك واحد به دو واحد در تقسيمات سياسي كشور باعث افزايش حجم تخريب اراضي ملي، مراتع، انتشار بيشتر آلودگي هاي صنعتي به جهت پراكندگي بيشتر صنايع خواهد شد همچنين بزرگتر شدن پيكره دولت، وحدت زدايي ( علي الخصوص در شهرستان دشتستان )، افزايش سير مهاجرت از روستا به شهر ، توسعه بيشتر خطوط جاده اي، تغييرات شغلي از سنتي يا دستي به عنوان نمادهاي فرهنگي و بومي به صنعتي يا مكانيزه در منطقه مورد تحول، تغيير كاربري اراضي كشاورزي به صنعتي و تجاري به دليل فشارهاي سياسي و يا مردمي جهت تامين بيشتر نيازهاي مالي و هزينه اي شهرداري ها و دهياري هاي هر شهرستان از طريق وصول ماليات وعوارض پيش بيني شده در قانون و... از جمله عواقب گريزناپذير تقسيمات سياسي و جغرافيايي يك ناحيه يا منطقه مي باشند كه برآيند همه اين ها رو در رو قرارگيري با مفهوم توسعه پايدار و متعادل خواهد بود.
اما در راستاي تحقق دولت عدالت محور و مهرورز ، برادر گرامي جناب آقاي سيد محمدشفيع سياسي نژاد در نامه سرگشاده اي كه خطاب به جناب آقاي احمدي ن‍ژاد، رياست محترم جمهور داشته اند و متن آن در شماره 523 هفته نامه اتحادجنوب مورخ 25 آذرماه سال جاري به چاپ رسيده است با دقت نظرو متانت و ذكر دلايل شفاف و صريح، شرايط و موقعيت ويژه شهرستان دشتستان را جهت اخذ رتبه فرمانداري ويزه برشمرده اند كه اخذ اين مهم علاوه بر حذف كليه تنش هاي احتمالي پيش رو ناشي از تجزيه دشتستان و ايجاد عوامل تفرقه در سيستم مديريت سياسي شهرستان و استان مي تواند به عنوان ارتقاء سهم و رشد وبالندگي استان و بهره مندي بيشتر از مواهب اقتصادي و تجاري در سطح كشور قلمداد گردد.لذا از كليه صاحب نظران، انديشمندان و رجال سياسي شهرستان و استان تقاضا مي گردد به دور از هرگونه غرض و يا منفعت گرايي گروهي و يا تسويه حساب هاي جناحي و سياسي در فضايي آرام و به دور از نداي برخي آشوب طلب و يا خط دهي گروهي مغرض چنان در خطابه ها، سخنراني ها و يا مصاحبه هاي خود كلام جاري و ساري سازند كه باعث تكدر و رنجش خاطر اين امت شريف و فهيم نگرديده و نسل هاي امروز و آينده در ذكر ياد آنان با شور و شعف، نيكي و رضايت خاطر سخن گويند و يادشان را همواره گرامي بدارند چرا كه آباداني و ارتقاء نظام مقدس جمهوري اسلامي در گرو همه جانبه گري و حفظ اصول و ارزش هاي والاي كرامت انساني بوده و رعايت حقوق حقه همه مردم از اركان و اهداف عاليه آن مي باشد.
ماخذ تاريخي:سيري درگويش دشتستان و فارسنامه ناصري .