امروز: سه شنبه 28 مهر 1405
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 02 تير 1393 - 11:08

حسن مجاهد

"کلیدواژگان انتقادی" فرهنگ شناور(72)

در کنار فرهنگ و حیانی که فراتر از جامعه و تاریخ می باشد باید به انواع فرهنگ های بشرساخته براساس سه منشاء آنها نیز توجه نمود: 1- فرهنگ اولیه یعنی فرهنگی که در وضعیت کاملا جدید و پایه ای قرار دارد. لحظه ای که فرد یا گروهی از انسانها به هر انگیزه و علتی به خلق پدیده های مورد پذیرش و دارای اثر اجتماعی بپردازند، فرهنگ اولیه ظهور خواهدکرد 2- فرهنگ اقتباسی که خود به دو نوع اقتباس نسلی و غیرنسلی تقسیم می شود. اقتباس نسلی ممکن است گذشته نگر و بنیادگرا شود. اقتباس غیرنسلی که از یک جامعه به جامعه دیگر صورت می گیرد نیز امکان تقلیدی بودن و از خود بیگانه شدن را دارد 3- فرهنگ بازسازی شده. هرچند این نوع فرهنگ همانند فرهنگ اولیه نمی باشد اما بطور خلاقانه بر پایه یک فرهنگ از نسلهای گذشته یا از جامعه دیگر ساخته و پرداخته می شود. در اینجا می توان کسانی که بازسازی و بازخوانی مبتنی برگذشته را صورت می دهند به عنوان "نوگرایان سنت محور" در نظر گرفت.
در بیرون از فرهنگ سنت محور که به آن دنیای مدرنیته گفته می شود نیز کار بازسازی و بازتولید فرهنگ (البته به شکل شناورش)عملی می گردد. این فرهنگ چشم پرکن که رنگ وبوی یک جهان سکولار و ماتریالیسم را به خود گرفته و ردپای گذشته های انحرافی را در خویش داشته و آن را همواره با زبان و گفتمانهای نو و فرانوبازسازی می کند به دلیل ریشه داشتن درعقل خود بنیاد که انسان گرایی غیرخداباورانه را نیز به همراه دارد می تواند به عنوان یک "فرهنگ خودبنیاد" مطرح گردد. فرزند این خودبنیادی و اصالت انسان، یک منظومه معرفتی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی به نام مدرنیته است. این فرزند همواره سرناسازگاری با گذشته دارد (البته نه هرگذشته ای) و اصالت تکنولوژی را نیز فراراه خویش قرار داده تا موجبات تغییرپذیری مداوم، سیالیت وعدم ایستایی را در تمام ابعاد وجودی"زیست جهان" از جمله بخش معنایی فرهنگ فراهم نماید. به دنبال این گذشته زدایی و تکنیک گرایی است که فرهنگ موجود در منظومه و زیست جهان مدرنیته بطور فزاینده ای قادر به تغییر و بازسازی پی درپی و بی پروای خود در شکلها و قالبهای خلاق ونو می باشد.
اکنون تغییر و بازسازی فرهنگ در دنیای مدرن، آنچنان سرعتی به خود گرفته است که فاصله زمانی را از مقیاس دو یا چند نسل به حد بسیار کمتر از آن (حدود یک دهه و حتی کمتر) کاهش داده است. فرهنگ بازسازی شونده ی امروز در تغییر و تحول پرسرعتی که دارد بطور ناخودآگاه ثبات را در بی ثباتی و هویت را در بی هویتی جستجو می کند. این بی ثباتی و بی هویتی هرچند به خلاقیت و نوآوری انسان دامن می زند و آن را رشد می دهد اما باعث احساس ناامنی و دل نگرانیهای فزاینده ای نیز گردیده است.
بنیانهای ارزشی و معرفتی چنین فرهنگی آن را بسان یک شیء شناور برروی جریان سیلابی قرار داده است که مسیر و سرعتش نه مشخص است و نه قابل پیش بینی. این شیء به صورتی بی جهت (بخوانید بدجهت) اما پرسرعت، هرلحظه به سویی می جهد و لذا فاقد پایبندی به گذشته و بی ثبات در حال و بی جهت در آینده می باشد. کشش ورانش های درونی این فرهنگ که نشات گرفته از جنس باورها و ارزشهایش می باشد برای حرکت به سوی هر نوع هنجار و بی هنجاری که سودآور و لذت بخش باشد هیچ ابایی ندارد.
