اشاره:

اتحادخبر/ سرویس فرهنگ و هنر: این مطالب خلاصه ای از کارکاه موسیقی بود که توسط آقای ابوذر محمدیان توضیح داده شد ومورد تجزیه قرار گرفت .  اين كارگاه به زحمت سبحان حيدري و با تدريس و كنفرانس ابوذر محمديان و با اجراي زنده فرهاد كاوه، سعيد محمدي، علی موسوي و آقاي همايون‌مهر و استاد ادبيات آقاي برگستوان و... در عصر دوشنبه مورخ 28/2/94 در سالن اجتماعات فرهنگ‌سراي شهيد شاهيني برازجان برگزار گرديد كه مورد استقبال عموم واقع شد.

شرح کارگاه:

شايد هر جا اسمي از موسيقي محلي آيد فوري به ياد سازهاي بومي بيفتيم يا دوره‌گردها (كولي‌ها) به يادمان بيايد. باري نقش دوره‌گردها در موسيقي ساير ملل مهم بوده و تاريخ كشورها را در موسيقي‌هاي خود به يادگار دارد ولي ما در كارگاه امروز با اجراي زنده گروه موسيقي كه در سالن حاضر هستند و با پخش سنفوني، موسيقي كلاسيك و ملل از ساير كشورها به اين پديده مي‌پردازيم. موسيقي هر جامعه (موسيقي‌هاي كنسرتي، اپرا، اركستري و ...) همه از موسيقي‌هاي محلي به وجود مي‌آيند و منشأ پيدايش موسيقي‌هاي محلي هم زبان، لهجه و گويش هر قوم است مثلا در كشور مجارستان تكيه و تأكيد بر روي واژه نخست هر كلام مي‌آيد و به همين دليل همان تأكيدها بر روي هجاهاي اول هر نت از يك كلمه‌ي موسيقيايي (موتيف) پديدار مي‌گردد (با اجراي زنده در كارگاه لهجه‌ي مجارستاني موسيقي محلي و موسيقي سالني مورد بررسي قرار گرفت) به همين دليل است كه اين تأكيدها ابتدا در لهجه سپس در موسيقي محلي و نهايتا در موسيقي‌هاي كنسرتي از آهنگ‌ساز بزرگي از همان كشور مثل "بارتوك" بيرون مي‌زند يعني تأكيدها را ابتدا در كلام سپس در جمله بعد در موسيقي محلي و نهايتا در موسيقي كنسرتي و صحنه‌اي مي‌توانيد دنبال كنيد و يا در كشور فرانسه تأكيد كلمات تقريبا برابرند به همين دليل موسيقي محلي سبك‌بال و نهايتا سنفوني "راول" با نام باله‌ي دافيس و كولوئه اين مهم را مي‌توانيد جستجو و به آن پي ببريد.

آقاي محمديان مدرس موسيقي كلاسيك كودك و نوجوان اين مثال‌ها را در چند كشور ديگر از جمله موسيقي ريتميك اسپانيا، موسيقي محلي تند و تيز انگلستان و يا موسيقي صقيل آقاي "باخ" كه از لهجه سنگين آلماني و سپس موسيقي‌هاي محلي‌اش به وجود مي‌آيد و يا كلمه‌ها و واژه‌ها و واكه هاي طولاني و آبدار ايتاليايي كه خود به خود حالت شعرگونه به خود دارند و چند كشور ديگر با اجرا، صحبت و پخش آهنگ و توضيح لهجه‌ها مورد بررسي قرار دادند. سپس با بيان اينكه ما بايد بهتر بدانيم كه اگر موسيقي از موسيقي محلي و موسيقي محلي از كلمات و لهجه‌ها پديدار گشته خود كلمات چگونه خلق شده‌اند؟ به بررسي تاريخي اين علل به كمك آقاي برگستوان استاد ادبيات به اين موضوع پرداختند و در نتيجه آقاي محمديان توضيح دادند كه كلمات ابتدا بي‌معني بودند مانند كودكي كه دنيا مي‌آيند و با حروف بي‌معني ولي موسيقي‌دار شروع به ابراز وجود و خواست نيازهايش مي‌كند و آنگاه با تقليد موسيقي‌هاي پيرامونش (صداي باد، رعد و برق، شر شر آب و ...) كلماتش را مي‌سازد مثلا بعد از قرن‌ها يا ميليون‌ها سال هنوز در واژگان و كلمات ساير ملل شما به كلماتي برمي‌خوريد كه از تقليد صداها به وجود مي‌آيد مانند رنده، اره، انفجار bing bang   ، پينگ پنگ و ... ايشان با توضيحي از كتاب پيوند شعر و موسيقي آقاي شفيعي كدكني توضيح دادند كه چگونه ابتدا كلمات به وسيله موسيقي ساخته گرديد و آنگاه كه در طول تاريخ همه كلمات را نمي‌توانستند بر روي موسيقي سازي استوار كنند شعر و ضرورت‌هاي شعري با استفاده از قوانين موسيقيايي پديدار گشت يعني اينكه خود شعر هم گرچه يك موسيقي سازي نيست وليكن يك موسيقي كامل غيرسازي است و ...

