اتحادخبر-زینب رنج‌کش: ۱۵ اکتبر مصادف با ۲۳مهرماه روز جهانی عصای سفید و روز نابینایان است. به همین مناسبت اتحادخبر با ابراهیم صداقت، فعال اجتماعی و مسئول انجمن نابینایان استان بوشهر به گفت‌وگو نشست تا دغدغه و مشکلات نابینایان را بازگو کند.

بخش اول: زندگی و تجربه شخصی 
لطفاً خودتان را معرفی بفرمایید و از مسیر تحصیل، زندگی و تجربه‌های شخصی‌تان برایمان بگویید.
-بسم‌الله الرحمن الرحیم، در ابتدا عرض سلام، ادب و احترام دارم خدمت شما، همکاران محترم و همه هموطنان عزیز به‌ویژه دوستان و اعضای انجمن نابینایان و کم‌بینایان. همچنین فرارسیدن روز جهانی عصای سفید را گرامی می‌دارم؛ من ابراهیم صداقت هستم، کارمند اداره بهزیستی. 
-پیش از این مسئول اورژانس اجتماعی بودم اما در دو سه سال اخیر به‌دلیل کسالت، در جایگاه کارشناس اورژانس اجتماعی مشغول به فعالیت هستم و بیشتر در زمینه مشاوره خدمات می‌دهم.
-متولد 20 مرداد ۱۳۵۱ هستم. از نظر تحصیلات، دارای دو مدرک کارشناسی هستم؛ یکی در رشته مدیریت دولتی و دیگری در رشته مشاوره و راهنمایی؛ در دوران جوانی ورزشکار بودم و در سه رشته شطرنج، دو و میدانی و گلبال مقام‌های کشوری دارم.
- همچنین از نظر فعالیت‌های اجتماعی، مؤسس پنج سازمان مردم‌نهاد (NGO) در استان بوشهر هستم و عضویت در «پژوهشسرای علمی اندیشه فراگیران مبین» را نیز دارم که در آن به انجام پژوهش‌های علمی می‌پردازیم.
-در حال حاضر، کارمند بهزیستی شهرستان دشتستان، مسئول انجمن شعر و ادب دشتستان و نیز مسئول انجمن نابینایان و کم‌بینایان استان بوشهر هستم.

ممکن است برای بسیاری از مخاطبان این پرسش پیش بیاید که علت وضعیت بینایی شما چیست؟ آیا این موضوع از کودکی با شما همراه بوده یا بعدها ایجاد شده است؟
-نوع نابینایی من ژنتیکی و مادرزادی است. بیماری‌ام «رتینیت پیگمانتوزا» یا همان RP است؛ از حدود چهار سالگی دچار شب‌کوری شدم و به‌تدریج بینایی‌ام کاهش یافت تا اینکه در حدود ۱۹ تا ۲۰ سالگی به‌طور کامل بینایی خود را از دست دادم.
-دانشگاه را نیز در حالی گذراندم که کاملاً نابینا بودم؛ در دوران کودکی و نوجوانی دید محدودی داشتم، اما به مرور از بین رفت.

از دست دادن بینایی، به‌ویژه برای کسی که تجربه دیدن داشته، حتماً تجربه سختی است. چطور با این تغییر بزرگ کنار آمدید؟
-بله، همان‌طور که فرمودید، از دست دادن بینایی به‌تدریج واقعاً آسان نیست؛ فردی که از ابتدا نابینا بوده، شاید تصوری از دیدن ندارد و راحت‌تر با شرایط کنار می‌آید، اما برای کسی که مدتی دنیا را دیده و سپس آن را از دست می‌دهد، ماجرا متفاوت است.
-من هم در حدود ۱۸ یا ۱۹ سالگی، هنگام اقدام برای معافیت از سربازی، به پزشک مراجعه کردم؛ پزشک به من گفت بیماری‌ام ژنتیکی است و تا چند سال آینده احتمالاً بینایی‌ام را به‌طور کامل از دست می‌دهم و گفت هیچ درمانی وجود ندارد؛ نه دارو، نه پیوند، نه جراحی، در آن لحظه احساس کردم در یک دو راهی هستم: یا باید با همین میزان اندک بینایی، زندگی عادی و محدودی داشته باشم و یا از همین مقدار دید باقی‌مانده برای تحصیل و ساختن آینده‌ای بهتر استفاده کنم. من مسیر دوم را انتخاب کردم و با خودم گفتم: اگر قرار است نابینا شوم، بهتر است یک نابینای تحصیل‌کرده باشم تا بتوانم در جامعه مفید و مستقل باشم.
-با همین تصمیم در رشته مدیریت دولتی ادامه تحصیل دادم و مدرک کارشناسی گرفتم و بعد که برای کار اقدام کردم، گفتند با این رشته نمی‌توانم استخدام شوم، بنابراین مجدداً در رشته مشاوره تحصیل کردم تا بتوانم در آینده کلینیک مشاوره راه‌اندازی کنم. 
-خوشبختانه با معدل ۱۹ و نیم فارغ‌التحصیل شدم و بلافاصله به‌عنوان کارشناس امور معلولان در بهزیستی مشغول به کار شدم.

