به گزارش مهر، موضوعی که سال‌ها با عنوان «زباله» شناخته می‌شد، امروز به یکی از مسائل مهم محیط‌زیستی، شهری و حتی اقتصادی استان تبدیل شده و افزایش جمعیت شهرها، توسعه فعالیت‌های اقتصادی و گردشگری، تغییر الگوی مصرف و افزایش تولید انواع پسماند، ضرورت بازنگری اساسی در شیوه مدیریت این مواد را دوچندان کرده است.

در بسیاری از نقاط استان، مسئله اصلی نه جمع‌آوری پسماند، بلکه سرنوشت زباله پس از خروج از خانه‌ها، واحدهای تجاری و مراکز خدماتی است؛ جایی که اگر فرآیند تفکیک، پردازش، بازیافت و دفع اصولی به‌درستی انجام نشود، پسماند می‌تواند از یک ماده قابل مدیریت به منشأ آلودگی خاک، آب و هوا تبدیل شود.

سایت‌های دفن پسماند در واقع آخرین حلقه از زنجیره‌ای هستند که باید از مبدأ آغاز شود. وقتی تفکیک از مبدأ انجام نشود، مواد ارزشمند قابل بازیافت همراه با زباله‌های عادی وارد سایت‌های دفن می‌شوند و علاوه بر افزایش حجم دفن، هزینه‌های مدیریت پسماند را نیز بالا می‌برند.

از سوی دیگر، دفن غیراصولی می‌تواند پیامدهایی همچون تولید شیرابه، انتشار بوهای نامطبوع، آلودگی منابع آب و خاک و افزایش حضور جانوران موذی را به همراه داشته باشد.

استان بوشهر به دلیل شرایط اقلیمی، محدودیت منابع آب، توسعه شهرنشینی و همچنین جایگاه ویژه در حوزه گردشگری، صنعت و انرژی، بیش از بسیاری از مناطق نیازمند مدیریت علمی و فناورانه پسماند است.

در چنین شرایطی، ساماندهی سایت‌های موجود، تعیین تکلیف سایت‌های نامناسب، جانمایی اصولی سایت‌های جدید و تکمیل زیرساخت‌های پردازش و بازیافت باید از اولویت‌های مدیریت استان باشد.

از سوی دیگر، مدیریت پسماند تنها وظیفه یک دستگاه نیست و تحقق آن نیازمند همکاری شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و مردم است. اگر قرار باشد مشکل پسماند در بوشهر به شکل پایدار حل شود، باید از نگاه مقطعی و صرفاً خدماتی عبور کرد و یک زنجیره کامل از کاهش تولید و تفکیک از مبدأ تا پردازش، بازیافت، دفع و پایش زیست‌محیطی ایجاد شود

فعالان محیط زیست و مسئولان استان نیز بر همین ضرورت تأکید دارند؛ اینکه ساماندهی سایت‌های پسماند نباید به پروژه‌ای صرفاً عمرانی محدود شود، بلکه باید با مطالعات علمی، فناوری‌های نوین، رعایت الزامات زیست‌محیطی و نظارت مستمر همراه باشد.

سایت‌های پسماند بوشهر نیازمند ساماندهی اساسی است

یک فعال حوزه محیط زیست استان بوشهر با اشاره به وضعیت سایت‌های پسماند در استان، ضعف زیرساخت‌ها و شیوه‌های موجود مدیریت زباله را یکی از چالش‌های مهم محیط زیستی دانست و بر ضرورت اجرای اقدامات اساسی برای ساماندهی این سایت‌ها تأکید کرد.

مهدی بحرینی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: یکی از چالش‌های جدی استان بوشهر در حوزه محیط زیست، وضعیت سایت‌های پسماند است که در برخی مناطق نیازمند اصلاح، ساماندهی و ارتقای جدی زیرساخت‌ها هستند.

وی افزود: پسماند زمانی به یک بحران زیست‌محیطی تبدیل می‌شود که فرآیند مدیریت آن از مرحله تولید تا دفع نهایی به شکل صحیح انجام نشود؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً با جمع‌آوری زباله و انتقال آن به یک نقطه، مسئله پسماند را حل‌شده تلقی کرد.

