امروز: پنجشنبه 28 آبان 1405
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 28 آبان 1405 - 11:38
اختصاصی اتحادخبر؛

اتحادخبر- سعیده دشتی :خشونت علیه زنان در ایران را نمی‌توان صرفاً به رفتار چند فرد خشونت‌ورز یا وقوع تعدادی قتل و حادثه تلخ محدود کرد. این پدیده، مسئله‌ای عمیق‌تر و ریشه‌دارتر در مناسبات اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و ساختار قدرت در خانواده است؛ مسئله‌ای که در بخشی از جامعه، پشت مفاهیمی ...

سعیده دشتی 

خشونت علیه زنان در ایران را نمی‌توان صرفاً به رفتار چند فرد خشونت‌ورز یا وقوع تعدادی قتل و حادثه تلخ محدود کرد. این پدیده، مسئله‌ای عمیق‌تر و ریشه‌دارتر در مناسبات اجتماعی، فرهنگی، حقوقی و ساختار قدرت در خانواده است؛ مسئله‌ای که در بخشی از جامعه، پشت مفاهیمی همچون غیرت، ناموس و حفظ آبرو پنهان می‌شود و گاهی حتی با توجیهات اخلاقی و سنتی مورد حمایت قرار می‌گیرد.

غیرت، در معنای اخلاقی خود، می‌تواند نشانه مسئولیت‌پذیری، تعهد و حساسیت نسبت به امنیت و کرامت انسان‌ها باشد؛ اما زمانی که به ابزاری برای کنترل زندگی، انتخاب‌ها، پوشش، روابط و تصمیم‌های شخصی زنان تبدیل شود، دیگر نمی‌توان آن را فضیلت اخلاقی دانست. مشکل از جایی آغاز می‌شود که مرد، خود را صاحب اختیار زن می‌پندارد و هرگونه استقلال یا انتخاب متفاوت او را تعرض به حیثیت و آبروی خانوادگی تلقی می‌کند. در چنین نگرشی، زن نه انسانی مستقل با حقوق و اراده فردی، بلکه بخشی از اعتبار و دارایی مردان خانواده تعریف می‌شود.

پژوهش‌های علمی نیز ابعاد نگران‌کننده این نگرش را تأیید می‌کنند. در مطالعه‌ای که شرا ملایری و همکارانش در سال ۲۰۲۵ در نشریه علمی Journal of Sexual Aggression منتشر کردند، دیدگاه ۵۲۵ نفر از زنان و مردان ایرانی درباره خشونت جنسی بررسی شد. نتایج نشان داد شرکت‌کنندگان در مواجهه با سناریوی خشونت جنسی در رابطه زناشویی، نسبت به سناریوی مشابه در رابطه عاطفی، قربانی را بیشتر سرزنش می‌کردند، در تشخیص وقوع تجاوز تردید بیشتری داشتند و برای فرد مرتکب مجازات کمتری در نظر می‌گرفتند. همچنین باورهای قوی‌تر مبتنی بر غیرت و آبرو با افزایش سرزنش قربانی و کاهش محکومیت عامل خشونت ارتباط داشت. این یافته‌ها یک واقعیت تلخ را آشکار می‌کند: گاهی رابطه زناشویی و ادعای حفظ آبرو چنان بر قضاوت اجتماعی سایه می‌اندازد که حق رضایت و اختیار زن نادیده گرفته می‌شود.

از سوی دیگر، پژوهش لادن رهبری، جامعه‌شناس دانشگاه آمستردام، با عنوان «مشروعیت‌بخشی به زن‌ستیزی و زن‌کشی؛ همدلی نهادی با مردان خشونت‌ورز و خشونت علیه زنان در ایران» که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، به بررسی پیوند میان فرهنگ غیرت، قتل‌های ناموسی و ساختارهای حقوقی و اجتماعی پرداخته است. این پژوهش با بررسی پرونده قتل مونا حیدری، نشان می‌دهد که برای فهم خشونت علیه زنان نباید تنها به عامل ارتکاب جرم توجه کرد؛ بلکه باید سازوکارهایی را نیز شناخت که ممکن است به عادی‌سازی، توجیه یا کاهش حساسیت جامعه نسبت به چنین خشونت‌هایی منجر شوند. به بیان دیگر، خطر فقط در مردی نیست که به نام غیرت دست به خشونت می‌زند؛ خطر بزرگ‌تر زمانی شکل می‌گیرد که بخشی از جامعه برای رفتار او توجیه می‌سازد و به جای پرسش از مرتکب، قربانی را مورد بازخواست قرار می‌دهد.

مسئله دیگر، سکوت و بی‌اعتبار شدن صدای زنان قربانی است. پژوهشی که نادیا آغتایی، لادن هاشمی و فاطمه باباخانی در سال ۲۰۲۶ در نشریه Humanities and Social Sciences Communications منتشر کردند، با بررسی دیدگاه‌ها و روایت‌های زنان ایرانی، به مفهوم مهمی به نام «بی‌عدالتی معرفتی» پرداخته است؛ وضعیتی که در آن روایت و تجربه زنان به اندازه کافی جدی گرفته نمی‌شود یا آنان برای بیان آن با بی‌اعتقادی، قضاوت و فشار اجتماعی مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، زن ممکن است نه‌تنها قربانی خشونت باشد، بلکه برای اثبات قربانی بودن خود نیز ناچار به مبارزه شود. ترس از بدنامی، انتقام، فروپاشی خانواده و قضاوت اطرافیان نیز می‌تواند او را به سکوت وادار کند.

