روح الله مدبر کارشناس امور روسیه و اوراسیا در گفتگو با مهر، در رابطه با اهمیت شانگهای و سفر معاون اول رئیس جمهور به تاجیکستان، اظهار کرد: بریکس، شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا ظرفیت‌های فوق‌العاده کم‌نظیری هستند که به‌واسطه فرصت‌های ایجادشده، صف عضویت کشورهای مختلف دنیا در این سازمان‌ها بسیار پررنگ شده است. حتی مالزی، اندونزی و سنگاپور که جزء چهار ببر اقتصادی آسیا محسوب می‌شوند، به‌عنوان شرکای ناظر به این سازمان‌ها پیوسته‌اند و در مسیر عضویت دائم قرار دارند. این مسئله نشان می‌دهد که این پیمان‌ها برای کشورهایی که زیرساخت‌های لازم را فراهم کرده‌اند، مسیر رشد و پویایی ایجاد می‌کنند.

وی افزود: یکی از شروط عضویت ایران در بریکس، شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، فراهم‌کردن مسیرها و زیرساخت‌های گمرکی، بندری و جاده‌ای مناسب برای تجارت اعضای این پیمان‌ها بود. بنابراین، تهران باید موانع زیرساختی و ترانزیتی خود را برطرف کند؛ چراکه گسترش همکاری‌های اقتصادی با این کشورها، زمینه درهم‌تنیدگی سیاسی و امنیتی را نیز فراهم می‌کند. یکی از مؤلفه‌های اصلی حمایت سیاسی و امنیتی کشورها، برخورداری از جایگاه ویژه اقتصادی در روابط دوجانبه است، لذا وقتی ایران نمی‌تواند، زیرساخت‌های داخلی خود را برای حضور و فعالیت این کشورها فراهم کند، آن‌ها نیز به دلیل نبود درهم‌تنیدگی اقتصادی، ملاحظات خود را در حمایت‌های سیاسی در نظر می‌گیرند؛ این نکته مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

مدبر با بیان برخی پروژه های مهم زیرساختی کشور که هنوز کامل نشده است، ادامه داد: کریدور شمال ـ جنوب پس از ۲۷ سال هنوز در ایران عملیاتی نشده است. دولت‌های مختلف طی بیش ازپنج تا هفت سال وعده داده‌اند که مسئله تعیین تکلیف زمین‌های محور ۱۲۰ کیلومتری رشت ـ آستارا طی چند ماه حل شود، اما این موضوع همچنان بلاتکلیف مانده و یک محور ترانزیتی چند هزار کیلومتری را معطل گذاشته است. در نتیجه، کشورهایی که قصد استفاده از این مسیر را دارند، به دنبال مسیرهای جایگزین رفته‌اند؛ زیرا اقتصاد و تجارت کشورها را نمی‌توان به دلیل بروکراسی و مشکلات کشور دیگری متوقف کرد.

پیشنهاد دادیم نهادهای امنیتی برای مشخص شدن موانع تکمیل راه آهن رشت -آستارا ورود کنند

کارشناس مسائل روسیه عنوان کرد: بارها پیشنهاد داده‌ایم که نهادهای امنیتی کشور این مسئله را به‌عنوان یک پروژه امنیتی بررسی کنند و مشخص سازند که موانع در کجا متوقف می‌شوند. همه دولت‌ها بر ضرورت رفع این مانع تأکید داشته‌اند و در دیدار رؤسای جمهور ایران با همتایان خود در بریکس و شانگهای نیز این موضوع مطرح بوده است. اعضای این سازمان‌ها در اجلاس‌ها درباره سرنوشت این مسیر و تعیین تکلیف حدود ۱۰۰ کیلومتر از آن سؤال می‌کنند.

مدبر بیان کرد: کریدور شمال ـ جنوب می‌تواند مسیری تجاری، امن و ارزان‌قیمت برای اعضای این پیمان‌ها باشد، اما همچنان معطل مانده است. بنابراین، سرویس‌های امنیتی ایران باید علت توقف و بلاتکلیفی چندین‌ساله این پروژه را بررسی کنند و با عوامل آن، در هر سطحی که باشند، قاطعانه برخورد کنند؛ زیرا آثار این تعلل امروز آشکار شده است.

کریدور شمال جنوب می تواند سالانه 25 میلیارد دلار برای ایران درآمد زایی کند

کارشناس مسائل روسیه گفت: در شرایطی که آمریکا ایران را محاصره اقتصادی کرده و در مرز دریایی جنوبی کشور اخلال ایجاد کرده است و حتی با برخی همسایگان برای ایجاد اختلال در مسیرهای زمینی اقدام می‌کند، راه‌اندازی کریدور شمال ـ جنوب می‌توانست امکان گسترش تجارت و دریافت محصولات را به‌مراتب افزایش دهد. این کریدور سالانه ۲۵ میلیارد دلار درآمد برای ایران ایجاد می‌کند و درهم‌تنیدگی سیاسی کشور با اعضای بریکس، شانگهای و اوراسیا را عمیق‌تر می‌سازد.

وی افزود: اگر محصولات کشورهای عضو از مسیر ایران عبور می‌کرد، هنگام ایجاد اختلال در تجارت آن‌ها بر اثر حملات آمریکا، این کشورها نیز با جدیت بیشتری از ایران حمایت می‌کردند؛ زیرا مسیر ترانزیت و تجارت آن‌ها از ایران می‌گذشت و انتقال مواد غذایی، دارو و سایر کالاهایشان به این مسیر وابسته می‌شد. ایران باید در زنجیره تولید و اقتصاد اوراسیا، شانگهای و بریکس نقش‌آفرینی کند تا این کشورها منافع اقتصادی خود را جدی بگیرند و از نظر سیاسی و امنیتی نیز حمایت قوی‌تری از ایران داشته باشند.

مدبر اظهار کرد: در حال حاضر، استفاده از مسیر ایران از سوی اعضای این پیمان‌ها بسیار محدود است و روسیه به‌طور ویژه از آن استفاده می‌کند؛ آن هم به دلیل نگاه راهبردی خود به ایران. این مسیر برای روس‌ها نیز هزینه‌بر شده و مشکلاتی مانند کمبود کامیون و دشواری تخلیه کانتینرها وجود دارد، بااین‌حال روسیه همچنان از این مسیر استفاده می‌کند. اما برای سایر کشورها، تا زمانی که خط ریلی و زمینی، امکانات بندری و موانع بندر چابهار برطرف نشوند، استفاده از این مسیر صرفه اقتصادی کافی ندارد و حمایت آن‌ها از ایران عمدتاً در سطح اظهارات شفاهی باقی می‌ماند.

تهران باید هرچه سریع‌تر درهم‌تنیدگی اقتصادی خود را با اعضای این ائتلاف‌ها تقویت کند

وی ادامه داد: تهران باید هرچه سریع‌تر درهم‌تنیدگی اقتصادی خود را با اعضای این ائتلاف‌ها تقویت کند تا بتواند از ظرفیت‌های سیاسی و امنیتی آن‌ها نیز بهره‌مند شود. این کشورها آمادگی لازم را دارند، اما در صورت تعلل ایران، رقبا جای آن را خواهند گرفت. حتی بحرین، عمان، کویت و عربستان سعودی نیز برای استفاده از این ظرفیت‌ها وارد میدان شده‌اند. بنابراین، ریشه اصلی این مسئله را باید در تهران جست‌وجو کرد و رفع موانع می‌تواند به تأمین منافع ملی کشور کمک کند.