فرهنگ شناور مدرنیته ای اکنون به مرحله ای از افراط درانسان گرایی حقوقی و شک گرایی معرفتی دست یافته است که ناپایبندی، بی ثباتی و بی جهتی یا بدجهتی خود را به اوج رسانیده و لذا هر روز انسانها را به همانندگردی وهم ذات پنداری با موجودات غیرهمنوع و پایین دست خود فرا می خواند و یا حداقل در صورت بروز و ظهور این همانندگردی ازسوی افرادوگروه هاآن راتاییدوحتی حمایت می کند.نمونه بارزاین شکل همانندگردی، بروز پدیده غیرانسانی و حتی غیرحیوانی هم جنس گرایی ست که یادآور فرهنگ قوم لوط (البته در شکل قانونی و نهادمندآن!) می باشد.
این جریان شناور فرهنگ، برای انسانهای امروز، یک فرآیند شدن است اما باید پرسید کدام شدن، خداگونه (به تعبیر دکترشریعتی) یا حیوان گونه و یا پایین تر ازآن؟ وقتی فرهنگ و به تبع آن انسان نیز سقوط کند، راهبردهای تربیت و ساختن انسان و جامعه نیز در همان سطح سقوط خواهد کرد، لذا در وضعیت غلبه ی فرهنگ شناور و سقوط انسان های تابع آن، بالاجبار باید راهبرد پایین دستی آدمیان را با شعار"ای انسان حداقل حیوان باش"پی گیری نمود.!!! 
نوعی دیگر از فرهنگ شناور مربوط به جامعه ای می باشد که دچار التقاط، تضاد، تناقض و تردید ارزشی و هنجاری گردیده است. این فرهنگ در شناور بودن گوی سبقت را از نوع مدرنیته ای آن ربوده و به علت تبعیت انفعالی و کاریکاتوری اش دچار بی ثباتی، بی جهتی و بی هویتی مضاعف گردیده است. ساکنان این جامعه در میزان پیروی از فرهنگ شناور به چندین گروه و دسته (در حد بسیار زیاد، زیاد، متوسط، کم، بسیارکم) تقسیم می شوند. هر یک از این سطوح و دسته ها تحت شرایط فرهنگ شناور مرکزی، در شکل و میزان پیروی از آن به صورتی شناورعمل می کنند. بدین صورت که یک گروه خصوصا در بعد سیاسی اگر در یک زمان حد زیادی از فرهنگ لیبرالی را پیروی می کرده در زمانی دیگر ممکن است به ایسم و گرایشی دیگر بپرد و حتی در مقابل فرهنگ سیاسی قبلی موضعی تند نیز اتخاذ نماید. گویا در این گونه جوامع قرار است عمده ی تغییر و جهش ها در چارچوب فرهنگ شناورغالب(البته به بهانه ی توسعه و به روزبودن) صورت گیرد.
در مورد جامعه خودمان باید گفت که در طول چند دهه اخیر در بسیاری از موارد، فرهنگ خواص بویژه نوع روشنفکری آن از جهت شناور بودن فرهنگی حتی بر قشرعامه نیز پیشی گرفته و می رود تا همه خلاقیتها و نوآوری های سنت محور در دهه های اخیر که توسط نسل گذشته روشنفکران دینی صورت گرفته را نادیده گیرد. در مقابل چنین شناور بودنی باید گفت اگر برای به روز بودن و پیشرفتمان قرار باشد پوست اندازی و یا تغییری در فرهنگ صورت گیرد باز هم می توان همچون چند دهه اخیر به "نواندیشی سنت محور"اتکاء نمود. دلیل اتکاء مذکور این است  که از رهگذر آن هم می توانیم فرهنگمان را از شناور بودن بی جهت و بدجهت محفوظ بداریم وهم قادر خواهیم بود تا پویایی و توسعه ی درون زا و استقلا ل طلبانه را پی گیری نماییم. /ج 



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • 🎥ویدیو/مسئولیت افزایش کالابرگ به سازمان برنامه و بودجه سپرده شد
  • سروش گرمسیری‌نژاد سرپرست معاونت حمل‌ونقل و ترافیک دفتر فنی استانداری بوشهر شد
  • از پلاک خودروهای منطقه آزاد بوشهر رونمایی شد
  • فرصت تازه تحصیل در دانشگاه پیام نور برای داوطلبان استان بوشهر
  • از ولایتی تا عراقچی!
