تصرف برازجان  

کلنل گریکسن به دستور ژنرال السمی در تاریخ 1 آبان 1297/ 23اکتبر1918 وارد برازجان می شود و آن جا را تصرف می کند. وی که برای نیل به هدفش از ارتکاب هیچگونه جنایتی روگردان نبود، بعد از ورود به برازجان تصمیم گرفت یا مخالفانش را وادار به تسلیم و اطاعت سازد یا آنان را به کلی از میان بردارد.

کلنل گریکسن به فکر بهره برداری از مخالفان غضنفرالسلطنه افتاد و برای اینکه مجال و امکانی برای او باقی نگذارد تا در برابر رقیب نیرومند خودنمایی کند طرح توطئه ای بر ضد غضنفرالسلطنه ریخت و از عداوت یکی از طوائف برازجان که با او باطناًٌ مناسبات خصمانه داشتند بهره گرفت. طایفه مزبور هم بدون در نظر گرفتن صلاح ملک و ملت و عواقب وخیم ناشی از آن از موقعیت استفاده کرده و بر ضد وی به پا خاستند. عملیات انتقام جویانه طایفه مذکور در بسط نفوذ انگلیسی ها و تضعیف قدرت غضنفرالسلطنه تأثیر عمیقی بر جای گذاشت.[1]

موقعیت سربازان هندی و انگلیسی در برازجان

سربازان هندی و انگلیسی متمرکز در اردوگاه برازجان که شاید سرنوشت توقف کوتاه در عالی چنگی را هنوز بخاطر داشتند؛ اوایل ورود به برازجان با وجودی که برازجان به سهولت تحت سلطه آنها قرار گرفته بود از نقطه نظر اینکه از قدرت بالقوه مردم برازجان غافل نبودند و غضنفرالسلطنه را خطر مسلّم تصور می کردند و بیم قیام عمومی علیه آنها می رفت سخت متوحش بودند چه نمی توانستند مردم آن ناحیه را نادیده انگاشته به حساب نیاورند. بدین جهت فکر می کردند برازجانی ها آنها را در معرض خطر قرار داده برای آنها اسباب نگرانی خواهند شد...

انگلیسی ها به خصوص بعد از آنکه از شرّ حریف خطرناکی مثل غضنفرالسلطنه که دل شیر داشت آسوده شدند و بساط سلطه او به کلی در هم نوردیده شد، بلامانع در برازجان به تاخت و تاز پرداختند. زیرا کسی که بتواند از تاخت و تاز آنها جلوگیری کند وجود نداشت.

نکته ای که ذکر آن در اینجا ضروری به نظر می رسد این است که اکثر اهالی دشتستان، برخلاف عده قلیلی که در استخدام انگلیسی ها بودند، آنها را منفور شمرده، حاضر به مقابله با انگلیسی ها بوده و دفاع از استقلال و تمامیت وطن را وجهه همت خود قرار داده بودند. آنچه در این موقع ضروری می نمود وجود زعیم و رهبری دلیر و باکفایت بود که بتواند رعب و وحشتی را که انگلیسی ها در دلها انداخته بودند زائل ساخته آنان را بر ضد مهاجمین رهبری کند که متاسفانه همه افراد دلیر و مبارز به همراه غضنفرالسلطنه از شهر خارج شده بودند.

از جمله ترکتازی هایی که انگلیسی ها در برازجان انجام دادند برگزاری مجلس جشن مجللی بود که به افتخار "حیدر خان حیات داودی " برگزار کردند و در ازاء خوش خدمتی هایی که به دست او انجام یافته بود به نمایندگی دولت متبوع خود او را به لقب «شیخ الخوانین» مفتخر می سازند و کلنل گریک سن فرمانده قوای متمرکز در برازجان پس از ایراد نطق مفصل و مبسوطی دائر بر خدمات نامبرده به دولت بهیه انگلیس، شخصاً نشان سی.آی.ای را به سینه وی نصب می کند.[2]

جنگ در تپه های نینیزک و شکست انگلیسی ها

طي جلسه سري که غضنفرالسلطنه آخرین شب اقامتش در برازجان با سران طوايف برازجان داشت؛ مقرّر داشت حاج محمدخان نایب الحکومه، آقاسیدیوسف، آقاسید محمدرضا، احمدشاه، محمدعلی فرزند مرحوم حسن، حسن کربلایی محمدعلی، حسنِ مشهدی مراد، احمد فرزند اسد، شهباز فرزند کربلایی غلامحسین، رئیس ابول، کربلایی اکبر، کربلایی کمال، کربلایی محمدحسین، محمدحسن بیگ خوشابی، علی بیگ خوشابی، رئیس باقر، رضا فرزند حسنعلی، غلامحسین فرزند حاج محمد، استاد غلامرضا فرزند استاد میرزاعلی و... یاران و اقارب خود را که قادر به جنگ هستند از هر حیث تجهیز کرده و به دو دسته تقسیم شوند، گروهی تحت فرمان حاج محمدخان بر تپه های "نینیزک" مستقر شوند و جمعی به رهبری احمدشاه بلندی های "توپخانه" را اشغال نمایند و راههای جنوبی و جنوب شرقی را قبل از اطلاع و حمله دشمن مسدود کنند. دشمن با اطلاع يافتن از موضع گيري مجاهدين غافلگير شده و دو ستون به منطقه اعزام کرد. پياده نظام دشمن پس از گذر از(بست شيخالي) وتپه هاي (دره چيت) با افراد نائب الحکومه تلاقي کرد. مي گويند حاج محمد خان نائب الحکومه چنان عزم شجاعانه اي از خود نشان داد که يکي از توپ خانه هاي دشمن از کار افتاد و نيروهاي انگليسي به تفرقه افتاده و متوقف شدند و نيروهاي درگير با احمد شاه هم آنچنان نا اميد شدند که دست از تعقيب کشيدند؛ و حاج محمدخان، احمدشاه و افرادشان کیلومترها در قلب کوهستان پیشروی کرده بودند. دوستون نظامی دشمن پس از مدتی سرگردانی در کوهستان چون فاقد راهنما بودند به برازجان برگشتند...[3]