اتحاد خبر ـ امید زاهد:

در سال 1383 بود که کتاب آقای خورشید فقیه با عنوان «زوال دولت هلند در خلیج فارس با ظهور میرمهنای بندرریگی» روانه بازار کتاب شد و در آن ایام در میان تاریخ نگاران با نقدها و نظرهای گوناگونی مواجه گردید و تا امروز که بیش از ده سال از انتشار چاپ اول کتاب می گذرد همچنان میرمهنا و موضوع آن بحث محافل و مجالس است. همچنان که این موضوع تاریخی به قول نویسنده کتاب برای کسانی که علاقه ای هم به مسائل تاریخی نداشتند جذاب و خواندنی شده است. اینجانب هم به سبب ارادتی که به نویسنده محترم داشته و دارم برای ادای حق شاگردی در محضر نویسنده کتاب شایسته دیدم برای دشتتستانی های ارجمند هم این کتاب را معرفی نمایم.

کتاب بندر ریگ در مبارزه با استعمار تالیف خورشید فقیه نویسنده بوشهری توسط انتشارات شروع چاپ دوم در 272 صفحه در سال 1394 به تازگی منتشر شده است. این کتاب ویرایش جدید کتاب زوال دولت هلند در خلیج فارس با ظهور میرمهنای بندرریگی است که در آن نقد ونظرهای صاحب نظران نیز آورده شده است.

در این کتاب اصل و نسب خاندان وغایی، موقعیت جغرافیایی و تاریخی مناطق تحت حاکمیت آنان: بندر ریگ، رود حله و جزیره خارگ، اوضاع و احوال اقتصادی وغاییان، وضعیت قومی و نژادی ساکنان و امیران خلیج فارس، حضور هلندیان در جزیره خارگ و ظهور میرمهنا و مبارزات او مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است
 

درباره میرمهنا تاکنون چندین کتاب منتشر شده است و به نظر بنده همچنان صدای شلیک های میرمهنا در خلیج فارس و جزیره خارگ به گوش می رسد؛ چنانکه آخرین تیر میرمهنا از قلم توانای نویسنده بوشهری خورشید فقیه شلیک شده است. کتابهایی که تاکنون به صورت اختصاصی درباره میرمهنا منتشر شده است:

میرمهنای بندریگی (رویارویی انگلیسی ها و هلندی های در خلیج فارس)، سید قاسم یاحسینی، تهران، انتشارات پروین، سال 1374 در 159 صفحه.

برجاده های آبی سرخ، از نادر ابراهیمی در سال 1376 روایتی داستانی از زندگی میرمهنا، تهران فکر روز 1376.

 میرمهنا و شهردریاها ترجمه شادروان استاد حسن زنگنه (که یادش بخیر باد و کسی که با ترجمه هایش درباره کرانه های شمالی خلیج فارس بسیاری از زوایای پنهان تاریخ این منطقه را هویدا و آشکار ساخت و در واقع راه را برای پژوهشگران گشود.) قم، انتشارات همسایه، سال 1377 در 255 صفحه.

میرمهنا ماجراجوی بزرگ، علی اشرف پرگاری، تهران، انتشارات پرگار، سال 1381 در 12 صفحه روایتی داستانی.

زوال دولت هلند در خلیج فارس با ظهور میرمهنای بندرریگی، خورشید فقیه، انتشارات شروع، بوشهر در 216 صفحه.

میرمهنا جوان ترین سردار از مهدی میرکیایی در سال 1394 انتشارات شکوفه، امیرکبیر تهران، در 20 صفحه. روایتی داستانی.

بندر ریگ در مبارزه با استعمار، خورشید فقیه، بوشهر انتشارات شروع، در 272 صفحه.

نویسنده کتاب روزگار کودکی خود را بر حسب شغل پدر در روستای رمله رود حله گذرانیده و با افسانه های میرمهنا در آنجا آشنا شده است. هدف نویسنده پرده برداشتن از این معمای تاریخی است که آیا میرمهنا قهرمان ملی بود یا یک نفر جنایتکار!!!