این فعال حوزه محیط زیست تصریح کرد: باید نگاه به پسماند از یک موضوع خدمات شهری به یک زنجیره مدیریت محیط زیستی و اقتصادی تغییر کند و در این مسیر، تفکیک از مبدأ، کاهش تولید پسماند، پردازش، بازیافت و دفع اصولی مورد توجه جدی قرار گیرد.

بحرینی استفاده از فناوری‌های روز را یکی از نیازهای اساسی مدیریت پسماند در استان دانست و گفت: روش‌های سنتی دفن پسماند پاسخگوی شرایط امروز شهرها و افزایش حجم تولید زباله نیست و باید از فناوری‌های جدید برای کاهش حجم پسماند، پردازش مواد و مدیریت شیرابه و گازهای ناشی از دفن استفاده شود.

وی ادامه داد: تسریع در ساماندهی سایت‌های پسماند باید در دستور کار مدیریت استان و شهرداری‌ها قرار گیرد و برای هر سایت بر اساس شرایط جغرافیایی، جمعیتی و زیست‌محیطی، راهکار متناسب طراحی شود.

بحرینی با تأکید بر اهمیت تفکیک پسماند از مبدأ خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از موادی که امروز دفن می‌شوند، قابلیت بازیافت و بازگشت به چرخه اقتصادی را دارند و بی‌توجهی به این ظرفیت، هم موجب افزایش هزینه‌های مدیریت پسماند می‌شود و هم منابع ارزشمند را از چرخه تولید خارج می‌کند.

وی افزود: ساماندهی سایت‌های پسماند باید همراه با نظارت مستمر باشد تا پس از اجرای پروژه‌ها نیز استانداردهای محیط زیستی رعایت شود و سایت‌ها دوباره به شرایط نامناسب گذشته بازنگردند

مطالعات جامع پسماند باید با سرعت بیشتری تکمیل شود

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر نیز در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر ضرورت سرعت بخشیدن به اجرای طرح‌های مطالعاتی جامع پسماند در مناطق شهری و روستایی استان، گفت: این مطالعات می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری صحیح برای ساماندهی وضعیت پسماند در شهرستان‌های مختلف باشد.

عبدالرحمن مرادزاده اظهار کرد: طرح جامع مطالعاتی پسماند شهرستان دیر در مراحل پایانی قرار دارد و در جلسات آتی، توسط مشاور پروژه برای بررسی نهایی در کارگروه مربوط ارائه خواهد شد.

وی افزود: تکمیل مطالعات جامع پسماند در شهرستان‌های مختلف استان باید با جدیت دنبال شود، چرا که بدون داشتن مطالعات دقیق و جامع، تصمیم‌گیری درباره نحوه مدیریت پسماند، جانمایی سایت‌ها و توسعه زیرساخت‌های مربوطه با دشواری مواجه خواهد بود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر بر لزوم تسریع در تکمیل مطالعات سایر شهرستان‌ها به‌ویژه بوشهر و دیلم تأکید کرد و ادامه داد: شهرداری دیلم نیز باید پیگیری‌های لازم برای جانمایی سایت جدید پسماند این شهر را با جدیت و در اولویت قرار دهد.

مرادزاده تصریح کرد: جانمایی سایت‌های پسماند باید بر اساس مطالعات کارشناسی و با رعایت الزامات زیست‌محیطی انجام شود و نمی‌توان بدون توجه به شرایط منطقه، منابع آب، فاصله از سکونتگاه‌ها و سایر مؤلفه‌های محیط زیستی نسبت به ایجاد یا توسعه سایت‌های پسماند اقدام کرد.

