اتحاد خبر- شاکر شکیبا- مهشید شهنه مطلق: به مناسبت سالروز شهادت حضرت سیدالشهداء (ع) و ماه محرم، بنا داریم جهت ترویج آیین تعزیه خوانی و آشنایی بیشتر با فعالان عرضه تعزیه دشتستان، با هیئت های تعزیه خوانی دشتستان گفتگوهایی انجام دهیم که در پنجمین گفتگو در خدمت شبیه خوانان و عوامل اجرایی تعزیه شهر دالکی از توابع شهرستان دشتستان هستیم.

در شهر دالکی تعزیه چگونه شکل گرفت؟

 حاج علی آموزگار: مراسم تعزیه خوانی که در بین اهالی دالکی به نعش معروف است، از سال 1331 شمسی توسط مرحومین شیخ مراد رضائی و حاج سید عبدالرضا موسوی نژاد به کارگردانی کربلائی عباسقلی دالکی که همزمان نقش شمر را بازی می کرد، آغاز شده است. با توجه به اینکه مرحوم شیخ مراد در حوزه علمیه شیراز درس طلبگی خوانده و با مراکز و حوزه های علمیه اصفهان و قم در ارتباط بوده، احتمال این وجود دارد که نسخه های تعزیه را از این مراکز تهیه و در اختیار مرحوم کربلائی عباسقلی قرار داده باشد. مراسم تعزیه خوانی تا سال 1360 به میزبانی هیئت عزاداری مرحوم حاج سید عبدالرضا موسوی نژاد در دالکی برگزار شده است.

نکته مهم اینکه ساخت ابزارآلات رزمی تعزیه از قبیل شمشیر و سپر و کلاه خود و همچنین تهیه و دوخت لباس افراد تعزیه را به طور کلی خانواده مرحوم کربلایی عباسقلی دالکی بعهده گرفتند. 

ساخت و تزیین حجله های تعزیه شامل دو حجله مربوط به حضرت علی اکبر و حضرت قاسم و یک گهواره علی اصغر را مرحوم استاد محمد شاکری بعهده داشت.

شبیه خوانان تعزیه گذشته ی دالکی چه کسانی بودند؟

 حاج علی آموزگار: مرحوم کربلائی عباسقلی دالکی معروف به خالو (کلبا سقلی) در نقش شمر و کارگردان تعزیه / مرحوم کربلائی باقربگ نور محمد خانی عمر سعد/ مرحوم سید  محمد حسن موسوی شبیه امام حسین(ع) / مرحوم اسداله حسینی شبیه خوان امام حسین(ع) / مرحوم اسماعیل صابری شبیه ابوالفضل العباس(ع) / بهرام صابری در نقش علی اکبر(ع) / مرحوم غلامرضا آتشی در نقش حضرت قاسم(ع) / مرحوم سید رضا موسوی شبیه عابد بیمار (ع) / مرحوم غلامحسین آموزگار شبیه خولی / مرحوم غلامرضا قائدی شبیه خولی

تعزیه جدید دالکی از چه تاریخی راه اندازی شد؟

  حاج علی آموزگار: پس از گذشت یک دهه از توقف مراسم تعزیه خوانی در سال 1369 آقای علی عالی پور افسر نیروی هوائی از اهالی وحدتیه و ساکن شیراز که علاقه زیادی به مراسم تعزیه خوانی داشت، اقدام به جمع آوری نسخه ها و مقدمات اجرای تعزیه گردید.

در همان سال با مشورت و راهنمائی آقای محمد جعفر دالکی فرزند بزرگ مرحوم کلبا سقلی و پشتیانی مالی آقای عالی پور مجدداً هیئت تعزیه خوانی دالکی احیا شد.

از سال 1370 تعزیه به میزبانی وحدتیه و کارگردانی علی عالی پور در "بی برا" برگزار گردید.

پس از 3 سال اجرا در آنجا تصمیم بر آن شد که مراسم تعزیه با همان نقش آفرینان در دالکی برگزار شود. هیئت امنا تعزیه با حضور اینجانب، علی سعادت نیا، سید محمد شجاعی حق، حاج اسماعیل قاسمی،‌ حاج ابراهیم مهتدی، کربلائی اسد پرانداخته در محل منزل شهید سعادت نیا تشکیل و تعزیه خوانی پس از وقفه ای 13 ساله در دالکی مجدداً‌ به اجرا درآمد. در این سال ها نقش ها تغییر کردند و کربلائی اسداله پرانداخته عهده دار شبیه خوانی علی اکبر (ع) شد. حاج اسماعیل قاسمی شبیه عمر سعد.