آیا در دانشگاه از امکانات ویژه برای نابینایان استفاده می‌کردید؟
-خیر، هیچ امتیاز خاصی نداشتم و مانند سایر داوطلبان در کنکور شرکت کردم؛ سال اول در دانشگاه فردوسی مشهد پذیرفته شدم، اما خانواده‌ام به‌دلیل وضعیت بینایی‌ام اجازه ندادند بروم. سپس در دانشگاه پیام نور و بعد دانشگاه آزاد ادامه تحصیل دادم تا بتوانم هم‌زمان کار و تحصیل کنم.

در زندگی شخصی، بزرگ‌ترین چالش یا شاید حسرت شما در زندگی به‌عنوان فردی که بینایی خود را از دست داده، چه بوده است؟
-به نظر من، بزرگ‌ترین درد یک نابینا «درک نشدن» است؛ اینکه جامعه و حتی گاهی خانواده، توانایی‌های فرد نابینا را باور نکنند. ما نابینایانی داریم که هنوز نابینایی خودشان را باور نکرده‌اند و همین موضوع مانع رشدشان می‌شود. 
-اگر نابینا خودش را بپذیرد، خانواده‌اش او را حمایت کند و جامعه هم توانایی‌های او را بشناسد، می‌تواند به جایگاهی عالی برسد.

ازدواج کرده‌اید؟
-بله، معمولا افراد دارای معلولیت را با همسری دارای معلولیت یا کم سواد یا از خودش بزرگتر تصور می کنند؛ اما برای من هرگز اینگونه نبوده‌است زیرا همسری دارم شاغل تحصیل کرده و بسیار فهمیده، دو فرزند دارم که هردو تحصیل کرده هستند.

خانواده شما چقدر در مسیر پیشرفت و تحصیل از شما حمایت کردند؟
-خانواده من سنتی بودند و در ابتدا پذیرش این موضوع برایشان سخت بود، اما مانع پیشرفت من نشدند؛ سعی می‌کردم آنها را قانع کنم که می‌توانم روی پای خودم بایستم، برای مثال، سال‌ها از برازجان تا بوشهر برای کار و تحصیل رفت‌وآمد می‌کردم؛ صبح ساعت ۵ راه می‌افتادم، در اداره کل بهزیستی تا ساعت ۲ کار می‌کردم، سپس تا ساعت ۱۱ شب در دانشگاه درس می‌خواندم و شب دوباره به شهرم بازمی‌گشتم. سال‌ها این روال زندگی‌ام بود.

حتماً در مسیر تحصیل و کار با برخوردهای خاصی هم مواجه شدید. خاطره‌ای از آن دوران دارید؟
-بله، زیاد. چون اولین دانشجوی نابینای استان بوشهر بودم، بعضی استادان در ابتدا با نابینایی‌ام آشنا نبودند؛ مثلاً استادی داشتم که وقتی متوجه شد ضبط صوت همراه دارم، گمان کرد قصد دارم از کلاس سوءاستفاده کنم. یا استادی دیگر گفت: تو که نابینایی، برای چه درس می‌خوانی؟
-اما من هیچ‌وقت دلسرد نشدم و سعی کردم با تلاش بیشتر توانایی‌ام را ثابت کنم. در همان درسی که استادم چنین برخوردی کرد، بالاترین نمره کلاس را گرفتم. همین موضوع باعث شد نگرش بسیاری از استادان نسبت به من تغییر کند و بعدها من اولین مربی آموزش کامپیوتر برای نابینایان استان شدم و بسیاری از دوستان نابینا را با فناوری‌های رایانه‌ای آشنا کردم.

