حبیب ابوعلی

در این مقاله پیش رو، تلاش می نمایم تا شما خوانندگان گرامی را با یکی از کتابهایی که اخیراً به قلم توانمند فرهیخته ارجمند آقای امید زاهد آن را به زیور طبع آراسته آشنا نمایم.

«بر فراز درگاه» ترجمه سنگ نبشه ای است که آقای یغمایی سرپرست گروه کاوش در کاخ بردک سیاه روستایی درودگاه 1382 کشف و نویسنده نام کتاب خود را با این عنوان انتخاب نموده است.

آشنایی مختصر با صاحب اثر: امید زاهد متولد 1360 در روستای درودگاه (دشتستان – بوشهر) که پس از گذراندن تحصیلات ابتدایی و راهنمایی در زادگاهش، موفق به اخذ دیپلم در دبیرستان طالقانی آبپخش شده و اکنون دارای مدرک کارشناسی مدیریت امور فرهنگی و به عنوان مسئول روابط عمومی بنیاد ایران شناسی شعبه بوشهر مشغول به کار می باشد. مقالات وی در هفته نامه های محلی استان بوشهر به ویژه هفته نامه ی و اتحاد جنوب منتشر می گردد. کتاب «ای کاش جای او بودم» گذری بر خاطرات شهدای درودگاه به قلم وی درسال 1383 منتشر شده است.
نگارنده کتاب « برفراز درگاه» توانسته پس از سالها تلاش با عشق و علاقه گوشه ای از تاریخچه، آداب و رسوم ،فرهنگ و مشاهیر و طبیعت و آثار تاریخی زادگاهش روستای دورودگاه (درودگاه) راجمع آوری و چاپ نماید.

