به گزارش مهر، موضوع توزیع اعتبارات میان فدراسیون‌ های ورزشی همواره یکی از بحث‌ برانگیزترین مسائل مدیریتی ورزش ایران بوده است. محدودیت منابع مالی از یک سو و تفاوت نیازها، ظرفیت‌ ها، هزینه‌ های آماده‌ سازی و امکان درآمدزایی رشته‌ های مختلف از سوی دیگر، باعث شده است که تعیین سهم هر فدراسیون از اعتبارات دولتی به معادله‌ ای پیچیده تبدیل شود؛ معادله‌ ای که تاکنون هیچ‌گاه رضایت کامل مجموعه ورزش را به همراه نداشته است.

این موضوع در پنجمین نشست ارزیابی عملکرد کاروان ورزش ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ ناگویا نیز مورد توجه قرار گرفت. نشستی که در آن میزان اعتبارات اختصاص‌ یافته به فدراسیون‌ ها و انجمن‌ های ورزشی طی ۷ ماه منتهی به اعزام کاروان ایران به این بازی ها بررسی شد و عملکرد رشته‌ های مختلف با توجه به منابع مالی دریافتی مورد ارزیابی قرار گرفت.

وزیر ورزش در نشست آسیب شناسی بازی های آسیایی بر ضرورت بازنگری در نحوه تخصیص بودجه فدراسیون ها تاکید داشت

۵۰ درصد بودجه ورزش برای رشته های بی نتیجه در المپیک صرف می شود

احمد دنیامالی وزیر ورزش در این نشست با تاکید بر ضرورت بازنگری در نحوه تخصیص اعتبارات فدراسیون‌ های المپیکی و غیرالمپیکی بر اهمیت بازی های المپیک و نتایج کسب شده در آن تاکید داشت و اینکه برخی فدراسیون ها در شرایطی صاحب بودجه می شوند که هیچ نقشی در موفقیت های المپیکی ورزش ندارند.

در این بخش وزیر ورزش به صراحت گفت: «عیار ورزش هر کشور را با نتایج آن در بازی‌ های المپیک می‌ سنجند، نه بازی‌ های آسیایی. در حال حاضر بیش از ۵۰ درصد بودجه وزارت ورزش و جوانان به رشته‌ هایی اختصاص پیدا می‌ کند که در بازی‌ های المپیک عایدی ندارند. بنابراین باید با توجه به محدودیت منابع مالی کشور، به‌گونه‌ ای برنامه‌ ریزی کنیم که بتوانیم بهترین دستاورد را در بازی‌ های المپیک کسب کنیم.»

این اظهارات نشان می‌ دهد که وزارت ورزش در مسیر بازنگری احتمالی در نظام توزیع اعتبارات، توجه ویژه‌ ای به خروجی رشته‌ ها در بازی‌ های المپیک دارد؛ رویکردی که با هدف تقویت کاروان ایران برای حضور در المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس مطرح شده است، اما اجرای آن می‌ تواند پرسش‌ های متعددی درباره جایگاه سایر رشته‌ های ورزشی ایجاد کند.

دنیامالی: ۵۰ درصد بودجه ورزش صرف رشته هایی می شود که در المپیک عایدی ندارند

المپیک در اولویت؛ آیا این معیار درست است؟

بدون تردید بازی‌ های المپیک مهم‌ ترین رویداد ورزش جهان است و کسب مدال در این بازی ها جایگاه ویژه‌ ای در ارزیابی عملکرد ورزشی کشورها دارد. از این حیث، توجه بیشتر به رشته‌ های المپیکی و سرمایه‌ گذاری هدفمند برای موفقیت در بازی های ۲۰۲۸ قابل درک است اما «آیا این موضوع و صحبت های تاکیدی وزیر ورزش به معنای کاهش اولویت سایر رشته‌ ها در نظام حمایتی ورزش کشور خواهد بود؟»

بخش قابل توجهی از فدراسیون‌ های غیرالمپیکی معتقدند که نباید صرفا بر اساس حضور یا عدم حضور یک رشته در المپیک درباره میزان حمایت مالی از آن تصمیم‌ گیری کرد. این فدراسیون‌ ها علاوه بر فعالیت در سطح قهرمانی، مسئولیت توسعه رشته خود، برگزاری مسابقات داخلی، استعدادیابی و حضور در رقابت‌ های جهانی و آسیایی را برعهده دارند و برای انجام این ماموریت‌ها به منابع مالی نیازمندند.

از سوی دیگر، همه رشته‌ ها از ظرفیت یکسانی برای جذب منابع مالی خارج از اعتبارات دولتی برخوردار نیستند. رشته‌ های پرطرفدار و مدال‌ آوری مانند کشتی، والیبال و وزنه برداری به واسطه جایگاه اجتماعی، مخاطبان گسترده‌ تر و جذابیت بیشتر برای حامیان مالی، امکان بیشتری برای مذاکره با اسپانسر ها دارند. در مقابل، برخی رشته‌ های کم‌ مخاطب‌ تر حتی در صورت داشتن ظرفیت قهرمانی، برای تامین هزینه‌ های جاری و اعزام‌ های بین‌ المللی نیز با محدودیت مواجه هستند.