در این میان، نمی‌توان از مسئولیت ساختارهای حقوقی و سیاست‌گذاری عمومی چشم پوشید. وجود برخی احکام قانونی مورد انتقاد در حوزه حقوق زنان، از جمله مقررات مربوط به قصاص پدر در صورت قتل فرزند و شرایط خاص ماده ۶۳۰ قانون مجازات اسلامی، همواره محل بحث حقوقدانان و فعالان حقوق زنان بوده است. همچنین طولانی شدن روند بررسی و تصویب لایحه مقابله با خشونت علیه زنان، ضرورت پاسخ‌گویی جدی‌تر نهادهای مسئول را برجسته می‌کند. مقابله با خشونت نیازمند قانونی جامع، حمایت مؤثر از زنان در معرض خطر، دسترسی آسان به خدمات حمایتی و قضایی و تضمین امنیت قربانیان است. نمی‌توان از جامعه انتظار داشت خشونت را محکوم کند، اما برای حمایت از قربانیان، سازوکارهای روشن و کارآمدی در اختیار نداشته باشد.

البته خشونت علیه زنان فقط در ضرب‌وشتم، قتل و جراحت خلاصه نمی‌شود. تهدید، تحقیر، اجبار، محدود کردن آزادی‌های فردی، کنترل ارتباطات، محروم کردن زن از حق تصمیم‌گیری و خشونت جنسی نیز بخش‌هایی از این واقعیت هستند. یکی از موانع جدی مقابله با این پدیده، محدود کردن تعریف خشونت به آسیب‌های جسمی و نادیده گرفتن شکل‌های پنهان و مستمر آن است.

 

از سوی دیگر، نبود آمار عمومی، منظم و قابل اتکای ملی درباره ابعاد مختلف خشونت علیه زنان در ایران، امکان سیاست‌گذاری دقیق و ارزیابی اثربخشی اقدامات حمایتی را دشوار کرده است.

واقعیت این است که هیچ جامعه‌ای با تقدیس سکوت زنان و توجیه خشونت به نام آبرو به امنیت و عدالت نمی‌رسد. غیرت، اگر به معنای پاسداری از کرامت و امنیت انسان باشد، ارزشمند است؛ اما اگر بهانه‌ای برای سلب اختیار، تهدید جان و نادیده گرفتن حقوق زنان شود، دیگر نامی از فضیلت در آن باقی نمی‌ماند. باید از خود بپرسیم چرا در برخی موقعیت‌ها به جای آنکه مرد خشونت‌ورز پاسخ‌گوی رفتار خود باشد، زن باید درباره پوشش، انتخاب، ارتباطات و تصمیم‌هایش توضیح بدهد؟ چرا گاهی حفظ آبروی خانواده مهم‌تر از حفظ جان و امنیت یکی از اعضای همان خانواده تلقی می‌شود؟

