محمدرضا جنگی
کارشناس برندینگ و مستند ساز

با وجود پتانسیل‌های فراوان در ایران برای توسعه اقتصاد دریا‌محور، برندسازی در این حوزه با چالش‌ها و موانع مختلفی مواجه است. در ادامه به بررسی برخی از مهم‌ترین چالش‌ها و موانع برندسازی در اقتصاد دریا‌محور ایران پرداخته می‌شود:

    کمبود راهبرد و برنامه‌ریزی منسجم:
    یکی از بزرگ‌ترین موانع در مسیر برندسازی دریا‌محور، نبود استراتژی جامع و برنامه‌ریزی منسجم در سطح ملی است. تا زمانی که نهادهای مختلف دولتی و خصوصی نتوانند در یک راستا حرکت کنند، برندسازی دریا‌محور به موفقیت نخواهد رسید. برندسازی نیازمند هماهنگی میان سازمان‌ها و نهادهای مختلف از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت خارجه و سایر سازمان‌های مرتبط است.

    محدودیت منابع مالی و سرمایه‌گذاری:
    محدودیت در دسترسی به منابع مالی و سرمایه‌گذاری از دیگر موانع مهم در برندسازی است. به دلیل شرایط اقتصادی و تحریم‌ها، بسیاری از پروژه‌های برندسازی و توسعه ظرفیت‌های دریایی ایران با مشکل تأمین منابع مالی روبه‌رو هستند. جذب سرمایه‌گذاری خارجی و همکاری با بخش خصوصی داخلی از اهمیت بالایی برخوردار است، اما تا زمانی که زیرساخت‌های قانونی و اقتصادی فراهم نشود، این سرمایه‌گذاری‌ها به سختی جذب خواهند شد.

    نبود فرهنگ عمومی مرتبط با اقتصاد دریا‌محور:
    فرهنگ عمومی در ایران به‌ویژه در نواحی غیرساحلی، توجه کافی به اهمیت دریا و اقتصاد دریا‌محور ندارد. در حالی که در بسیاری از کشورهای ساحلی، اقتصاد دریا‌محور به‌عنوان یک بخش اساسی از توسعه ملی شناخته شده است، در ایران هنوز لازم است که آگاهی عمومی از ارزش‌های اقتصادی و زیست‌محیطی دریا گسترش یابد. رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای آموزشی باید نقش فعال‌تری در افزایش آگاهی عمومی ایفا کنند.

    مسائل زیست‌محیطی و آلودگی دریاها:
    آلودگی دریاها یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات برای برندسازی موفق دریا‌محور است. آلودگی‌های نفتی، پلاستیکی و دیگر آلاینده‌ها در سواحل و دریاهای ایران، می‌تواند آسیب‌های جدی به اکوسیستم‌های دریایی وارد کند و بر تصویر برند ملی اثر منفی بگذارد. بنابراین، توجه به حفاظت از محیط‌زیست دریایی و تدوین قوانین سخت‌گیرانه برای کنترل آلودگی، یکی از پیش‌نیازهای برندسازی دریا‌محور است.

    کمبود زیرساخت‌های مناسب:
    زیرساخت‌های بندری، حمل‌ونقل دریایی، و فرآوری محصولات دریایی در ایران به‌طور کامل توسعه نیافته‌اند. نبود اسکله‌های تخصصی، کمبود امکانات حمل‌ونقل مدرن، و عدم وجود سیستم‌های دیجیتال هوشمند برای مدیریت بنادر از جمله مشکلات اصلی است که مانع از برندسازی موثر در این حوزه می‌شود. همچنین، در بخش شیلات و آبزی‌پروری نیز نیاز به فناوری‌های نوین وجود دارد که در حال حاضر در بسیاری از نقاط ایران به‌طور کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

    عدم هماهنگی میان بخش‌های دولتی و خصوصی:
    در ایران، همکاری میان بخش دولتی و خصوصی در حوزه اقتصاد دریا‌محور به‌اندازه کافی توسعه نیافته است. بدون این همکاری‌ها، پیشرفت در برندسازی و بهره‌برداری از ظرفیت‌های دریا‌محور محدود خواهد بود. کشورهای پیشرفته در حوزه اقتصاد آبی مانند نروژ و هلند نمونه‌هایی از همکاری مؤثر بخش دولتی و خصوصی را ارائه داده‌اند که می‌تواند الگوهایی برای ایران باشد.