توافق هسته ای 23 تیرماه در وین؛ برآمده از رای و خواسته مردم و جوانانی بود که به دولت تدبیر و امید این مشروعیت را بخشید تا بتواند کشور را به وضعیت یک دهه پیش برگرداند. در تحلیل فرآیند و مسیر این دوسال فعالیت مستمر دولت تدبیر و امید به طور عام و مذاکرات پیچیده و فشرده این چند هفته اخیر به طور خاص می توان گفت؛ که حجم عظیمی از شهروندان ایرانی و حتا غیر ایرانی امید داشتند که اتفاق نیکی رخ بدهد و در کل وضع ایران عادی شود. به زعم نویسنده دولت و مذاکره کنندگان صلح هسته ای، از نوعی اعتماد اجتماعی و سرمایه فرهنگی بهره برده و می برند که این امکان را به آنان می دهد تا با اعتماد به نفس در فضای گفت وگوهای بین المللی گام بگذارند. این اعتماد اجتماعی و سرمایه فرهنگی؛ بزرگترین و درخشان ترین مولفه جامعه شناختی هست که دولت اعتدال از آن بهره برده است. حال این پتانسیل عظیم اجتماعی از امید ایرانیان به دولت، از این به بعد معطوف به سامان دادن وضعیت داخلی کشور خواهد شد. مردم و جوانان مطالبات دیگری هم داشته و دارند که امید دارند که گفتمان اعتدال و مدارای دولت روحانی بتواند آن ها را نیز محقق سازد.
در دوران هشت ساله دولت نهم و دهم، بزرگترین آسیبی که می توان در کوتاه مدت از آن حرف به میان آورد؛ آسیبی بود که به لحاظ جامعه شناختی و اقتصادی به نسل متولدین دهه شصت وارد شد. دهه هشتاد در اوج زمانی بود که این نسل توانایی و ظرفیت های ذهنی و فکری و کالبدی داشتند تا در ساختن زندگی و جامعه خود به درون جامعه بیایند. اما این سال های دهه هشتاد به سالهایی مبدل گشت که نه فقط نسل دهه شصتی ها در معرض انواع فاجعه های مدیریتی، تبعیض ها، ابتذال ها و بی تدبیری ها قرار بگیرند، بلکه تمام ایرانیان در این وضعیت نابهنجار فرو رفتند. به زعم نویسنده فرآیند شکل گیری انتخابات سال 88 و 92 را باید خیزش مدنی و اجتماعی نسل دهه شصتی ها دانست. و اینک موفقیت هایی که در دوران دولت اعتدال درحال رخ دادن هست را اگر بخواهیم خاستگاه ها و ریشه های جامعه شناختی آن را تحلیل و تبیین نماییم؛ باید به نقش بی بدیل جوانان (که همان متولدین دهه شصت هستند) اشاره نمایم. ایران به عنوان یکی از جوان ترین کشورهای خاورمیانه و همچنین کشورهای جهان، این فرصت و پتانسیل اجتماعی را درون خود از پتانسیل های اجتماعی و مدنی جوانان دارد تا بتواند خود را از سخت ترین موقعیت ها به سلامت بیرون بکشد. امیدی که از درون این توافق صلح هسته ای به مثابه چشمه ای جوشان به بیرون تراویده؛ اگر که نه همه بلکه حجم عظیمی از آن ناشی از امیدی هست که جوانان و نسل دهه شصتی ها به دولت اعتدال دارند. حفظ این امید در دل یک نسل؛ می تواند ضامن بقای یک گفتمان برای سال های متمادی باشد، آن چنان که هنوز در خاطره جمعی جوانان متولد دهه پنجاه شمسی با احترام و افتخار از دوران دولت اصلاحات یاد می شود.

*اسماعیل حسام مقدم؛ کارشناس ارشد مطالعات فرهنگی و عضو پیوسته انجمن جامعه شناسی ایران