در چنین شرایطی، اگر قرار باشد میزان موفقیت در المپیک یا حتی ظرفیت درآمد زایی به معیار اصلی تخصیص بودجه تبدیل شود، این احتمال وجود دارد که فاصله مالی میان فدراسیون‌ ها بیش از گذشته افزایش پیدا کند. بنابراین یکی از پرسش‌ های مهم در بازنگری نظام اعتبارات این است که «آیا وزارت ورزش باید به فدراسیون‌ هایی که امکان جذب اسپانسر کمتری دارند، اعتبار مالی بیشتری اختصاص دهد یا منابع خود را به سمت رشته‌ هایی هدایت کند که شانس بیشتری برای کسب مدال دارند؟»

اگر المپیک و مدال آوری در آن ملاک اصلی در تخصیص بودجه شود چه بسا فاصله میان فدراسیون ها بیشتر شود

سهم رشته‌ های غیرالمپیکی اما مدال آور از سفره محدود ورزش

موضوع قابل توجه دیگر در بررسی این مسئله به جایگاه بازی‌ های آسیایی و نتایج رشته‌ ها در این بازی ها مربوط می شود. اگرچه وزیر ورزش معتقد است عیار ورزش کشورها در المپیک سنجیده می‌ شود اما بازی‌ های آسیایی نیز یکی از مهم‌ ترین میدان‌ های ارزیابی عملکرد ورزش ایران است و نمی‌ توان نتایج به‌ دست‌ آمده در این رویداد را نادیده گرفت کما اینکه خودِ احمد دنیا مالی به محض تصدی وزارت ورزش، افزایش طلاهای بازی های آسیایی تا ۲۵ مدال طلا را مورد توجه قرار داد.

برخی رشته‌ها اساسا در بازی‌ های آسیایی شانس بیشتری برای مدال‌ آوری دارند و ممکن است در المپیک چنین جایگاهی نداشته باشند. آیا موفقیت این رشته‌ ها نباید در ارزیابی عملکرد و تخصیص اعتبارات مورد توجه قرار بگیرد؟ آیا سرمایه‌گذاری روی رشته‌ هایی که در بازی‌ های آسیایی برای ایران افتخارآفرینی می‌ کنند، صرفا به دلیل نداشتن خروجی المپیکی باید محدود شود؟

از سوی دیگر، حتی در میان فدراسیون‌ های المپیکی نیز شرایط یکسانی وجود ندارد. هزینه آماده‌ سازی، تعداد ورزشکاران، شرایط رقابت با کشورهای صاحب‌ نام، شانس کسب سهمیه و احتمال دستیابی به مدال در هر رشته متفاوت است. بنابراین صرف المپیکی بودن نیز نمی‌ تواند به‌تنهایی مبنای تعیین سهم اعتبارات باشد.

برخی رشته ها المپیکی نیستند یا در المپیک توفیری ندارند اما در بازی های آسیایی مدال آورند

ضرورت تدوین یک فرمول شفاف

ضرورت بازنگری در شیوه تخصیص بودجه به فدراسیون‌ ها لازم و ضروری است اما این بازنگری نباید صرفا به جابه‌ جایی اعتبارات از رشته‌ ای به رشته دیگر محدود شود.

تدوین یک الگوی مشخص که در آن شاخص‌ هایی مانند نتایج المپیکی و آسیایی، شانس کسب سهمیه و مدال در رویدادهای پیش رو، تعداد ورزشکاران فعال، هزینه‌ های آماده‌ سازی، برنامه‌ های توسعه‌ ای و همچنین ظرفیت درآمد زایی فدراسیون‌ ها مورد توجه قرار بگیرد، می‌ تواند مبنای منطقی‌ تری برای توزیع منابع محدود ورزش کشور باشد.

در واقع، اگر قرار است المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس به اولویت اصلی برنامه‌ریزی ورزش ایران تبدیل شود، باید مشخص شود سهم سایر رشته‌ ها از این سیاست‌ گذاری چه خواهد بود و وزارت ورزش چگونه می‌ خواهد میان هدف کسب مدال المپیک و ضرورت توسعه متوازن رشته‌ های ورزشی تعادل برقرار کند.

اظهارات اخیر دنیامالی بار دیگر این پرسش را پیش روی مدیران ورزش قرار داده است که «بودجه فدراسیون‌ ها باید بر اساس مدال‌ آوری، المپیکی بودن، نیاز واقعی رشته‌ ها یا توانایی آنها در جذب منابع مالی تعیین شود؟»؛ به طور حتم پاسخ به این پرسش می‌ تواند مسیر تازه‌ ای برای نظام حمایت مالی از ورزش ایران ترسیم کند البته اگر این پاسخ منطقی و اصولی باشد نه سلیقه ای.