در تمام این سال ها آقای محمد جعفر دالکی بعنوان میراث دار تعزیه با توجه به معروفیت و محبوبیت مرحوم کلبا سقلی دالکی عهده دار نقش شمر بود. در کنار ایشان مرحوم محمد حسن موسوی نیز چند سالی نقش شمر را بازی کردند.
در سال 1380 تغییراتی در هیئت امنا انجام شد و میزبانی تعزیه مجدداً‌ به حسینیه مرحوم حاج سید عبدالرضا موسوی با مدیریت فرزند ارشد خانواده حاج سید ابراهیم محول گردید.

در پی این تغییرات شبیه خوانان نیز تغییر و افراد جدیدی بعنوان نقش آفرین شروع بکار کردند.

مسلم آموزگار در نقش شمر/ میرزا  غلامرضا آموزگار در نقش ابوالفضل العباس (ع)/  سجاد آموزگار در نقش قاسم بن الحسن(ع) / سید مجتبی شجاعی حق در نقش علی اکبر (ع) / اکبر آموزگار در نقش عمر سعد / سید محمد حسن شجاعی حق در نقش حرمله / سید میلاد شجاعی حق در نقش حر بن ریاحی / کرامت اله خسروی در نقش حر بن ریاحی / نصراله خسروی در نقش عمر سعد / سید رضا موسوی در نقش عمر سعد / محمدرضا دالکی در نقش خولی و اسداله پرانداخته بعنوان کارگردان

هر ساله مراسم تعزیه خوانی روز عاشورا در محل شهر دالکی در مجاورت قبور مطهر شهدا اجرا و مورد استقبال علاقمندان اهل بیت (ع) از شهر دالکی و روستاها و مناطق اطراف قرار می گیرد.
آخرین تحولات و تغییرات صورت گرفته در 2 سال گذشته بازنشستگی اینجانب بود که 27 سال عهده دار شبیه خوانی حضرت امام حسین (ع) بودم  که به جای من فرزندم میرزا غلامرضا آموزگار در نقش امام حسین (ع) و سید مجتبی شجاعی حق در نقش ابوالفضل العباس(ع)- علی قصاب در نقش علی اکبر (ع) -رضا احمدی در نقش قاسم بن الحسن (ع)- سمیه احمدی در نقش حضرت زینب (س) و زینب احمدی در نقش سکینه (س)  شروع به کار کردند.
در حال حاضر تمرینات و آماده سازی تعزیه دالکی در منزل مرحوم حاج شیخ نعمت اله حق‌پرور که توسط فرزندان ایشان در اختیار هیئت قرار گرفته، برگزار می شود.

چند سال است که شبیه خوان هستید و در چه نقش‏ هائی بازی کرده‏ اید؟

 میرزا غلامرضا آموزگار: مدت 28سال است که شبیه خوان اولیاء هستم.
اولین نقش در سن 15 سالگی شبیه حضرت قاسم(ع) بمدت 10 سال بعد از آن از سن 25 سالگی شبیه ابوالفضل العباس(ع) بمدت 16سال و 2 سال هم هست که شبیه حضرت امام حسین(ع) هستم.

چگونه وارد تعزیه‏ خوانی و شبیه‏ خوانی شدید؟

 میرزا غلامرضا آموزگار: سال 1369 توسط آقای دالکی و عالی‏پور دعوت شدم در همان جلسه اول مورد قبول قرار گرفتم و نواخوانی نسخه را توسط دائی‏م سید محمد شجاعی حق آموزش دیدم.
دلیل انتخاب من برای نقش حضرت قاسم(ع) حضور در مراسمات مذهبی و اعیاد و مناسبت‏های دینی بعنوان مداح و قاری قران بود با توجه به اینکه جد بزرگم مرحوم آخوند حسن آموزگار یکی از قدیمی‏ ترین و بزرگترین مکتب‏ داران و اساتید آموزش قران بوده این معروفیت در زمینه مسائل مذهبی و قرآنی در دالکی را مدیون ایشان هستم و خوشحالم که پس از گذشت نیم قرن از درگذشت ایشان نام و یادش را در  ذهن و یاد مردم زنده نگه دارم.

