حسین جعفری:

مقدمه:

دشت دالکی، از روستای سرقنات در اولین نقطه تا روستای باستانی درودگاه در آخرین نطقه از بخش سعد آباد در شرق  و از شهر وحدتیه تا  شهر سعد آباد (مرکز بخش)  در غرب، پوشیده از نخلستان هایی است با چترهای سبز و رخشان که انواع خرمای مرغوب را تولید می کند و در شهرها و روستاهای نام برده و یا روستاهایی مانند نظر آقا، هلپه ای، برمک، تل سرکوه، جتوط، سربست، آل یوسفی، بشیر آباد، اسلام آباد و... مردمانی سخت کوش و پر تلاش زندگی می کنند که غالب آنان سالانه چشمشان به ثمره ی این نخل ها است و این منطقه و منطقه ی همجوار، یعنی آبپخش از قطب های تولید خرما در استان و کشوراست، تولید سالانه هزاران تن خرما و مشاغل وابسته به آن و فراورده های جنبی رونق اقتصادی منطقه را در پی دارد و خرما در شهرستان دشتستان مهمترین محصول و بخش سعدآباد و منطقه ی آب پخش مهمترین قطب اقتصادی این شهرستان است.

نخلستان های منطقه ی آبپخش از رودخانه شاهپور آبیاری می شود ولی نخلستان های بخش سعد آباد و شهر دالکی از رودخانه ی دالکی مشروب می شوند  اما چند سالی است که به علت کاهش نزولات آسمانی و استفاده ی بی رویه از سفره های آب زیر زمینی و کافی نبودن آب رودخانه در بهار و تابستان (فصل ثمر دهی) متاسفانه این نخل ها در معرض نابودی است و چاره اندیشی های مختلف مانند تزریق آب از طریق پمپاژ از رودخانه ی شاهپور و یا حفر چاه و تلمبه خانه های متعدد در میانه ی نخلستان ها چندان مفید فایده نبوده و آخرین چاره احداث سد مخزنی بر روی رودخانه ی دالکی تشخیص داده  و مطالعه و آغاز به کار شده است. اما زمزمه هایی شنیده می شود که مسوولان سازمان محیط زیست انگشت بر این گذاشته اند که احداث این سد موجب تخریب بیشتر منطقه ی حفاظتی و تالاب «رودحله» در حاشیه ی خلیج فارس می شود.

نگارنده که در این موضوع تخصص ندارم ولی مدت نیم قرن است که به عنوان یک فرد بومی در این منطقه ساکن هستم و شرایط گوناگون گذشته و حال این منطقه را از رودحله و گوابین و شیف تا سرقنات در سنین نوجوانی تا کنون مسافرت کرده و می دانم و از علاقه مندان به محیط وحش و طبیعت نیز می باشم و این را هم می دانم که ساختن هر سدی بر روی هر رودخانه ای بخشی از محیط زیست را تخریب می کند ولی در دراز مدت محیط بهتر و مامنی برای انواع حیوانات و جانوران ایجاد خواهد کرد و با مقایسه گذشته و حال به گمانم می رسد که  احداث سد مخزنی بر روی رودخانه ی دالکی اوضاع نابسامان فعلی منطقه ی حله و بستر رودخانه ی دالکی و تخله آب (تلخ آب) وحدتیه را از نظر زیست محیطی رونق می بخشد ؛ زیرا خشک شدن منطقه ی حله و از بین رفتن پوشش گیاهی آن به دلیل خشکی و کم رطوبتی نخلستان های نامبرده (دشت دالکی ، وحدتیه و منطقه ی سعد آباد تا کلل و زیارت) در بالا دست آن است که با افزایش دوره های آب دهی نخلستان های منطقه ی سعد آباد و دشت دالکی و وحدتیه  پس از احداث این سد مخزنی و مهار یکی دو باران سیل آسا که در فصل زمستان و پاییز در این منطقه می بارد موجب بالا آمدن و افزایش سفره های زیر زمینی می شود و در تالاب رودحله نیز افزایش رطوبت و احیای پوشش گیاهی آن منطقه ی حفاظتی را در پی دارد و از سویی هوره و شط های پیشین در میانه ی نخلستان ها مانند هوره ی سده و عربی، هوره ی دست بالا (دست مالی) ،  و تخله آب ها (حوضچه های جمع شدن آب که استخل نیز گفته می شود) و در زبان محلی موسوم به (شط) مانند شط خیرکی ، شط تل قاتل ، شط برمک ، شط هلپه ای و... دوباره آب گیری خواهد شد و دوباره بستر رودخانه ی دالکی ( اگر سنگ شکن ها دست از سر آن بردارند) و بستر باریکه ای که از تخله آب وحدتیه باقی مانده با بالا آمدن زه (به دلیل افزایش دوره های آب دهی نخلستان ها) محل مهاجرت پرندگانی که زمستان ها از شمال اروپا و روسیه به این منطقه مهاجرت می کردند؛ خواهد شد.

پس با یک حساب ساده و غیر حرفه ای می توان نتیجه گرفت که احداث سد مخزنی بر روی رودخانه ی دالکی نه تنها به زیان محیط زیست نیست بلکه موجب رونق چرخه ی زندگی از تالاب و منطقه ی حفاظتی رودحله تا سرقنات می شود. /ح