در آيتم بعدي به سبك‌هاي موسيقي‌هاي پرداخته شد كه چگونه موسيقي‌هاي محلي در بوجود آمدن ساير سبك‌ها تأثير گذاشته‌اند مثلا در سبك ناسيوناليسم، بعد از جنگ‌هاي بناپارت يا هيتلر يا روسيه تزاري و اشغال كشورها در انقلاب ناسيوناليستي هنرمندان متوجه شدند كه حكومت‌هاي ديكتاتور بعد از تصرف كشورهايشان با از بين بردن فرهنگ‌ها، زبان، لهجه، داستان، شعر، لالايي و افسانه‌هايشان پايه‌هاي فرهنگي كشورشان را سست مي‌كنند و عنان زندگي مردم را بهتر بدست مي‌گيرند لذا آهنگ‌سازان ناسيوناليستي بر پايه همين تعريف و به وسيله موسيقي‌هاي محلي در تاريخ كشورشان تأثيرگذار شدند مثلا آقاي "سيبيليوس" در كشور فنلاند، چند قرن بود كه كشورش زير يوغ روسيه تزاري اسير گشته بود و سال‌ها بود كه حتي اديبانشان هم با زبان و لهجه خود صحبت نمي‌كردند و با زبان همسايه خود يعني سوئدي درس مي‌خواندند، صحبت مي‌كردند و كتاب‌هاي علمي مي‌نوشتند چون به آنها قبولانده بودند كه زبان و لهجه‌اشان عامي و دهاتي است. مي‌گويند موسيقي‌هاي فاخري كه آقاي سيبيليوس ساخت مانند قطعه فنلانديا در بوجود آمدن اعتماد به نفس مردمان و هويت‌شان بسيار كارسازتر از هزاران اعلاميه يا سخنراني سياسي در بر ثمر رساندن استقلال فنلاند در سال 1917 تأثيرگذارتر بود اين مثال در خيلي از كشورها اتفاق افتاد كه با پخش موسيقي‌شان در كارگاه مثال زده و توضيح كامل داده شد كه از اين مثال‌ها مي‌توان به موسيقي فاخر اي ايران اثر روح‌اله خالقي و گل گلاب اشاره كرد كه دليل فاخر بودنش نه تنها ريتم حماسي بلكه استفاده از دستگاه شور يعني همان دستگاهي كه موسيقي‌هاي محلي ايران اعم از لالايي‌هاي مادران تا هر موسيقي محلي و نوستالژيك (يك گل سايه كمر، دختر شيرازي، بارون بارونِ و ...) در اين دستگاهند به همين دليل است كه ما با شنيدن اين قطعه خود بخود به ياد چهار گوشه ايران عزيز ميفتيم كه با شعر طوفاني آقاي گل گلاب اين تأثير ژرف‌تر نيز مي‌گردد.

در ادامه با توضيح اينكه در زمان‌هاي گذشته با حمله به منظور كشورگشايي‌ها چگونه ابتدا كتابخانه‌ها را به آتش مي‌كشاندند و يا چگونه زنان را به كشورهاي ديگر به اسارت مي‌بردند كه بيشترين دليلش را مي‌توان در نابودي تاريخ و هويت مردمان هر سرزمين از گذشتگان به آيندگان جستجو كرد زيرا اگر مردم يك سرزمين از طريق اشعار فولك و يا موسيقي‌هاي محلي (كه مادران بهترين وسيله براي انتقال به فرزندان بودند) به هويت خود پي مي‌بردند كار حكومت‌هاي استبدادي ديكتاتور و كشورگشا سخت‌تر مي‌گشت كه موسيقي‌هاي محلي و تأثيراتش بيشترين ضربه را در اين راستا مي‌توانست به پيكره‌ي آن حكومت‌ها وارد كند.

نتيجه گیری:

تكيه، وزن و سرعت تكلم منشأ تفاوت موسيقي‌هاي قومي و مردمان مختلف دنيا شناخته مي‌شود و به همين دليل موسيقي آهنگ‌سازان كشورهاي مختلف منعكس‌كننده‌ي زبان‌هايشان هستند مثلا موسيقي چايكوفسكي صداي روسي و يا موسيقي ويوالدي، وردي يا پاگانيني صداي ايتاليايي مي‌دهد.

اهميت:

موسيقي‌هاي محلي هر جامعه در هويت هر سرزمين در نگهداري و بروز لهجه، آداب و رسوم، ميزان بارندگي، نوع پوشش، چگونگي مراسمات عروسي، رقص‌ها، ناراحتي و درگيري‌ها و ... مانند يك موزه تاريخي پر از حكايت است و از اين حيث نبايد از يادها زدوده گردد يا در جامعه‌ها رخت بربندد.

از اين رو بايد از تمام كساني كه از طريق موسيقي‌هاي محلي بر اينجانب تأثيرات ژرف گذاشته‌اند مانند فرج‌اله كمالي، مرحوم ايرج شمسي و محمد بياباني، نمايشنامه و درام‌نويس فولك خانم ژاله بحريني‌مطلق، محسن شريفيان و ... نام ببرم./ ا.ح.