پیرترین شبیه‏ خوان تعزیه کیست؟

 میرزا غلامرضا آموزگار: با احترام به همه پیش‏کسوتان و بزرگان تعزیه دالکی به آرزوی شفاعت و آمرزش در گذشتگانی که در تعزیه دالکی حضور داشته‏ اند در حال حاضر آقای محمد جعفر دالکی مسن‏ ترین کسی است که حضور دارند.
بعد از  ایشان پدرم حاج علی آموزگار و اسداله پر انداخته هستند که افتخار شاگردی این عزیزان را داریم.

چه توصیه ای برای شبیه خوانان جوان در تعزیه های دشتستان دارید؟

  میرزا غلامرضا آموزگار: هرگونه فعالیت هنری مذهبی و مدنی نیازمند حوصله صبر و یک سری اخلاقیاتی است که باید مدنظر باشد و رعایت شود در زمان فعالیت ممکن است افرادی باشند که با شما و نوع کاری که انجام می‏دهند مخالف باشند و افراد دیگری هم باشند که عاشق کار و فعالیت شما باشند یک بازیگر هنرمند نقش‏ آفرین تعزیه می‏ بایست کاملاً آگاه باشد که با هر دو نوع تفکر و برخوردی که صورت گرفته چگونه واکنش نشان می‏دهد.
اگر هر کس به کار و فعالیتی که انجام می‏دهد اعتقاد داشته باشد و خودش را قبول کند هیچ مانعی نمی‏تواند سد راه پیشرفت و موفقیتش شود.

برترین تعزیه‏ خوانان دالکی چه کسانی بودند؟

 میرزا غلامرضا آموزگار: همیشه در تمام دوران نام تعزیه و تعزیه‏ خوانی در دالکی به نام و یاد مرحوم خالو کلباسقلی دالکی همراه بوده است و بعد از فوت ایشان نیز فرزندان و نوه‏ هایش حضور چشمگیر در زنده نگهداشتن خاطراتش داشته‏ اند خدا رحمت کند همه درگذشتگان تعزیه‏ خوانی را.
آقای حاج علی آموزگار (پدرم) در نقش امام حسین(ع) / دائی‏ ام آقای سیدمحمد شجاعی حق در نقش ابوالفضل العباس(ع)./ برادرم آقای سجاد آموزگار در نقش قاسم(ع)

 همکاری خود با تعزیه دالکی را از چه تاریخی شروع کردید؟

سیدمجتبی شجاعی حق: «سیدمجتبی شجاعی حق» هستم 30 سال سن دارم. نوه دختری مرحوم کلباسقلی دالکی هستم. از سال 70 به عنوان اطفال وارد تعزیه شدم. مدت پنج سال "علی اکبر(ع)" بودم و  یک سال هم نقش حضرت ابوالفضل العباس (ع).
با توجه به موروثی بودن تعزیه خوانی در خانواده پدری و مادری ام از زمانی که خود را شناختم و یادم هست در مراسم تعزیه خوانی بودم. و بیش از 90 درصد نسخه های تعزیه را حفظ هستم.

در تمام سال های اجرای تعزیه (از سال70) به بعد با توجه به این که اکثریت افراد خانواده افتخار حضور در تعزیه را داشتند در تمرینات و اجراهای مختلف حضور داشتم و به خاطر موروثی بودن صدای خوش از طرف خانواده پدری ام بعضی اوقات به عنوان جایگزین در تمرینات اولیا خوانی می کردم.
چون تسلط کامل از نظر نسخه خوانی و اجرای میدانی به نقش ها داشتم توسط آقای «سیدمحمد شجاعی حق» که در آن زمان کارگردان تعزیه بودند برای نقش "حضرت علی اکبر(ع)" انتخاب شدم.

از نظر شما برترین تعزیه خوان کی بوده و هست؟

 سیدمجتبی شجاعی حق: دائی ام محمدجعفر دالکی یکی از کسانی است که از نظر من در اشقیا بهترین بازی را دارند.

در اولیا؛ هم «میرزا غلامرضا آموزگار» در نقش "ابولفضل العباس(ع)" بعنوان استاد و الگوی خودم قرار داده ام.
آقای «سجاد آموزگار» هم چندسالی در نقش "قاسم" ایفای نقش می کردند.
خوشحالم که در خانواده ای به دنیا آمده ام رشد کرده ام و تربیت شده ام که همگی خادم و عاشق اهل بیت بوده و هستند و از شما و همه دست اندرکاران نشریه «اتحاد جنوب» تشکر می کنم که فرصت معرفی «هیئت تعزیه خوانی» را فراهم کردید.