جنگ چهره زنانه ندارد

 

 

• نوشته سوتلانا آلکساندر الکسیویچ
• ترجمه عبدالمجید احمدی
• انتشارات چشمه

زمانی که سوتلانا الکسیویچ جایزه نوبل را برد، در بعضی کشور‌های جهان نامش ناآشنا بود و شاید خیلی‫ها او را نمی‌شناختند، چون او اولین نویسنده‫ای بود که به خاطر نوشته‫هایش در ژانر مستندنگاری این جایزه را از آن خود کرد. «جنگ چهره زنانه ندارد» روایت پُرفراز و نشیب این مستندنگار بلاروسی است، از روزگار و خاطرات زنانی که در ارتش اتحاد جماهیر شوروی در جنگ جهانی دوم جنگیدند و حالا بعد از سال‫ها از کابوس هاشان می‫گویند. او چند صدنفر از این زنان را از اقشار مختلف یافته و با تمام‫شان گفتگو‌هایی انجام داده؛ از پرستار وتک تیرانداز و خلبان گرفته تا رخت شور، پارتیزان، بی سیم چی و ... زنانی که پوتین پوشیدند ودر ترکیب خاک وخون و ترس زنده ماندند.

 

الکسیویچ با تدوین این آدم‫ها کنار هم، کلیتی می‫سازد متناقض و شورانگیز، پرهیاهو و صامت. کتاب، گاه شامل چنان لحظاتی می‫شود که فراتر از خوانده‫ها و شنیده‫های مرسوم است درباره جنگ، بی پرده و عریان است وناگهان مادری را به ما نشان می‫دهد که برای عبور از خط بازرسی آلمانی‫ها بچه‫اش را نمک اندود می‫کند تا تب کند و سربازان بهراسند از تیفوس و او بتوند در قنداق بچه گریان با پوست ملتهب سرخ شده دارو ببرد برای پارتیزان‫ها ...

 

---

چون بوی تلخ خوش کندر

 

• نوشته وحید کهندل
• (زندگی نامه فرهاد مهراد)
• انتشارات ماهی

کتاب «چون بوی تلخ خوش کندر» اثر وحید کهندل، زندگی نماه فرهاد مهراد، خواننده و موزیسین ایرانی است و آن طور که در کتاب گفته شده است، نویسنده در این اثر در پی گفتن از موسیقی و سبک کار‌های این خواننده نیست بلکه از سرگذشت و زندگی‫اش می‫گوید. پیش از این آثاری درباره زندگی این نوازنده منتشر شده بود، اما شکی در صحت آن‫ها بود و همین دلیلی شد تا کهندل دست به نگارش این کتاب بزند. نویسنده در این کتاب از کودکی فرهاد مهراد شروع می‫کند و زندگی‫اش را روایت می‫کند. بعد از آن هم به روایت حضور مهراد در گروه‫های مختلف موسیقی می‫پردازد؛ زمانی که آهنگ فیلم رضا موتوری، ساخته مسعود کیمیایی را خواند و در دیگری در زندگی‫اش گشوده شد. در بخشی از کتاب می‫خوانیم:

 

«درخشنده، خواهر فرهاد، تعریف می‫کند که فرهاد در دوران کودکی گربه بدحال کثیفی را درکوچه پیدا کرده و با خودش به خانه آورده بود. او اول یک دل سیر برای کربه گریه می‫کند و بعد به داروخانه می‫رود و برایش قطره چشم می‫خرد. هربار فرهاد به باغچه آقای ربوبی می‫رفت، به دقت مشغول تماشای مرغ وخروس‫ها و کندو‌های زنبور عسل می‫شد.»

---

فروپاشی

 

• نوشته جرد دایموند
• ترجمه فریدون مجلسی
• انتشارات نشر نو

اگر کتاب «اسلحه، میکروب و فولاد» را خوانده باشید، با رویکرد جرد دایموند نسبت به موضوعات پژوهشی آشنایی دارید. این کتاب به شدت مورد تحسین منتقدان و مورخان قرار گرفت. دایموند اصولا سراغ موضوعاتی می‫رود که به نظر می‫رسد، صد‌ها کتاب درباره آن‫ها وجود دارد، ولی نحوه نگرش او به روایت‫های اینچنین تفاوت دارد و هر خواننده‫ای را به جهت دیدگاه خلاقانه‫اش به وجد می‫آورد در کتاب «فروپاشی» که با عنوان فرعی «چگونه جوامع راه فنا یا بقا را بر می‫گزینند» چاپ شده، به الگوی بنیادین فاجعه پرداخته است. در توضیح باید گفت، آسیب‫های زیست محیطی، تغییرات آب و هوایی، جهانی شدن، رشد سریع جمعیت و تصمیم‫های سیاسی نابخردانه همه عواملی بوده‫اند که در سراسر دنیا باعث فروپاشی جوامع شده اند، اما بعضی جوامع با چاره اندیشی‫های مناسب راه بقا را در پیش گرفتند.