چرا از عصا استفاده نمی کنید؟ (هنگام دیدار تیم رسانه‌ای اتحادخبر با ابراهیم صداقت، هیچ عصای سفیدی در دستان وی مشاهده نشد و او به سادگی در معمولی‌ترین حالت ممکن، تیم را به اتاقش برای ضبط مصاحبه راهنمایی کرد)
-چون از ابتدا استفاده نکرده‌ام و اکنون نیر استفاده نمی‌کنم؛ قبلا سرحال‌تر از امروزم بودم ولی پس از سکته قلبی دیگر مثل قبل سرحال نیستم‌ ولی همچنان باور دارم نیاز به عصا ندارم.

چرا وقتی به جای نابینا می‌گویند روشن دل، باعث می شود ناراحت شوید؟
-زیرا روشن دل لقبی است معنوی، اما ما نابینا هستیم و نابینا بودن صرفا دلیل بر خوب بودن نیست و نمی‌شود گفت هرکه نابیناست انسان خوبی نیز هست؛ ما نابینا هستیم.

بخش دوم:شکل‌گیری انجمن، فعالیت‌ها و چالش‌های نابینایان 
شما از مؤسسان انجمن نابینایان استان بوشهر هستید. لطفاً بفرمایید این انجمن چگونه شکل گرفت و هدف از تأسیس آن چه بود؟
-در سال ۱۳۸۵، وقتی تازه در اداره بهزیستی مشغول به کار شده بودم، متوجه شدم بسیاری از نابینایان استان به‌دلیل پراکندگی جغرافیایی و نبود تشکل واحد، مشکلات مشترک زیادی دارند؛ از جمله در زمینه اشتغال، آموزش، دسترسی به امکانات فرهنگی و حتی رفت‌وآمد در شهر. به همین دلیل، تصمیم گرفتم همراه چند نفر از دوستان نابینا، انجمنی را راه‌اندازی کنیم تا صدای این قشر شنیده شود؛ آن زمان ثبت سمن‌ها آسان نبود، اما با پیگیری زیاد و کمک اداره بهزیستی، در سال ۱۳۸۶ انجمن نابینایان استان بوشهر رسماً تأسیس شد.
-هدف اصلی‌مان این بود که نابیناها از انزوا خارج شوند، هویت اجتماعی پیدا کنند و در قالب یک تشکل، مطالباتشان را پیگیری کنند.

در حال حاضر، این انجمن چه تعداد عضو دارد و فعالیت‌های شاخص آن در سال‌های اخیر چه بوده است؟
-در حال حاضر حدود یکهزار و ۴۰۰ عضو رسمی در انجمن داریم که از شهرستان‌های مختلف استان هستند و بیشتر فعالیت‌ها در برازجان، بوشهر، گناوه و کنگان متمرکز است.
-فعالیت‌های ما شامل آموزش رایانه ویژه نابینایان، برگزاری دوره‌های فرهنگی و هنری، مسابقات قرآنی، شعرخوانی، ورزش‌های تخصصی نابینایان مثل گلبال و دو و میدانی، و نیز پیگیری حقوق قانونی نابینایان است.
- برای مثال، در زمینه آموزش رایانه، ما نخستین مرکزی بودیم که نرم‌افزارهای صفحه‌خوان فارسی را در استان بوشهر آموزش دادیم و در زمینه فرهنگی هم با همکاری اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی، چندین جشنواره شعر و داستان ویژه نابینایان برگزار کرده‌ایم.

به نظر شما مهم‌ترین مشکلات نابینایان استان بوشهر در حال حاضر چیست؟
- بزرگ‌ترین مشکل نابینایان، اشتغال است. بسیاری از نابینایان تحصیل‌کرده‌اند، اما فرصت شغلی ندارند؛ در دستگاه‌های اجرایی، قانون سه درصد سهمیه استخدام معلولان وجود دارد، اما در عمل یا اجرا نمی‌شود یا آن‌قدر محدود است که شامل بسیاری از افراد نمی‌شود.
-مشکل دیگر، مناسب‌سازی فضاهای شهری است. هنوز بسیاری از خیابان‌ها، پیاده‌روها، ادارات و حتی بانک‌ها برای تردد نابینایان مناسب نیستند. در بوشهر و برازجان خطوط راهنمای نابینایان بسیار محدود است، و متأسفانه در بسیاری نقاط، همان خطوط را هم کارگران هنگام تعمیرات می‌کَنند! از سوی دیگر، موضوع فرهنگ‌سازی هم اهمیت دارد. بسیاری از مردم نمی‌دانند چطور باید با یک نابینا برخورد کنند. گاهی می‌خواهند کمک کنند، اما چون آموزش ندیده‌اند، ناخواسته باعث آسیب یا ناراحتی می‌شوند.

