کورش تنگستانی
نامگذاری دوازدهم شهریور ماه به نام «روز مبارزه با استعمار انگلیس» اقدامی بجا، شایسته و هوشمندانه است که اگر با تفکر و تحلیل توأم با برنامه ریزی هدف دار به آن پرداخته شود، می تواند ضمن ارائه شناخت صحیح  از چهره ی پیدا و پنهان استعمارگران و اهداف شوم آنها، قدم خوبی باشد در معرفی مرزداران جنوب، نامداران و نام آوران آن.    

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         ایران سرزمین بزرگی است که گاه تضادها، افراط ها و تفریط هایش انسان را به شگفتی وا می دارد. سرزمینی بزرگ و شگفت انگیز که در پناه جغرافیایی سحر آمیز، سرشار از حسن و لطف و زیبایی به درازای تاریخی کهن رخ نموده است.  

در این شاهکار زیبای خداوندی صحنه ها و گاه صحنه پردازی ها چنان پیوسته، متنوع و سرشار از بهت و حیرانی اند که هر بیننده ای را دچار تعدد منظور و گاه توهم خویشی می نماید و در این بین چقدر ایرانی بودن لیاقت می خواهد. به اعتبار تاریخ و اقرار دانایان و آگاهان محقق، ایرانی انسان دوست و تفکر محور اولین دین توحیدی را به بشریت عرضه کرده است. ایمان، ناموس و وطن از عناصر مقدس فرهنگ ایرانی بوده و هست، به گونه ای که اینان همواره حکم حیثیت و هویت ایرانی را داشته اند.

  کسانی که با تاریخ ایران آشنایی دارند، می دانند که تاریخ این کشور همواره مملو از داستان دلیری ها و از خود گذشتگی های اقوام عرب، آذری، کرد، لر، ترکمن، بلوچ و قشقایی در صیانت از این ملک و ملت بوده است. حتی در شرایطی که ارتش ملی نتوانسته یا نگذاشته اند به وظیفه ی خود عمل نماید، سپاه خودجوش اقوام ایرانی ستون مستحکم پایداری و استقامت این مرز و بوم بوده است. در طول تاریخ پر فراز و نشیب این کشور بارها مشاهده کرده ایم که هرگاه بخشی از این خاک مقدس مورد هجوم و تاخت و تاز بیگانه قرار گرفته، اقوام ایرانی از سراسر کشور برای دفاع از کیان ایران و ایرانی رنج هجران و دل کندن از عزیزان خود را تحمل کرده اند. جان باخته اند تا ایران جان نبازد. تفکر اسلامی و شیعی نیز جلوه و نمودی دیگر به فرهنگ شهادت و شهادت طلبی بخشیده است. 

 شهرت و آوازه ی جنوب در اذهان عمومی و در تاریخ معاصر ایران، تداعی کننده ی جهاد مقدس و دفاع جانانه ی مبارزان و مجاهدان سلحشور و مؤمن این خطه در حراست و حفاظت از آب و خاک و ناموس و شرف خود در مقابل مهاجمین و متجاوزین اروپایی خصوصاً استعمار انگلیس در دوران قاجار است.      

  اقوام جنوب ایران همچون سایر اقوام ایرانی سهم بسزایی در تحولات تاریخی ایران داشته اند. در تهاجمات ادواری دشمنان طماع و گستاخ به ایران زمین جنوب تنها قسمتی است که حتی یک وجب از خاک ایران را از دست نداده است. مردمان این خطه ی شیر خیز در تمامی ادوار خطرناک تاریخ این سرزمین، همواره بدون هیچگونه چشمداشتی پا به رکاب، دست به ماشه و شمشیر بوده اند.  از دوران باستان تا عصر حاضر علی رغم تهاجمات فراوان به جنوب هیچ عهدنامه ای نتوانسته است ذره ای از خاک آن را از سرزمین مادری جدا سازد. اینجا هر قلمی اگر خواسته باشد عهدنامه ای ننگین همچون ترکمانچای، گلستان، هرات، ارزنته الروم و .... را امضاء کند، سرداران و سالاران جنوبی که همواره مشروعیت علمای دین را با خود به همراه داشته اند، دستش را قلم کرده اند. جنوب بخشی از زاگرس است و بی گمان استان بوشهر این پیشانی فراخ، فکور و سلحشور جنوب به مدد جانفشانی ها و از خود گذشتگی های نامداران خود چون نگینی تابناک بر تارک زاگرس و تاریخ این مرز و بوم می درخشد. استان بوشهر همواره کانون مبارزه با استعمار بوده و هست. در شرحی کوتاه می توان دوره های تاریخی هجوم نیروهای انگلیسی به بوشهر و رویارویی مجاهدان و مبارزان جنوب با این متجاوزان را بدین گونه ذکر کرد:          

  1- رویارویی نخست: سال 1254 هجری قمری نیروهای انگلیسی به منظور اجبار دولت محمد شاه قاجار مبنی بر پایان محاصره شهر هرات طی عملیاتی دریایی بوشهر و خارگ را به اشغال در آوردند که بلافاصله نیروهای دشتستانی و تنگستانی به نیروهای متجاوز انگلیسی حمله کرده و آنان را از بوشهر اخراج نمودند.

