احمد خواجه حسنی

یکی از آسیب‌ های پنهان در مناسبات خانوادگی که شوربختانه در قالب یک الگوی رفتاری بخشی از والدین در شبکه های اجتماعی نیز نمود عینی پیدا کرده، تبدیل فرزندان به ابزاری برای خودنمایی و کسب اعتبار اجتماعی است به نحوی که فرزند را عملاً به ویترینی برای نمایش موفقیت خانواده تبدیل کرده اند! 
از نمره‌ های تحصیلی و مدال‌ های ورزشی گرفته تا پوشش، ظاهر، رفتار، باورها و حتی جزئی‌ ترین لحظات زندگی شخصی او بی‌ محابا در شبکه‌ های اجتماعی به نمایش گذاشته می‌شود تا در نوع خود گواهی باشد بر نظریات کارل گوستاو یونگ در باب ناخودآگاه و فرایند فردیت‌ یابی و مشخصاً مسئله ی انتقال تعارض‌ ها و مسائل حل‌ نشده ی روانی والدین به نسل بعد، چرا که یونگ بر این باور است که بزرگ ترین باری که کودک باید به دوش بکشد، زندگی نزیسته ی والدین است!
متأسفانه برخی والدین بنا به دلایل مختلفی (بحثی مهم و عمیق است که پرداختن بدان یادداشت مستقل و تفصیلی می‌طلبد)، فرزند را ادامه ی وجود خود یا فرصتی برای جبران ناکامی‌ ها و تحقق آرزوهای از دست‌ رفته‌ خودشان می بینند.
در چنین شرایطی، مرز میان عشق والدین و میل آن‌ ها به دیده‌ شدن مخدوش شده، فرزند به‌ جای آنکه موضوع محبّت و حمایت باشد، به وسیله‌ ای برای تأیید اجتماعی والدین تبدیل می‌شود گویی در این وادی، ارزشمندی والدین باید از مسیر دستاوردهای فرزندانشان به اثبات برسد.
این مضمون، والدین را به حقیقتی قابل تأمل در روان‌ شناسی خانواده تذکار می دهد به این معنا، والدینی که فرصت تحقق برخی آرزوهای خود را از دست داده‌ اند، ممکن است ناآگاهانه فرزندانشان را مسئول جبران آن ناکامی‌ ها بدانند! در تداوم این رویه بعضاً علاقه‌ ای که خودشان فرصت تجربه‌ اش را نداشته‌ اند، به علاقه ی اجباری فرزند تبدیل می‌شود و ترس‌ هایی که در وجود خودشان ریشه دوانده، به محدودیت‌ های زندگی فرزند بدل می گردد و چه بسا گرایش‌ های فکری، سیاسی، فرهنگی و مذهبی والدین، بدون مجال پرسشگری و انتخاب، به بچه ها تحمیل شود در حالی که او انسانی مستقل است و حق دارد جهان را به شیوه ی خودش تجربه کند، علایق خودش را کشف کند و حتی مسیرهایی متفاوت از انتظارات والدینش را در پیش بگیرد.

اریک فروم در کتاب «هنر عشق ورزیدن»، عشق را با احترام به فردیت و استقلال دیگری پیوند می‌دهد. 
از این منظر، دوست داشتن فرزند به معنای شکل دادن او مطابق الگوی ذهنی ما نیست. 
عشق واقعی گاهی در توانایی اعتماد کردن و به رسمیت شناختن تفاوت‌ های فرزند با والدین معنا پیدا می‌ کند.
از سوی دیگر، اروینگ گافمن، جامعه‌ شناس کانادایی، در نظریه ی نمایش خود نشان می‌دهد که انسان‌ ها چگونه در مناسبات اجتماعی به مدیریت تصویر و برداشت دیگران از خویش می‌ پردازند. 
با استفاده از این چارچوب، برخی والدین فرزندانشان را به بخشی از صحنه ی نمایش اجتماعی خود تبدیل کرده‌اند! فضای مجازی نیز این امکان را فراهم کرده که زندگی خصوصی کودکان به محتوایی برای جلب توجه، دریافت تأیید و کسب اعتبار اجتماعی تبدیل شود و این، نادیده گرفتن حق آن‌ ها برای داشتن حریم خصوصی، انتخاب و تجربه ی یک زندگی مستقل است. کودکی که از همان سال‌ های نخست زندگی، ناخواسته در معرض نمایش عمومی قرار می‌گیرد، ممکن است به‌تدریج ارزشمندی خود را با میزان توجه و تأیید دیگران اندازه‌ گیری کند.

البته هیچ‌ یک از این موارد به معنای نفی نقش تربیتی والدین یا بی‌ تفاوتی نسبت به آینده ی فرزندان نیست.
حتماً والدین مسئولیت دارند راهنمایی کنند، تجربه‌های خود را انتقال دهند، مرزهای ضروری را تعیین کنند و زمینه ی رشد و امنیت فرزندانشان را فراهم آورند منتهی میان راهنمایی کردن و تحمیل کردن، میان حمایت و کنترل، و میان عشق ورزیدن و مالکیّت تفاوت معناداری وجود دارد.

ما والدین بایستی به این درک نائل شویم که فرزندان ما بدهکار رؤیاهای تحقق‌ نیافته ی والدینشان نیستند هم چنان که آن‌ ها مسئول جبران شکست‌ ها، ترس‌ ها و ناکامی‌ های ما نیز نیستند و قرار نیست زندگی نزیسته ی ما را آنها با میل و اجبار ما زندگی کنند.

به یقین فرزندان ما، پروژه های ناتمام زندگی ما نیستند...
آنها صاحب یک زندگی مستقل هستند، پس بیایید به‌ جای آنکه از فرزندانمان برای دیده‌ شدن استفاده کنیم، فرصت شکوفایی اینان را فراهم کرده، کمک کنیم خودشان را بهتر بشناسند و برای زندگی خود به طرزی شایسته تصمیم بگیرند.
به توصیه جبران خلیل جبران عشق خود را بر فرزندان نثار کنید امّا اندیشه های تان را برای خود نگه دارید زیرا آنها را نیز برای خود اندیشه ای دیگر است.
جسم اینان را در خانه خود مسکن دهید امّا روح آنها را آزاد گذارید تا احساس ارزشمندی و رضایت و خشنودی را تجربه کنند.