در زمینه دسترسی نابینایان به خدمات شهری و امکانات عمومی، چه اقداماتی انجام شده و چه انتظاراتی از مسئولان دارید؟
-تا امروز اقداماتی صورت گرفته، اما کافی نیست. ما بارها در جلسات مختلف، از شهرداری‌ها، راه و شهرسازی، و اداره کل حمل‌ونقل خواسته‌ایم که در طراحی فضاهای شهری، نیازهای نابینایان را لحاظ کنند؛ مثلاً در برخی پیاده‌روهای بوشهر مسیر خط‌دار ویژه نابینایان نصب شده، اما متأسفانه به دلیل نبود آموزش در میان مجریان، این مسیرها به بن‌بست یا جدول ختم می‌شوند! در حالی که هدف از خط راهنما، رساندن نابینا به محل مشخصی مانند ایستگاه اتوبوس یا ورودی ساختمان است.
-در بحث حمل‌ونقل عمومی هم هنوز مشکل داریم. نابینایان برای استفاده از اتوبوس یا تاکسی نیاز به تسهیلات دارند، اما نه رانندگان آموزش دیده‌اند، نه سیستم شهری برای آن‌ها طراحی شده است.
-انتظار ما از مسئولان این است که به‌جای اجرای نمادین پروژه‌ها، واقعاً با مشورت خود نابینایان عمل کنند؛ ما بهترین مشاور برای طراحی شهر قابل دسترس هستیم.

آیا در زمینه اشتغال نابینایان، برنامه یا طرح خاصی در انجمن اجرا کرده‌اید؟
-بله، در چند سال اخیر تلاش کردیم کارگاه‌های کوچک خانگی برای نابینایان راه‌اندازی کنیم. مثلاً تولید صنایع‌دستی، بسته‌بندی گیاهان دارویی، یا کارهای تلفنی و اداری که نیاز به بینایی مستقیم ندارد. در این زمینه با اداره کل فنی‌وحرفه‌ای همکاری کردیم تا دوره‌های مهارتی متناسب با نابینایان برگزار شود. همچنین با چند شرکت تماس گرفتیم تا مشاغلی مثل اپراتوری تلفن، پاسخگویی یا تایپ صوتی را به نابینایان بسپارند؛ اما همچنان مشکلاتی مثل نبود حمایت مالی، سختی گرفتن وام، و ناآگاهی کارفرمایان وجود دارد.
- ما امیدواریم با اجرای دقیق‌تر قانون حمایت از حقوق معلولان، این موانع کاهش یابد.

نقش اداره بهزیستی در حمایت از نابینایان را چطور ارزیابی می‌کنید؟
-بهزیستی در حد توانش حمایت می‌کند، اما واقعیت این است که منابع مالی و انسانی بهزیستی محدود است. من خودم در مجموعه بهزیستی هستم و می‌دانم که با بودجه فعلی، نمی‌توان همه نیازها را پوشش داد؛ در عین حال، بهزیستی تلاش کرده با ارائه تسهیلات، بیمه خادمان و کارگاه‌های حمایتی، تا حدی به اشتغال و معیشت نابینایان کمک کند. ولی اگر سایر دستگاه‌ها همراهی نکنند، این بار تنها بر دوش بهزیستی می‌ماند.
-حمایت از نابینایان باید فرابخشی باشد؛ یعنی آموزش‌وپرورش، شهرداری، وزارت کار، و رسانه‌ها هم سهم خود را ایفا کنند.

جناب صداقت، شما بارها از «باور توانایی نابینایان» صحبت کردید. به نظر شما این باور چگونه در جامعه نهادینه می‌شود؟
-این باور زمانی ایجاد می‌شود که جامعه ما، نمونه‌های موفق را ببیند. یعنی وقتی یک نابینا در دانشگاه، در محیط کار یا حتی در شعر و هنر بدرخشد، نگاه مردم تغییر می‌کند؛ ما باید فرصت حضور اجتماعی را برای نابینایان فراهم کنیم؛ از تریبون‌های رسانه‌ای گرفته تا استخدام و مشارکت در مدیریت‌ها.
-من همیشه گفته‌ام: نابینا بودن، ناتوانی نیست. ناتوانی، زمانی است که کسی باور نکند می‌تواند! وقتی اعتمادبه‌نفس و فرصت وجود داشته باشد، نابینا هم می‌تواند معلم شود، مدیر شود، شاعر یا پژوهشگر شود.