  2- رویارویی دوم: سال 1273 هجری قمری «زمانیکه سلطان مراد میرزا حسام السلطنه» شهر هرات را در افغانستان تصرف نمود، دولت انگلیس نیز به قصد فشار بر دولت ایران به منظور تخلیه هرات طی یک عملیات وسیع دریایی بندر بوشهر را که «حسنعلی خان نصیر الملک» حاکم آن بود، اشغال کرد. به دنبال این اشغال نیروهای رشید دشتستانی و تنگستانی به بوشهر و ریشهر هجوم برده و به مبارزه با متجاوزین انگلیسی پرداختند که تعداد زیادی از مجاهدین نیز به شهادت رسیدند و در نهایت معاهده پاریس منعقد شد.  

 3- رویارویی سوم: سال 1333 هجری قمری زمان جنگ جهانی اول متجاوزین انگلیسی به بهانه ی جلوگیری از نفوذ آلمان و عثمانی و با هدف دستیابی به موقعیت استراتژیک خلیج فارس و کنترل و اشراف بر کشورهای ایران و عراق و سرکوب طوایف و عشایر جنوب، بندر بوشهر را اشغال کردند. در چنین شرایطی مردم تنگستان، دشتی و دشتستان علیه این اشغالگری قیام کردند. با گذشت زمان و نفوذ قوای اشغالگر دامنه ی این قیام به کازرون و فارس کشیده شد به گونه ای که جنوب ایران تا پایان جنگ جهانی اول صحنه ی درگیری و نزاع دائمی طوایف و عشایر با پلیس جنوب(SPR) و قوای متجاوز انگلیس بود.  

  با مطالعه و یادآوری این وقایع و تداعی گمنامان نامی و بی نامان مدعی، ناخودآگاه انسان به ایران فکر می کند. به ایران مظلوم، به ایران با عظمت که چونان اقیانوسی اصیل و با حیا می خرامد و می خروشد و با هر موجش کف ها و غبارهای بی خبری، بی خردی و گاه خودخواهی و زیاده خواهی را به کناری زده، زلال جانبازی، وطن پرستی و عشق به خانه ی پدری و سرزمین مادری را بی واسطه عیان می سازد.    

  رشادت ها و شهادت های مبارزان و میهن پرستان دشتستانی، تنگستانی، دشتی، کازرونی، قشقایی و .... به رهبری بزرگ مردانی چون رئیسعلی دلواری، غضنفرالسلطنه برازجانی، زائر خضرخان فولادی، محمد باقرخان تنگستانی، شیخ حسین خان چاه کوتاهی، خالو حسین دشتی، احمد خان تنگستانی، ناصر دیوان کازرونی، صولت الدوله قشقایی امری نیست که بتوان به سادگی به فراموشی سپرد. 

بدانیم که سرداران جنوب تأیید و همراهی علمای استعمار ستیزی چون آیت الله شیخ حسن آل عصفور، آیت الله سید عبدالحسین مجتهد لاری، آیت الله شیخ محمد حسین برازجانی، آیت الله سید مرتضی مجتهد اهرمی، آیت الله سید عبدالله مجتهد بلادی بوشهری و آیت الله بهبهانی را با خود داشته اند. اینان علمای بزرگی بودند که در دفاع از کیان این کشور فتواها دادند و رساله هایی چون «لوایح و سوانح» بر علیه حضور اجنبی در بوشهر و رساله ی «جهادیه» را بر ضد استبداد نوشتند. خوشبختانه تا کنون صدها عنوان کتاب و مقاله به ذکر و تحلیل مواضع، اطلاعیه ها، مکاتبات و فتواهای این علمای جلیل القدر در مبارزه با استعمار انگلیس پرداخته اند. بر ماست که همواره چون نام بزرگشان، بزرگشان داریم و پیوسته غبار خطرناک فراموشی آنها را از اذهان بزداییم.  

نكته آخر اينكه ملت بزرگ ايران پيگيري پرونده ی قطور تجاوزات انگليس به ايران كه علاوه بر ناديده گرفتن حق حاكميت كشور منجر به شهادت هزاران مبارز ايراني نيز شده است را در مجامع بين المللي حق خود مي داند./ج