خورشید فقیه در این کتاب کوشیده تا با تلفیق منابع گوناگون تاریخی به سراغ شخصیت اصلی یعنی میرمهنا برود؛ که به قول دکتر احمد اقتداری – خلیج فارس پژوه – فقیه با نتیجه گیریها و تلفیق اخبار و روایات و درست نمایی – نه درشت نمائی- وقایع با نهایت صداقت و صمیمیت از روی ماخذی که در دسترس داشته این کتاب را تالیف کرده است.

خورشید فقیه در بخش ضمائم کتاب کوشیده نقدها و نظرها گوناگون پیرامون شخصیت میرمهنا را که بعد از انتشار کتابش مطرح شده به دقت و با وسواس گردآوری و پس از پاسخ، آن را به خوانندگان عرضه نماید. دکتر اقتداری بعد از مطالعه این کتاب می نویسد:« فقیه بر این ادعا پافشاری کرده که میرمهنا بندریگی مبارزی وطن پرست و مدافع حقوق ایرانی در خلیج فارس و مخالف مداخلات استعماری انگلیس و هلند و سایر دول اروپایی – فرانسویان- و قبل از آن ها پرتقالیان بوده است و اتهام و یا ادعای درست نویسندگانی که او را قاتل پدر و مادر و خواهر خوانده اند، همانگونه که ادعای درستی است همانگونه هم قابل توجیه و علت یابی است. فقیه ثابت کرده است که او دزد دریایی و راهزن سفاک و جبار نبوده او استنتاج کرده که میرمهنا مدافع ملیت ایرانی بوده و ناگزیر به اقداماتی شده است که برای مبارزه با دشمنان خود – شیخ ناصر آل مذکور بوشهری حاکم پرقدرت طرفدار انگلیس و شیخ سعدون بوشهری دست نشانده انگلستان در خلیج فارس و قاید حیدر گناوه ای طرفدار سیاست روز کریمخان زند پادشاه بی خبر و یا بی اعتقاد به چگونگی ترفندهای هلند و انگلیس و عثمانی – ضرروی دیده است.»

فقیه در ذیل مطلبی با عنوان «حق با شماست آقای فلور» با نقل قولی از جلال آل احمد می نویسد: «ملتی که تاریخش را بیگانگان بنویسند همیشه در شناخت خویش سردرگم می ماند»، در ادامه پاسخ هایی صریح و روشن درباره اظهار نظرهای ویلم فلور – مستشرق هلندی – امریکایی را ارائه می کند. این ماجرا به اینجا هم ختم نشده و خورشید فقیه با ویلم فلور که در سال 1384 به دعوت مسئولین برگزاری کنگره سیراف به بوشهر آمده بود به بحث و مناظره رو در رو نشسته و نظرات فلور را به چالش کشیده است.

پایان کار و مرگ میرمهنا بعد از 15 سال مبارزه که خواب را از چشمان بیگانگان ربوده بود، در سن 34 سالگی در نیمه شب 5 فروردین 1148 هجری شمسی برابر با 24 مارس 1769 میلادی روی داد. اما به نوشته فقیه مردم بعد از مرگ میرمهنا شروع به افسانه سرایی و اسطوره پردازی درباره شخصیت او کردند. میرمهنا در باورهای بومی مردم منطقه رسوخ کرد تا آنجا که مردم بوشهر به یاد او درخت سدری کاشتند و آن را کُنار مهنا درخت معجزه گر و شفا دهنده نامیدند.

با این تفاسیر آخرین شلیک میرمهنا توسط یک ایرانی صاحب قلم – خورشید فقیه – بعد از حدود 246 سال تکرار شد تا بار دیگر خواب را از چشمان بیگانگان و کسانی که چشم طمع به این آب و خاک دوخته اند، برباید./ب1