بخش سوم: آموزش، فناوری و فرهنگ‌سازی جامعه 

 وضعیت آموزش نابینایان در مدارس و دانشگاه‌های استان بوشهر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
-وقتی من وارد دانشگاه شدم، شرایط سخت بود؛ هم از طرف استادان و هم از طرف کادر اداری؛ بسیاری نمی‌دانستند چگونه با یک نابینا برخورد کنند.
- اما تحمل این سختی‌ها باعث شد راه برای ورود سایر نابینایان هموار شود؛ امروز با همکاری اداره بهزیستی و انجمن نابینایان، حدود ۷۰ درصد هزینه‌های تحصیل دانشجویان نابینا تأمین می‌شود و امکانات آموزشی بهبود یافته است و دانشگاه‌ها تلاش می‌کنند نرم‌افزارهای صفحه‌خوان و امکانات کمک آموزشی را در اختیار دانشجویان نابینا قرار دهند.

با توجه به آموزش و فرهنگ‌سازی، چه اقداماتی برای تغییر نگرش جامعه نسبت به نابینایان انجام شده است؟
-به خوبی به یاد دارم وقتی به کسی می خوریم در خیابان اولین چیزی که می گویند این است، مگه کوری؟ این حرف کاملا اشتباه است و افراد نابینا باید به خود باوری برسند تا کسی نتواند اینگونه بگوید، نخستین گام، خودباوری نابینایان است. 
-فرد نابینا باید توانایی‌ها و استعدادهای خود را بشناسد و معلولیتش را بپذیرد؛ سپس خانواده‌ها نقش کلیدی دارند؛ خانواده باید زمینه حضور اجتماعی فرزندش را فراهم کند و به او اعتمادبه‌نفس بدهد.
-گام بعدی، جامعه است؛ افراد جامعه باید بدانند که نابینایان توانمند هستند و نیازمند برابری فرصت‌ها هستند، نه تسهیلات ویژه. اگر فرد نابینا در محیط کار، مدرسه یا دانشگاه موفق باشد، نگاه مردم به معلولیت تغییر می‌کند.
-مثلاً حضور نابینایان در شوراها، ادارات و کلاس‌های آموزشی می‌تواند الگویی برای پذیرش توانایی‌های آن‌ها باشد؛ آموزش‌وپرورش نیز نقش مهمی دارد؛ دعوت از نابینایان موفق برای سخنرانی و معرفی توانمندی‌ها، نگرش مثبت دانش‌آموزان را شکل می‌دهد.

نقش فناوری و تجهیزات مدرن در توانمندسازی نابینایان چیست؟
-فناوری امروز یک ابزار حیاتی برای نابینایان است. استفاده از تلفن‌های هوشمند با نرم‌افزارهای صفحه‌خوان، دسترسی به کتاب‌های گویا، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزارهای آموزشی، فرصت برابری برای نابینایان فراهم کرده است.
-ما در انجمن نابینایان کلاس‌های آموزش رایانه و استفاده از گوشی‌های هوشمند برگزار کرده‌ایم؛ هدف این است که نابینایان بتوانند مثل افراد عادی در جامعه حضور فعال داشته باشند، تحصیل کنند، کار کنند و توانایی‌های خود را شکوفا کنند.

چه پیشنهاداتی برای بهبود آموزش و فرهنگ‌سازی دارید؟
-پیشنهاد من این است: توانمندسازی فرد نابینا با آموزش و اعتماد به‌ نفس، خودباوری او افزایش یابد.
-آموزش خانواده‌ها: خانواده‌ها باید در کنار فرزند نابینای خود باشند و از او حمایت کنند.
-نقش آموزش‌وپرورش: دانش‌آموزان باید از طریق الگوهای موفق نابینا با توانمندی‌ها آشنا شوند.
-مشارکت معلولان در برنامه‌ریزی شهری و اداری: حضور یک فرد معلول در شورای شهر یا فرمانداری، به طراحی برنامه‌های متناسب با نیازهای نابینایان کمک می‌کند.
-تجهیز به فناوری‌های نوین: آموزش نرم‌افزارها، گوشی‌های گویا، و تکنولوژی‌های روز باید برای نابینایان فراهم شود تا استقلال آن‌ها افزایش یابد.