گذری کوتاه و آشنایی با کتاب : کتاب«برفراز درگاه» به ترتیب شامل پنج فصل می باشد که توضیح داده می شود.
فصل اول «کلیات» : در این فصل، موقعیت و محیط طبیعی، معرفی رودخانه دالکی و شاهپور با توجه به تلاقی این رودخانه در روستای درودگاه ، معرفی جغرافیایی انسانی و اقوام و ساکن، زبان و نژاد و مذهب در روستای درودگاه آشنا می شویم از ویژگی های این فصل بهره جستن از سفر نامه نویسانی است که به این روستا سفر و یا یادی از آن نموده اند.
اگر توجه کرده باشید بنده در مطالب بالا نام روستا را به دو شیوه «درودگاه» و «دورودگاه» نوشته ام و علت را شرح می نمایم: نگارنده کتاب وجه تسمیه روستای خود را به سه3 نظر شرح داده است.
اول اینکه: به علت قرار گرفتن روستا میان 2دو رود خانه دالکی و شاهپور که در انتهای روستا به همدیگر تلاقی می گردند نظر دوم اینکه: وجود آثار تاریخی کاخ هخامنشی بردک سیاه و کشف کتیبه با خط بابلی که ترجمه قسمتی از آن« برفراز درگاه» و محل سلام و درود می باشد نظریه سوم اینکه: وجود پر برکت امام زاده شاه قطب الدین حیدر از نوادگان امام موسی کاظم(ع) است که مردم و رهگذران با دیدن بارگاه این مقام به ساحت ایشان سلام و درود می فرستند.
فصل دوم:در این قسمت به صورت ویژه به آداب و رسوم مکتب داری و تعلیم و تربیت به سبک قدیم پرداخته شده است و در کمتر کتابی می توان این شیوه آموزشی را که به صورت کامل شرح داده باشد ببینیم و خود تحقیقی مفصل و جامع برای علاقمندان و دانشجویان می باشد. روستای درودگاه از پیشگامان تحصیل در مدارس به سبک جدید در روستاهای شهرستان دشتستان می باشد در سال 1338 به همت و پیگیری اهالی اولین مدرسه دایر گردید.
فصل سوم: بزرگی دشتستان فقط به وسعت خاک و جغرافیای آن نیست بلکه بزرگانی است که چون ستاره می درخشند در این فصل نگارنده تلاش نموده با اندک اسناد و مدارک خود تعدادی از بزرگان و فرهیختگان روستای خود را معرفی نماید که در این میان می توان نام پر آوازه هایی چون آیت ا...میرزامحمد حسن انصاری از مراجع بزرگ و عالم دینی دوران خود و حاج سید محمد حسن موسوی درودگاهی از مبارزان جنگ سربست چغادک و حاج سید محمدحسن موسوی نژاد رهبر قیام های مردم بلوک زیراه در برابر مالکین  مرحوم کربلایی الله کرم اخلاقی (شاعر)شیخ محمود مشایخی(استاد و مفسر قرآن) حاج سیدغلامرضا حسینی – معتمد و محل رجوع اهالی – و شاعرانی همچون: باقر باقری حقیقی- ابراهیم باقری حقیقی – غلامرضا عادلی- ابراهیم مشایخی – فرزاد شجاع- و محمدباقر محتشمی (پژوهشگر و محقق دینی) حاج حسن فخاری پیشکسوت تعزیه و تعزیه خوانی و سیما شبانکاره داستان نویس . یاد نمائیم...
فصل چهارم: فرهنگ نامه (آداب و رسوم): در این فصل تلاش شده که آداب و رسوم و جشن ها و مراسم عروسی و تولد فرزند با شرح کامل توضیح داده شده. روستای درودگاه یکی از روستاهای است که در استان بوشهر تاریخچه مراسم تعزیه خوانی را بنام خود به ثبت رسانیده و توانسته برای خود حرفی برای گفتن داشته باشد مراسم علم گردانی در روستای درودگاه که قدمت آن به بیس از 200 سال می رسد درسال 1390 در چهارمین همایش شورای عالی سیاستگذاری که در جزیره قشم برگزار شد ثبت ملی میراث فرهنگی و معنوی و طبیعی کشور شد و مراسم تعزیه عاشورا هر ساله در ایام محرم توانسته چندین هزار گردشگر فرهنگی و معنوی را به روستای درودگاه گسیل دهد تعزیه ای که بیش از 70سال از عمر آن می گذرد.
درضمن در این فصل به صورت مفصل در خصوص مسکن و معماری و نحوه ساخت خانه های گلی و انواع آنها توضیح داده شده و سایر آداب و رسوم و گیاهان دارویی و ماهی و ماهیگیری و مراسم باران خواهی و انواع غذا و نانهای محلی و حتی پوشاک مردان و زنان شرح داده است.
فصل پنجم: نگارنده در فصل پایانی کتاب خود به آثار تاریخی روستا پرداخته و مساجد و حسینیه های قدیمی و جدید را معرفی نموده است. ازجمله اماکن مذهبی می توان به «شاه قطب الدین حیدر» اشاره نمود که سالهاست که محل عبادت و زیارت اهالی این دیار و روستاهای همجوار است برابر اسناد بدست آمده توسط بانیان امر و شجره نامه این امام زاده به نوادگان امام موسی کاظم (ع) می رسد که دوران خلافت حکومت عباسی در ایران توسط عمالش این سید بزرگوار را به شهادت رسانیده اند (به روایت راویان).
از آثار تاریخی این روستا کاخ هخامنشی بردک سیاه است که نگارنده پس از معرفی این بنای تاریخی به وجه تسمیه آن پرداخته است و گوشه های مختلف و سنگ ها و ستون ها و سالن ها و درگاه ها را به صورت کامل بر اساس گزارش کاوش های باستان شناسی شرح داده شده است.
نگارنده در پایان کتاب داستانی تازه را شرح داده و با سؤالاتی مختلف از محل «تموکن» یا «تائوکه» و محل آن سراغ گرفته و خواننده کتاب را از خستگی خارج و به تحقیق وا داشته است و مدعی است بر اساس اسناد و مدارک و دلایل ذکر شده بر خلاف برازجانی ها که کاخ چرخاب را تائوکه یا تموکن نام برده اند روستای درودگاه و کاخ بردک سیاه را یادگاری از تمدن آن دوران می داند.
در پایان کتاب اسناد و مدارک و تصاویری از بزرگان و مناطق تاریخی و آداب و رسوم و مبارزات مردم روستایی درودگاه توسط نگارنده کتاب جمع آوری و درج گردیده که در نوع خود بی نظیر است.
از نقاط قوت این کتاب اینکه نگارنده توانسته از 3سه منظر مطالب خود را جمع آوری نماید تحقیقات میدانی – تحقیقات کتابخانه ای و تاریخ شفاهی که در سالهای اخیر به ادبیات تاریخ نگاری اضافه شده و از نکات جالب دیگر اینکه صاحب اثر تلاش نموده در مطالب خود از «اصلاحات فارسی » استفاده نماید.
کتاب«برفراز درگاه» به قلم امید زاهد در تاریخ 2 اردیبهشت ماه سال 1395 طی مراسم در روستای زادگاهش با حضور اهالی محترم روستا و فرهنگ دوسستان و جناب آقای فرید میرشکار مسئول حوزه هنوری بوشهر به عنوان سخنران ویژه و جمعی از شعرا و نوسیندگان دشتستانی ، رونمایی گردید. این کتاب توسط انتشاراتی صحیفه خرد در سال 95 در 308 صفحه به چاپ رسید و از جمله کتابهای دانشنامه استان بوشهر می باشد./ج