امید ابراهیمی، دوستدار میراث فرهنگی استان کرمان و رییس انجمن دیده‌بان میراث کارمانیا، از شکسته شدن حریم و منظر بافت تاریخی مصوب و خانه تاریخی نصرت‌الممالک شهر اختیار آباد در کرمان خبر داد و به ایسنا گفت: در اطراف شهر کرمان، در بخش مرکزی شهرستان کرمان، شهری به نام «اختیارآباد» قرار دارد. یکی از بناهای شاخص این شهر، «باغ فتح‌آباد» است. همچنین در بافت تاریخی مصوب شهر اختیارآباد، یک خانه تاریخی ثبت ملی به نام «خانه نصرت‌الممالک» وجود دارد. این خانه متعلق به یکی از اربابان دوره قاجار در منطقه بوده و از نظر معماری و تزئینات، بنایی بسیار ارزشمند محسوب می‌شود. از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این بنا، تزئینات گچی خاص و نقش‌برجسته‌هایی است که روی ستون‌ها دیده می‌شود، از جمله نقش یک بز با شاخ‌های طبیعی که جلوه‌ای کم‌نظیر به بنا بخشیده است.

او ادامه داد: در حال حاضر، این خانه تاریخی توسط بخش خصوصی و با سرمایه‌گذاری آقای مهندس حسنی در حال مرمت است. در مجاورت این بنا، حمام تاریخی عامری قرار دارد که آن نیز ثبت ملی شده است. متاسفانه، دقیقاً در فضای میان این دو بنای تاریخی و روبه‌روی آن‌ها، سازه‌ای جدید در حال احداث است. مشخص نیست این پروژه توسط چه نهادی اجرا می‌شود، اما احتمالاً شهرداری یا شورای شهر اختیارآباد متولی آن باشد. این سازه، از نظر فرم و کارکرد، شباهتی به میدان امیرچخماق یزد دارد.

شکستن حریم و منظر بافت تاریخی مصوب و خانه تاریخی نصرت‌الممالک شهر اختیار آباد

ابراهیمی اظهار کرد: مسئله نگران‌کننده این است که احداث چنین سازه‌ای هیچ‌گونه تناسبی با بافت تاریخی، اصالت فضا، حریم مصوب و منظر بصری بناهای ثبت ملی اطراف خود ندارد. حتی اگر قرار باشد بنایی با کاربری مذهبی یا یادمانی مانند حسینیه یا گلزار شهدا در این محل ساخته شود، بدیهی است باید طبق ضوابط میراث فرهنگی کاملاً متناسب با بافت تاریخی و ارزش‌های اصیل محیط پیرامونی طراحی و اجرا شود، در حالی که آنچه اکنون در حال ساخت است، فاقد چنین ملاحظاتی است.

سازه‌ای در مرکز بافت تاریخی شبیه به میدان امیرچخماق یزد در حال ساخت است
که هیچ تناسبی با بافت آنجا ندارد و حریم خانه و حمام و بافت تاریخی را کاملا مخدوش می‌کند.

این دوستدار میراث فرهنگی گفت: متأسفانه، مشکل اساسی در این منطقه و بسیاری از بافت‌های تاریخی مصوب، نبود نظارت مؤثر و انجام ساخت‌وساز در عرصه، حریم و منظر بناهای تاریخی است. این همان آسیبی است که پیش‌تر بر خانه تاریخی کاظمی در شهر کرمان وارد شده و بیم آن می‌رود در صورت تداوم این روند، برای سایر بناهای تاریخی نیز تکرار شود. از مسئولان میراث فرهنگی، اعم از اداره‌کل میراث فرهنگی استان کرمان و همچنین وزارت میراث فرهنگی انتظار می‌رود هرچه سریع‌تر نسبت به تعیین عرصه و حریم بناهای ثبت ملی اقدام کرده و نظارت جدی‌تری بر ساخت‌وسازها اعمال کنند. بافت‌های تاریخی که به تصویب رسیده‌اند، ذاتاً نیازمند کنترل و پایش دقیق فعالیت‌های عمرانی هستند. همچنین انتظار می‌رود شهرداری‌ها و شوراهای شهر همکاری مؤثرتری با میراث فرهنگی داشته باشند؛ موضوعی که متاسفانه در حال حاضر به‌درستی محقق نمی‌شود.

او افزود: نبود حریم مصوب و بی‌توجهی به ضوابط بافت تاریخی، همان فاجعه‌ای را رقم زده که امروز درباره خانه تاریخی کاظمی شاهد آن هستیم؛ خانه‌ای که در دل بافت تاریخی شهر کرمان قرار دارد، اما در مجاورت آن ساختمان‌های جدید احداث شده و از هر سو در محاصره ساخت‌وساز قرار گرفته است، به‌طوری که تمامی حریم‌ها و مناظر بصری آن از بین رفته‌اند.

محل خانه نصرت‌الممالک و حمام تاریخی عامری و سازه‌ای شبیه به میدان امیر چخماق در حریم

خانه کاظمی در بافت تاریخی شهر کرمان
این خانه حریم مصوب ندارد و حریم منظری آن حفظ نشده است.

عکس‌ها از امید ابراهیمی، کنشگر و دوستدار میراث فرهنگی