جرد دایموند به یافتن الگوی بنیادین فاجعه می‫پردازد و با استفاده از رشته‫ای از روایت‫های فرهنگی- تاریخی جالب، نظریه‫ای فراگیر و جهانی ارائه می‫دهد. امروز مشکلاتی مشابه فراروی ماست و هم اکنون فاجعه گریبانگیر رواندا وهائیتی شده است و حتی چین و استرالیا سعی دارند با ابداع روش‫های نوین با آن به مقابله برخیزند. کتاب «فروپاشی» برنده جایزه پولیتزر بوده و خواننده را با عمق فاجعه‫ای که امروز جهان با آن دست و پنچه نرم می‫کند، آشنا می‫کند.

---

ترس (ترامپ در کاخ سفید)

 

• نوشته باب وودوارد
• ترجمه کیوان سپهری
• انتشارات نحل

بعد از به قدرت رسیدن ترامپ در آمریکا، مقالات افشاگرانه زیادی درباره او منتشر شد؛ مقالاتی که اتفاقاً بعضی از آن‌ها جنجال برانگیز بود و رئیس‌جمهور آمریکا را با چالش‌های جدی مواجه کرد. به موازات این مقالات، کتاب‌های هم منتشر شده‫اند که مردم جهان را با چهره واقعی ترامپ بیشتر آشنا می‫کردند؛ از جمله کتاب «آتش و خشم» که در ایران هم با ترجمه‫های مختلف منتشر شد و سر و صدای زیادی هم در بازار کتاب جهان به راه انداخت.

اما درباره کتاب «ترس؛ ترامپ در کاخ سفید» باید گفت باب وودوارد، نویسنده این کتاب، از زمان نیکسون تا اوباما گزارش‫های معتبری را از روسای جمهور آمریکا ارائه داده است. او در این کتاب، ترس و هراس را با جزئیات بی سابقه‫ای از دنیای درون کاخ سفید روایت می‫کند. همچنین درباره دونالد ترامپ و چگونگی تصمیم گیری هایش در مورد سیاست خارجه و مسائل داخلی ایالات متحده گزارش می‫دهد. وودوارد با استفاده از ساعت‫ها مصاحبه با منابع معتبرو همچنین خاطرات شخصی افراد در کنار مستندات دیگر، این کتاب را گردآوری کرده است.

«ترس» در واقع اولین کتابی است که با جزئیاتی تکان دهنده از دنیای درون کاخ سفید، سال اول یک رئیس جمهور در ایالات متحده را روایت می‫کند.

---

افسانه پدران ما

 

• نوشته سزژ شالاندون
• ترجمه مرتضی کلانتریان

‏سزژ شالاندون، نویسنده فرانسوی در رمان «شغل پدر» شهامت به خرج داده و قصه کودکی و پدر خودش را افشا می‌کند. داستان از زبان امیل شصت و چند ساله‫ای روایت می‫شود که در مراسم سرد و بی روح خاکسپاری پدرش حاضر شده و قصه‌اش را در پس زمینه ه‫ای تاریخی و سیاسی تعریف می‌کند. پدر ایمیل مردی همه کاره و در واقع هیچ کاره بوده؛ او ادعا می‌کرد کشیش، چترباز، مامور مخفی و دروازه بان و ... است، اما تا صفحه پایانی کتاب و پیش از آخرین غافلگیری هم مشخص نمی‌شود که هویت واقعی‫اش چیست.

 

از لحاظ روانشناسی مردی مبتلا به پارانویا ست؛ مردی که حتی نمی‌تواند به خانواده‌اش اعتماد کند، خود را درگیر جریانات آنارشیستی میکند و تنها فکرش کشتن ژنرال دوگل است. از سویی امیل که در رویا‌های کودکی خود غوطه‫ور است، خود را در برابر پدری مبتلا به پارانویا و هیستری، درگیر اختلالات شدید هذیانی و به شدت سخت گیر می‫یابد.

 

آنچه پدر امیل به دنیای کوچک و معصوم او وارد می‫کند، تجاوز‫ای بی رحمانه به ساحت مقدس کودکی است؛ چرا که کودک ده ساله را اجیر آرزو‌ها و امیال سیاسی خود می‫کند. امین در کودکی خود به جهت تصاویری که پدر از جهان بیرون در ذهنش ساخته، دیگر نمی‌داند واقعیت چیست و آن را با جهان برساخته پدرش اشتباه گرفته است.