بدون شک یکی ازمهمترین و شاید دومین کار بزرگ دولت روحانی که جنجال زیادی بین موافقین و مخالفین ایجاد کرد توزیع سبد کالایی بود اقدامی که رسانه های مخالف دولت به دلیل ناآگاهی و کم سوادی مطالبی گاه تند برای نشان دادن ضعف و شکست دولت در همین ابتدای   کار نوشتند در اینجاست که باید گفت روحانی حق داشت از عده ای بیسواد که درمورد مسایلی که نمی دانند و آگاهی کافی ندارند نظر می دهند شاکی باشد، دولت روحانی که کشور را در یک بحران اقتصادی بدست گرفت تیم دولت خود را اقتصادی بست تا بار مشکلات اقتصادی را کمتر و کمتر کند و اشتباهات مکرر دولت قبل را که عامل اصلی تمام این نابسامانی هاست جبران کند. یکی از این اقدامات توزیع سبد کالایی بود که اکثر مخالفان تندرو دولت با تبلیغ تداوم گداپروری در کشور سعی در انحراف ذهنیت و ناامیدی مردم از اقدامات دولت در جهت رفع مشکلات اقتصادی داشتند؛ اما اینکه چرا دولت به سمت توزیع سبد کالا رفت باید به گذشته و دوره احمدی نژاد برگشت. جایی که دولت وقت پس از حذف یارانه حامل های انرژی برای کنترل تورم و افزایش هزینه ها و جلوگیری از کاهش رفاه مردم اقدام به پرداخت یارانه آن هم نه بصورت هدفمند و عادلانه بلکه بصورت یکسان کرد در حالی که کشور به ثبات نسبی اقتصاد برای واقعی کردن قیمت حامل های انرژی نرسیده بود و این اولین اشتباه دولت بود.

دومین و بزرگترین اشتباه دولت احمدی نژاد پرداخت یارانه بود که موتور تورم را تحریک کرد از طرفی ضعف در دستگاه دیپلماسی خارجی کشور درهای اقتصاد را بر روی ایران بست و با تحریمی که بر کشور اعمال شد کشور را در بن بست اقتصادی قرار داد از طرفی دولت درآمد نفتی زیادی بدست آورد که در طول تاریخ این درآمدهای نفتی بی سابقه بود دولت درامد را وارد بخش واردات کشور کرد و باعث شد تولیدکنندگان داخلی از دو عامل یکی تحریم و دیگری واردات کالاهای مشابه ضربه بخورند و از تولید خارج شوند و موجب شد موتور رشد اقتصادی که تولید باشد را از کار بیاندازد بعد از این شرایط، سرمایه داران که یکی از دو مولفه رشد و توسعه اقتصادی می باشند سرمایه های خود را در بخش غیر مولد مثل مسکن طلا و... وارد کردند که این خود افزایش قیمت مسکن را به دنبال داشت و مشکلات زیادی را در تامین مسکن به وجود آورد. دولت برای حل این معضل سومین اشتباه بزرگ خود را مرتکب شد که در واقع سوخت موتور تورم را تامین کرد این اشتباه طرح مسکن مهر بود دولت برای تامین هزینه های این طرح بانک مرکزی را مجبور به چاپ اسکناس کرد و نقدینگی را بار دیگر در کشور زیاد کرد و این شد که تورم افسار گسیخت و روز به روز بدلیل اشتباهات متوالی دولت بر سرعت خود می افزود در اینجا بود که وقتی روحانی دولت را در دست گرفت با انبوهی از مشکلات اقتصادی روبرو شد.

در این زمان اولین کاری که دولت روحانی باید می کرد خارج کردن کشور از ایزوله بود؛ که اقدامات ظریف و همکارانش تا حدی کشور را از بن بست خارج کرد. دومین کار روحانی کنترل تورم  و ایجاد ثبات نسبی در اقتصاد بود لذا برای اینکار باید یارانه را حذف می کرد اما بدلایل بار روانی و تبعات سیاسی و اقتصادی که به همراه داشت به یکباره حذف نکرد و در ابتدا سعی در هدفمند کردن یارانه ها و عادلانه توزیع کردن آن بین مردم داشت حذف یارانه اقشار پر درآمد یکی از این اقدامات بود که با مخالفت جدی مجلس روبرو شد اقدام دیگر دولت روحانی توزیع یارانه در قالب سبد کالایی بود که عده ای آن را عقب گرد به دوره کالابرگ می دانند اما این که چرا سبد کالایی انتخاب شد این است که اولا خود کالاها خاصیت ایجاد تورم ندارند و این ارزش آنهاست که کم و زیاد می شود در واقع دولت بجای ارزش کالاها در وجه نقد خود کالا را به مردم داد تا اشتباه دولت قبل تکرار نشود و افزایش نقدینگی موجب تورمی نشود که همین اقلام کالایی که در این ماه فرضا داده میشود در ماه بعد نتوان تهیه کرد در ثانی ارزش این کالاها به مراتب بیش از ارزش یارانه دولت قبل است این اقدام دولت در جهت حذف یارانه، کاهش نقدینگی، کاهش تورم، ایجاد ثبات نسبی در اقتصاد و رشد اقتصادی است شاید به ظاهر خنده دار به نظر به رسد که چگونه سبد کالا جلوی تورم را می گیرد اما با یک نگاه به گذشته و یک تحلیل ساده می توان فهمید چه تاثیر به سزایی در اقتصاد دارد.

نقد دیگری که به این اقدام دولت وارد می شود چگونگی توزیع و ایجاد صف طولانی بود در پاسخ باید گفت چگونگی تعلق گرفتن این سبد به مردم براساس حساب یارانه سرپرست خانوار و فرم های پر شده ای است که در دولت قبل تعیین شد حسابی که هیچ فقیر و غنی ای از هم تفکیک نشد بدیهی است در مدت اندک برای کنترل تورم دولت باید از همان شاهکار دولت قبل استفاده کند از طرفی ایجاد صف طولانی و حرکات زننده مردم ارتباطی به دولت ندارد این ناشی از فرهنگ مردمی است که اگر بگویند این کالاها تا سالها توزیع می شود باز هم سر صبح برای دریافت کالایی که سهمشان محفوظ است به صف می ایستند دلیل دیگری که شاید مردم را به این فرهنگ کشانده بی اعتمادی مردم به دولت است که این هم یادگار دولت قبل است که حرفی که زده می شد با عمل سنخیتی نداشت البته نباید از اشتباه دولت روحانی بگذریم که شفاف سازی و اطلاع رسانی ضعیف دولت مزید بر بی نظمی در توزیع کالا شد اما این اشتباه دولت در مقابل اقدمات پسندیده دولت و اشتباهات بزرگ دولت قبل بسیار ناچیز است هر چند که روحانی در بالاترین سمت اجرایی کشور از مردم عذرخواهی کرد و این درسی بود به تمام مسئولان کشور که اشتباهات خود را بپذیرند و اصلاح کنند اما باید دانست که دولت با تدبیر و آینده نگری دست به چنین اقداماتی می زند و باید صبر و تحمل کرد تا به نتایج مطلوب اقتصادی رسید چرا که نباید انتظار داشت یک شبه تمام مشکلات حل شود.

امید که در آینده ای نه چندان دور شاهد پیشرفت و شکوفایی اقتصاد کشور باشیم./ح

رضا رفیع نظر

 کارشناس اقتصاد صنعتی