به نظر شما، چه تاثیری دارد وقتی جامعه موفقیت‌های نابینایان را می‌بیند؟
-وقتی یک نابینا در دانشگاه، محیط کار یا عرصه فرهنگی و هنری موفق باشد، نگاه مردم تغییر می‌کند و جامعه نابینایان را به عنوان افراد توانمند می‌پذیرد. این باعث ایجاد فرصت‌های بیشتر و کاهش تبعیض می‌شود.

بخش چهارم: نگاه به آینده و پیام نهایی

چشم‌انداز شما برای آینده انجمن نابینایان استان بوشهر چیست؟
-هدف ما تجهیز انجمن به فناوری‌های روز و آموزش نابینایان برای استفاده از آن‌هاست؛ امروز گوشی‌های هوشمند با نرم‌افزارهای گویا در دسترس هستند و افراد نابینا می‌توانند از امکانات دیجیتال، اینترنت و شبکه‌های آموزشی بهره‌مند شوند.
-در آینده، می‌خواهیم اعضای انجمن با رشته‌های نوین فناوری، از جمله هوش مصنوعی، آشنا شوند و بتوانند در جامعه پویا و فعال حضور داشته باشند، نه منفعل و حاشیه‌ای.

وضعیت کلان نابینایان در استان بوشهر و کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
-استان بوشهر بیش از ۱۶۰۰ نفر نابینا و کم‌بینا دارد و انجمن تلاش می‌کند خدمات را به همه برساند، حتی به افرادی که عضو رسمی انجمن نیستند. مشکل اصلی نابینایان، اشتغال و پذیرش اجتماعی است. قوانین وجود دارد، مانند سهمیه استخدامی ۳۰ تا ۶۰ درصدی برای معلولان، اما هنوز اجرا نمی‌شود. 
-وقتی مشکل اشتغال حل شود، سایر مسائل، مثل ازدواج، استقلال مالی و اجتماعی، به تدریج رفع خواهد شد.

موفقیت‌های شاخص اعضای انجمن در عرصه‌های علمی، پژوهشی و فرهنگی چیست؟
-ما امروز نابینایانی داریم که کتاب منتشر کرده‌اند، در مقاطع تحصیلی تا دکترا ادامه تحصیل داده‌اند، و در هنر و موسیقی فعال هستند. خود من اولین مجموعه شعر خودم به نام «شقایق خاموش» را منتشر کردم تا الگو و انگیزه‌ای برای سایر نابینایان باشد. همکاران و دانشجویان نابینا در استان نیز در زمینه علمی، پژوهشی و ادبی موفقیت‌های چشمگیری کسب کرده‌اند و نشان داده‌اند که معلولیت مانع شکوفایی استعداد نیست.

سخن پایانی: 
-برای جامعه و مسئولان: نابینایان و معلولان توانمند هستند و تنها خواهان برابری فرصت‌ها هستند، نه امتیازات ویژه. مناسب‌سازی فکری و فرهنگی، به اندازه مناسب‌سازی فیزیکی اهمیت دارد.
-برای افراد نابینا: خودباوری و پذیرش توانایی‌ها نخستین گام برای حضور موفق در جامعه است.
-برای خانواده‌ها: حمایت و اعتماد به فرزند نابینا باعث تقویت اعتمادبه‌نفس و شکوفایی استعدادهای او می‌شود.
-برای هم‌میهنان: بیایید جامعه‌ای پویا، فعال و برابر بسازیم که هم معلولان و هم افراد عادی بتوانند در کنار هم زندگی کنند و از آن لذت ببرند.
-ما نابینایان خواهان موقعیت خاص نیستیم. تنها برابری فرصت‌ها را می‌خواهیم تا بتوانیم استعدادها و توانایی‌های خود را به جامعه عرضه کنیم. با همدلی و آگاهی می‌توانیم جامعه‌ای بسازیم که هر فرد، فارغ از محدودیت‌های جسمی، بتواند نقش خود را ایفا کند و موفق باشد.
در پایان از شما و تیم حرفه‌ای پایگاه خبری اتحادخبر نیز متشکرم.