وی همچنین با اشاره به شعار «نه به پلاستیک» گفت: کاهش مصرف پلاستیک تنها یک موضوع محیط زیستی نیست، بلکه یک ضرورت ملی و اقتصادی نیز محسوب می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر افزود: کاهش مصرف پلاستیک می‌تواند نقش مهمی در حفاظت از محیط زیست داشته باشد و از سوی دیگر، با کاهش مصرف مواد اولیه، به حفظ منابع نفتی کمک کند.

مرادزاده خاطرنشان کرد: توسعه فرهنگ کاهش مصرف، تفکیک از مبدأ و افزایش بازیافت می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی در زنجیره مدیریت پسماند ایجاد کند و همزمان میزان پسماند ورودی به سایت‌های دفن را کاهش دهد.

مدیریت پسماند یک تکلیف قانونی است

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با تأکید بر حساسیت وزارت کشور و استانداری نسبت به موضوع پسماند، از تأمین اعتبار برای تکمیل خط پردازش سایت دفن پسماند شهر بوشهر خبر داد.

شاپور رجایی اظهار کرد: مدیریت پسماند از موضوعات مهم مدیریت شهری و یکی از تکالیف قانونی دستگاه‌های مسئول است و باید با جدیت و مسئولیت‌پذیری بیشتری دنبال شود.

وی افزود: استانداری بوشهر موضوع ساماندهی پسماند را با حساسیت دنبال می‌کند و در همین راستا برای تکمیل خط پردازش سایت دفن پسماند شهر بوشهر اعتبار مورد نیاز تأمین شده است.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر تصریح کرد: توسعه زیرساخت‌های پردازش پسماند می‌تواند نقش مهمی در کاهش حجم پسماند دفنی داشته باشد و زمینه را برای استفاده بهتر از ظرفیت‌های بازیافت فراهم کند.

رجایی با اشاره به ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی و شهرداری‌ها گفت: مدیریت پسماند یک تکلیف قانونی است و از تمامی مدیران انتظار می‌رود با جدیت و مسئولیت‌پذیری بیشتری در راستای اجرای قوانین مربوطه گام بردارند.

وی ادامه داد: ساماندهی پسماند نیازمند همکاری بین‌بخشی است و نمی‌توان انتظار داشت یک دستگاه به تنهایی بتواند تمام ابعاد این مسئله را مدیریت کند.

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار بوشهر اضافه کرد: شهرداری‌ها باید در حوزه جمع‌آوری، انتقال، پردازش و دفع پسماند وظایف قانونی خود را به‌صورت جدی دنبال کنند و دستگاه‌های مرتبط نیز باید در چارچوب وظایف خود از این روند حمایت کنند.

رجایی با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به مسئله پسماند اظهار کرد: هدف باید ایجاد یک نظام پایدار مدیریت پسماند باشد؛ نظامی که در آن علاوه بر دفن اصولی، کاهش تولید، تفکیک از مبدأ، پردازش و بازیافت نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی خاطرنشان کرد: حل مسئله پسماند نیازمند استمرار اقدامات، تأمین منابع مالی، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و نظارت دقیق بر اجرای پروژه‌ها است و استانداری نیز پیگیری‌های لازم را در این زمینه ادامه خواهد داد.

پسماند؛ آزمون مدیریت شهری و محیط زیستی بوشهر

پسماند در بوشهر مسئله‌ای چندوجهی است که حل آن نیازمند عبور از روش‌های سنتی و حرکت به سمت مدیریت علمی، فناورانه و یکپارچه است. ساماندهی سایت‌های موجود، تکمیل مطالعات جامع، جانمایی اصولی سایت‌های جدید، توسعه خطوط پردازش، تفکیک از مبدأ و کاهش مصرف پلاستیک باید همزمان دنبال شود.

در کنار مسئولیت دستگاه‌های اجرایی، مشارکت شهروندان و بخش خصوصی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر این زنجیره به‌درستی شکل گیرد، پسماند از یک تهدید زیست‌محیطی به یک ظرفیت اقتصادی تبدیل خواهد شد؛ اما تأخیر در ساماندهی سایت‌ها، هزینه‌های محیط زیستی و اقتصادی بیشتری به استان تحمیل می‌کند.