اسماعیل حسام مقدم: وجود و قدرت جامعه مدنی (منظور ان¬جی¬او، مطبوعات، احزاب، تشکلهای خیریه، اصناف، جنبش دانشجویی، ...) در هرجامعه ای حاکی از گذار از وظیفه رعیتی به مسئولیتهای شهروندی می باشد. جامعه مدنی به مثابه ساختاری منسجم با سرمایه فرهنگی و اجتماعی بالا، همواره در سازوکار مدیریت و برنامه ریزی شهری نقشی مهم و ضروری را ایفا می کند تا از این رهگذر سامان جامعه به آرامش و به دور از آسیب قرار گیرد. جامعه مدنی همواره نهادهای قدرت را به پرسش می کشد و آنان را به نقد می گیرد تا به وظایف خود پای بند باشند و از طرف دیگر به شهروندان مسئولیتهای شهروندی اشان را یادآوری می کند. به عبارت دیگر جامعه مدنی به عنوان واسطه ای میان ملت و دولت به بازی و ایفای نقش می پردازد تا از آسیب های اجتماعی بکاهد و میزان اعتماد و آرامش فرهنگی را در جامعه افزایش دهد.
حال مهمترین نهادهای زیرمجموعه جامعه مدنی؛ ان¬جی¬او ها و نهادهای خودجوش مردمی می باشد که در موقعیت های مختلف تاسیس و به فعالیت خود در درون کالبد شهر تداوم می بخشند. این نهادهای مدنی / غیردولتی-غیرانتفاعی همواره در پی ارائه خدمات شهروندی به گروه های مختلف شهری می باشند؛ از گروه های آسیب پذیری چون کودکان کار، زنان بی سرپرست، سالمندان، معلولین، بیماران خاص و... تا گروه های اقلیتی همچون جوانان، زنان، مهاجرین، حاشیه نشینها و.. را در برمی گیرد. برنامه های ساماندهی و توانبخشی و حتی برنامه های رفاهی و فراغتی را برای این گروه های شهری شکل می بخشند تا همه شهروندان درون میدان شهر به بازی گرفته شوند، به آنها هویت شهروندی ببخشند و کسی از قلم نیافتد و مورد بی توجهی قرار نگیرد. این تشکلهای مردمی همواره مستقل از دولت و تهی ازهرگونه ایدئولوژی خاصی، صرفن در پی طرح ریزی جامعه رفاه و توسعه پایدار می باشد و از هرگونه کنش های هیجانی و شعاری به دور می باشند تا بتوانند به کارکرد خود در اجتماع تداوم بخشند و به عنوان یکی از بازیگران جامعه مورد پذیرش قرار گیرند.
حال به نظر می رسد که عملن در شهر برازجان نهادهای مدنی با اخلال روبه رو هستند و هیچ جایگاه اجتماعی و فرهنگی را برای خود نتوانسته اند دست و پا کنند. با ان¬جی¬او هایی روبه رو هستیم که به وقت اضطرار هرگز توانایی عکس العمل ندارند و هیچ برنامه ای برای حضور داشتن در کمک رسانی و یاری رساندن به مردم را ندارند. عملن این حوزه مربوط به شهروندان و حیطه کارکردی آنان می باشد و ربطی به حاکمیت سیاسی و یا اجرایی ندارد، پرسشی که باید پاسخ داده شود این است که کدام نهاد مدنی ثبت شده و شناسنامه دار در اتفاقات تلخ سیل دشتستان توانست به مسئولیت های مدنی خود واقف شود و در عمل نیز وارد ساماندهی فضای اجتماعی شهر و شهرستان شود؟.... به هرصورت شهرستان دشتستان دارای ان¬جی¬او ها و احزاب و اصناف و... ثبت شده ای هست که شخصیت حقوقی دارند، به راستی کدام یک از این نهادهای مدنی به مسئولیت خویش آگاه بوده و در جلوگیری از خسارت بیشتر و وقایع تلخ تر برای خود نقشی را تعریف نمود و بروز داد؟... متاسفانه در این رخداد تلخ، هیچ نشانی از نهادهای مدنی نبود و با فقر شدیدی درباب فهم و تشخیص مسئولیتهای شهروندی و مدنی از طرف شهروندان روبه رو شده ایم. به نظر می رسد که باید از همین لحظه کنونی به بازنگری و بازاندیشی انتقادی در برخی از مسئولیت های خود دست بزنیم و خود را برای هر موقعیت بحرانی دیگری آماده و مهیا ببینیم و این جز در فعالیت مسئولانه ی ان¬جی¬او ها و تشکل های غیردولتی میسر نخواهد شد.