  • رئیس پلیس راهور استان بوشهر معارفه شد
  • پیگیری میدانی مطالبات دالکی؛ از آسفالت راه نخیلات تا اجرای ۳۵۰ انشعاب آب
  • شتاب بازسازی پارس جنوبی برای زمستانی پایدار / جبران ۱۰۰ میلیون مترمکعبی ظرفیت ازدست‌رفته
  • جابه‌جایی سه میلیون و ۵۰۰ هزار مرسوله در شش‌ماهه نخست سال/ حمایت از کسب‌وکارهای خرد
  • سهم همه مردم بوشهر از سفره اقتصادی منطقه آزاد باید محقق شود
  • ۱۳ نفر طی دو تصادف رانندگی در شیراز مصدوم شدند
  • سالانه ۲۰ هزار نفر در تصادفات جان می‌بازند؛ خودروهای ایمن باید جایگزین شوند
  • نظارت بر نگهداری تخمک و اسپرم در مراکز درمانی
  • جنجال مالی جدید برای اینفانتینو؛ حقوق میلیون‌ یورویی و ویلای لوکس
  • عوارض دارویی را برای نجات جان دیگران گزارش کنید
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/07/02
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/07/02
  • پرسنل سازمان بنادر و دریانوردی، ایثارگران جبهه اقتصادی کشور در دفاع مقدس
  • بوتیمار، مهمان موقت آریاساسول به طبیعت بازگشت
  • بازدید معاون عمرانی استاندار بوشهر از محور کنارتخته–دالکی با همراهی معاون عمرانی فرماندار دشتستان
  • تقابل میان موازنه قدرت و حاکمیت قانون بین‌الملل
  • دستگیری شکارچی متخلف و ضبط گونه‌های حفاظت‌شده در منطقه شکارممنوع دشتستان
  • گردشگری می‌تواند زنجیره گسترده‌ای از فعالیت‌های اقتصادی را فعال کند
  • درخواست رسیدگی به وضعیت معیشتی بازنشستگان انتظامی
  • وقتی صنعت کنار پدافند ایستاد/تقدیر ویژه پدافند هوایی ارتش از مدیر عاملی که تمام جنگ رمضان را در شرکت ماند
  • استاندار بوشهر: رضایتمندی مردم، شاخص اصلی ارزیابی مدیران است
  • 🎥ویدیو/مسئولیت افزایش کالابرگ به سازمان برنامه و بودجه سپرده شد
  • روز جهانی دریانوردی و به یاد شهدای شناور «دلیر»
  • یک سال گذشت؛ سهم توانیابان بوشهر از تغییر و تحول مدیریتی چه بود؟
  • برداشت خرما در حمیدیه
  • .: فرهنگی بازنشسته حدود 6 روز قبل گفت: تبریک فراوان به جناب ...
  • .: محمود حدود 9 روز قبل گفت: درود بر شما.. و ...
  • .: محمد حدود 12 روز قبل گفت: جناب حیاتی تخلف چای ...
  • .: هادی جلالی ثابت حدود 16 روز قبل گفت: با سلام در ظاهر، ...
  • .: سامی حدود 20 روز قبل گفت: احسنت براقای یوسف منافی ...
  • .: بچه شمرون حدود 21 روز قبل گفت: ارواح مطّهر تمامی شهدا ...
  • .: اکبری حدود 21 روز قبل گفت: خداقوت و دستمریزاد به ...
  • .: دوست حدود 22 روز قبل گفت: درود بر خلیل شجاع ...
  • .: ایران حدود 22 روز قبل گفت: 🤣🤣🤣🤣 ...
  • .: مهدی حدود 29 روز قبل گفت: دلسوز مردم بودن مستلزم ...