کورش تنگستانی:

  «دُرّ دو گوشه ومُرواری خوشه» نخستین مجموعه و مجلد از مجموعه ای فراتر و مفصّل تر تحت عنوان «قصه های دشتستان» است که توسط نویسنده و پژوهشگر فرهیخته ی سعدآبادی دشتستان، بانو صفیه مهدوی به علاقه مندان حوزه ادبیات تقدیم شده است.  
علاقه مندی به این حوزه و فاخر بودن اثر، از طرفی سختی های خاص این حوزه ی تحقیق که به گمان اینجانب شاید، بسیاری با آن آشنا نباشند و قدر ننهند، سبب شد که در حد بضاعت قلم و با وام از گفتار و نوشتار بزرگان این حوزه، چند جمله ای را تقدیم کنم.  
واقع امر اینست که این گونه آثار و قالب هایی شبیه به این، ذیل عنوان کلی و جهان شمول «فولکلور» معرفی و ارزش گذاری می شوند.
فولکلور از دو کلمه لاتین «فولک»(Folk) به معنای توده، عوام، قوم و حتی روستا بکار رفته است و «لور»(Lore) به معنای دانش، ادب، حکمت، فرهنگ و مجموعه ای از معارف و دانستنی های غیر تخصصی آمده است.  

در ایران نخستین ترجمه ی «فولکلور» تحت عنوان «فرهنگ عامه» عرضه شد.
اما پرداختن به عوام و حذف خواص و نخبگان، نقصانی بود که بر این ترجمه وارد بود.
سرنوشت واژه هایی چون «ادبیات عامه»، «ادبیات شفاهی»، «فرهنگ روستایی» و ... نیز
بی شباهت به «فرهنگ عامه» نبود.   

ناگزیر واژه ی «فولکلور» پذیرفتنی ترین و پرکاربردترین واژه در معرفی این حوزه و آثار مربوط به آن شده است.  
در دنیای غرب نیز تقریباً همین تعامل و سرنوشت رقم خورده است.
مرکز بزرگ دایره المعارف اسلامی نیز تلاش کرده با جایگزینی «فرهنگ مردم» به فارسی سازی این واژه بپردازد.
اگرچه کلمه ی «مردم»، مشکل عوام و خواص بودن و حتی شهری و روستایی بودن را حل کرده و کلیتی واقعی تر را نشانه می گیرد، اما هنوز تا پذیرش عمومی آن فاصله بسیار است.  

 



بنابراین بهترین واژه در معرفی آثاری چون «قصه های دشتستان» همان واژه ی جهان شمول «فولکلور» است.  
فولکلور را می توان میراث قومی و معنوی ملت ها و سرمایه ی فرهنگی آنها تعریف کرد.
فولکلور هر منطقه در واقع مجموعه ای از رفتارها، گفتارها، رسومات، سنت های رایج، پوشش ها، لهجه ها، قصه ها، افسانه ها، خصلت ها و ویژگی های گوناگونی است که از گذشتگان و نیاکان، از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.    
از منظر تاریخی این نوع ادبیات، به دلیل خاستگاه مردمی و روش انتقال سینه به سینه ی آن در طول قرن ها، «ادبیات شفاهی» یا «ادبیات مردمی» نامگذاری شده است.

دلیل آن هم اینکه انسانها هزاران سال، پیش از اختراع خط به عنوان ابزار انتقال پیام خود، توانایی سخن گفتن را آموخته بودند.
بنابراین هزاران سال برای یافتن پاسخ ابهامات و کنجکاوی های خود، به تحلیل و تفسیر و تعریف پدیده های ناشناخته ی آن روزها چون رنگین کمان، توفان و .... حتی به افسانه سرایی و افسانه پردازی هم روی می آوردند.
می توان تصور کرد انسان آن روزگار را که با نقل دانسته ها، تجارب و تخیلات خویش در فضای جمعی و گروهی، اوقات فراغت نشاط آور و سرگرم کننده ای را برای خود و دیگران رقم می زده است.

بدون شک روایت های مداوم و نقالی های مکرر این قصه ها در بستر زمان و در همراهی با روح زمانه، تراش خوردگی سزاواری را از نظر شکل و محتوی در آنها ایجاد نموده است. به تعبیری چونان گوهری که با غلطاندن مکرر راویان مختلف، به خوبی صیقل یافته و به سطح مقبولی از تلألو رسیده است و همین درخشندگی راز ماندگاری و ادامه حیات این متون شفاهی شده تا اینکه صاحب قلم و اندیشه ای پیدا شود و آنها را در قالب اثری مکتوب و مطبوع عرضه بدارد.  
نخستین مجموعه از «قصه های دشتستان» که به همت و نویسنده پر تلاش آن، بیست قصه از مجموعه قصه های کهن دشتستان را در خود جای داده است، به زعم اینجانب به دلایلی که اشاره می گردد، اثری فاخر در حوزه ی «فولکلور دشتستان» است.  
نخستین ویژگی برجسته ی این اثر، دو زبانه بودن (منظور زبان رسمی و لهجه دشتستانی است) آن است که به نوعی جغرافیای سرزمینی ایران و حتی فراتر، جغرافیای فرهنگی ایران را مخاطب خود ساخته است.  

 
در واقع بیان قصه به زبان گفتاری و رایج زادگاه قصه، رغبت و لذت خواندن آن را دو چندان می نماید.    
دومین ویژگی در خور توجه و شایسته ی این اثر، وسواس نویسنده در پرداختن به «معانی لغات و ترکیبات» است که به خوبی از عهده آن برآمده است. به گونه ای که مخاطب عام هم به راحتی می تواند به مفاهیم پنهان در واژه ها دست یابد.     
سومین ویژگی کتاب، اِعراب گذاری کلمات، در نثر با لهجه ی دشتستانی قصه هاست که یقیناً در خواندن با لهجه ی قصه ها بخصوص برای کسانی که با لهجه ی دشتستانی آشنا نیستند و حتی برای نسل جدید که بعضاً در خوانش آثار با لهجه مشکل دارند، بسیار کارگشا خواهد بود و از این منظر نیز بایستی به نگارنده کتاب آفرین گفت.
 فارغ از این سه ویژگی اختصاصی که با هوشمندی و موفقیت دنبال شده است، عمده ویژگی هایی که از یک اثر فولکلور منطقه ای می توان انتظار داشت، به خوبی و به وضوح در این اثر نیز مشهود است.  

معمولاً یکی از اهداف روایت متون شفاهی در ژانرهای متفاوت، برانگیختن حس کنجکاوی و ذوق دنبال کردن، به منظور سرگرم نمودن مخاطب و شنونده با ایجاد روحیه ی نشاط و سرزندگی است که به نظر می رسد «دُرّ دو گوشه و مُرواری خوشه» به خوبی و با هنرمندی از عهده ی آن برآمده است.
از دیگر اهداف و رسالت های پیدا و پنهان آثار ادبی در حوزه های شفاهی و رسمی، انتقال تجربه، حکمت و معرفت برآمده از آن روایت یا مطلب است که خوشبختانه نگارنده ی با ذوق این مجموعه از این حیث نیز کامیاب بوده است.    

همه ی این ویژگی ها و بسیاری دیگر، سبب شده تا به زعم اینجانب بتوان این اثر ماندگار بانوی فرهیخته، سرکار خانم صفیه مهدوی را در زمره ی آثار فاخر و آینده دار فولکلور دشتستان قرار داد.  ضمن تبریک به ایشان و آرزوی توفیقات بیشتر، ان شاء الله به زودی شاهد انتشار مجموعه های دیگری از «قصه های دشتستان» باشیم.