مقابله با خشونت علیه زنان، صرفاً با صدور بیانیه، محکوم کردن چند حادثه تلخ یا توصیه‌های اخلاقی محقق نمی‌شود. این مسیر به اصلاح قوانین، آموزش عمومی، تغییر نگرش‌های مردسالارانه، حمایت از زنان آسیب‌دیده و پذیرش صدای آنان در سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری نیاز دارد. جامعه‌ای که در آن امنیت زنان به میزان اطاعت آنان از خواسته‌های دیگران وابسته باشد، هنوز تا تحقق عدالت فاصله دارد. آبرو را نباید با سکوت زن حفظ کرد؛ شأن یک خانواده و اعتبار یک جامعه، به میزان احترامی است که برای جان، آزادی و کرامت زنان قائل می‌شود.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • از بوشهر تا پرسپولیس؛ حسین بحرینی، مربی پرافتخار بوشهری، در جمع مربیان سرخ‌پوشان پایتخت
  • «تکاملِ ابزار در سایه انجمادِ روح: پارادوکس حکمرانی در عصر تکنولوژی»
  • «نخل آواز»؛ صدای غیرت هنرمندان بوشهری در روزهای جنگ رمضان
  • بازدید مدیران ارشد شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس از آریاساسول
  • بازآرایی ۲۳۴ همتی سبد سرمایه‌گذاری پارسان با سود ۶۰ همتی برای سه شرکت پتروشیمی
  • رضایت مندی ملت، قوی ترین نیروی بازدارنده تهدیدات داخلی و خارجی
  • سوگند؛ روایت تلخ سکوت و خشونت!
  • تلاش می‌کنیم آب‌پخش به شهر جهانی حصیربافی تبدیل شود
  • رشد رتبه‌های برتر کنکور در بوشهر؛ تعداد رتبه‌های زیر ۱۰۰۰ به ۲۴۲ نفر رسید
  • اجرای ۱۶۸۰ برنامه در هفته بسیج؛ از رژه اقتدار تا افتتاح پنجمین درمانگاه بسیج
  • آیین تجلیل از برگزیدگان کنکور سراسری استان بوشهر با حضور استاندار برگزار شد / تصاویر
  • دستگیری زن کلاهبردار با بیش از ۱۵۰ پرونده تحت تعقیب در عسلویه
  • بیرانوند برای مراسم برترین های سال AFC وارد بانکوک شد
  • مسئولیت صنعت پتروشیمی فقط تولید نیست؛ سرمایه‌گذاری در نسل آینده را جدی گرفته‌ایم
  • بخشدار سعدآباد: تأمین اعتبار تکمیل مدارس نیمه‌تمام در اولویت است
  • فاطمه (س) فراتر از زمان و زمانه
  • بنزین بهانه است؛ تاوان ناکارآمدی را چرا مردم بپردازند؟
  • خرده‌گیر و درشت‌ول‌کن
  • کبریتِ بی‌تدبیری بر بنزینِ کلافگی!
  • گردهمایی بانوان شین کیوکوشین استان بوشهر؛ تجلی همدلی، انضباط و پویایی در باشگاه کمالیان
  • با امید و انتظار کارمندان و بازنشستگان بازی نکنید!
  • حروف، این همزاد دیرین بشر
  • مسابقات بین‌المللی فناوری‌های پیشرفته بریکس؛ فرصتی برای شناسایی استعدادها و آمادگی صنایع برای آینده
  • صیانت از ۵۰۰ هزار هکتار مرتع دشتستان؛ ابطال ۲۱ پروانه چرای دام و امحای ۲۹ مورد کشت گیاهان ممنوعه
  • از خونِ دل نوشتم نزدیکِ دوست نامه!!!
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/08/23
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/08/23
  • دستاورد جهانی تیم دیجی‌نوری پتروشیمی نوری در بخش بین‌المللی مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس ۲۰۲۶ با کسب ۹ مدال
  • تجلیل دهیار دهقاید از دانش‌آموزان خلاق دشتستانی؛ روایت حماسه شهدای دهقاید با هوش مصنوعی
  • روغن ماهی برای روده هم مفید است
  • گامی علمی برای توسعه زنجیره ارزش پتروشیمی؛ رونمایی از کتاب تخصصی تولید پروپیلن با تألیف مدیرعامل پتروشیمی جم
  • انتصاب محمدعلی عبدالشیخی به‌عنوان مشاور و دستیار مدیرعامل بیمه تعاون کشور
  • از فقر اقتصادی تا ضعف اعتقادی
  • افتتاح و بازدید از ساختمان اداری منطقه آزاد بوشهر با حضور مسئولان ارشد کشور و استان / تصاویر اختصاصی اتحاد خبر
  • ‌‌«بوشهرمال» می‌تواند محور تجارت و گردشگری منطقه آزاد بوشهر شود
  • استاندار بوشهر: منطقه آزاد بوشهر سرزمین فرصت‌های طلایی برای سرمایه گذاری است
  • 🎥ویدیو/صادرکنندگان بوشهری از موانع پیش‌روی صادرات می‌گویند
  • در آبان پیش‌رو با احتیاط بیشتری رانندگی کنیم
  • محبی: توانمندسازی فرهنگی و تحصیلی دانش‌آموزان اولویت دارد
  • 🎥ویدیو/حضور گسترده مردم بوشهر در راهپیمایی ۱۳ آبان
  • استاندار بوشهر در دیدار با معاون اول رئیس‌جمهور بر تخصیص اعتبارات بیشتر برای تکمیل پروژه‌های مهم استان تاکید کرد
  • « تولید در خطِ‌مقدم ، منابع انسانی در حاشیه! »
  • آریاساسول برای دومین سال متوالی بالاترین امتیاز حاکمیت شرکتی را کسب کرد
  • حیاتی از کارنامه اشتغال تا افق توسعه اقتصادی پارس
  • اندیشه را با جغرافیا نمی‌توان سنجید
  • .: عباسی حدود 3 روز قبل گفت: موفق باشید ...
  • .: موسوی حدود 4 روز قبل گفت: واقعا زیبا بود.. از ...
  • .: مهرداد حدود 4 روز قبل گفت: یکی از بهترین مدیران ...
  • .: نیکنام حدود 4 روز قبل گفت: درود بر شما بسیار ...
  • .: نبی الله احمدی حدود 6 روز قبل گفت: رحمت خداوند بر این ...
  • .: فراهانی حدود 6 روز قبل گفت: احسنت ...
  • .: جلیل دانایی فر حدود 9 روز قبل گفت: درود و سپاس از ...
  • .: جهان حدود 10 روز قبل گفت: درود بر نویسنده گرامی ...
  • .: جاوید حدود 11 روز قبل گفت: کاملا واقعیت دارد. این ...
  • .: زهره عرب حدود 11 روز قبل گفت: متأسفانه سرمایه‌ی انسانی آخرین ...