به گزارش مهر، آسیب‌های اجتماعی تنها به فرد آسیب‌دیده محدود نمی‌شود و گاهی خانواده و فرزندان او نیز با مشکلاتی روبه‌رو هستند که نیازمند توجه و حمایت است. شناسایی این خانواده‌ها و بررسی نیازهای آن‌ها، یکی از موضوعاتی است که شهرداری تهران در قالب فعالیت اداره بازتوانی و جامعه‌پذیری دنبال می‌کند؛ اداره‌ای که قرار است با پیگیری وضعیت مددجویان و ارتباط با خانواده‌های آنان، زمینه ارائه خدمات حمایتی و پیشگیری از بازگشت افراد به چرخه آسیب‌های اجتماعی را فراهم کند.

عبدالمجید رحمانی، مدیرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران، در گفتگو با خبرنگار مهر از برقراری ۳۵۰۰ تماس با مددجویان برای تشکیل پرونده خبر داد و گفت: در نهایت ۷۵۰ پرونده تشکیل شده که در ارتباط با آن‌ها، با خانواده مددجویان نیز تماس برقرار شده و خدمات به آنان ارائه می‌شود.

وی با اشاره به برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات در هشت محور افزود: فرایند خدمت‌رسانی به مددجویان در دست اقدام است و در گام نخست، خدمات به افراد دارای این ۷۵۰ پرونده ارائه می‌شود. آموزش، درمان، معیشت، اشتغال، خدمات روان‌شناسی و مسکن از جمله محورهایی هستند که مددجویان تحت حمایت قرار خواهند گرفت.

پیگیری مددجویان تا زمان رفع شرایط آسیب

یکی از موضوعات مهم در فرایند بازتوانی مددجویان، تداوم پیگیری وضعیت آنان و خانواده‌هایشان است؛ به‌ویژه در شرایطی که احتمال بازگشت فرد به چرخه آسیب‌های اجتماعی وجود دارد.

رحمانی در این باره اظهار کرد: زمان مشخصی برای پیگیری وضعیت مددجویان وجود ندارد؛ چراکه تا زمانی که مددجو در معرض آسیب باشد، تحت نظارت قرار خواهد داشت و با خانواده او در تماس هستیم.

مدیرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشارکت‌های اجتماعی شهرداری تهران ادامه داد: با توجه به اینکه احتمال بازگشت به آسیب وجود دارد، سعی می‌کنیم با پیگیری مستمر و اطمینان از توانمندسازی مددجو، مانع بازگشت او به آسیب شویم.

شناسایی نیازهای خانوادگی مددجویان

بر اساس شرح فعالیت اداره بازتوانی و جامعه‌پذیری، شناسایی افراد نیازمند خدمات بازتوانی، بررسی وضعیت فردی، خانوادگی، روانی، اقتصادی و اجتماعی مددجویان و ارزیابی مشکلات و توانمندی‌های آنان از جمله مأموریت‌های این اداره است. تشکیل پرونده مددکاری و تدوین برنامه مداخله متناسب با شرایط هر فرد نیز در همین چارچوب دنبال می‌شود.

در این فرایند، وضعیت خانواده و ظرفیت آن برای حمایت از مددجو بررسی می‌شود. ارائه مشاوره و آموزش به خانواده‌ها، تلاش برای کاهش تعارضات خانوادگی، تقویت روابط سالم و برقراری ارتباط با سازمان‌های مرتبط برای شناسایی منابع حمایتی نیز از جمله فعالیت‌های پیش‌بینی‌شده است.

همچنین بررسی وضعیت فرزندان مددجویان و نیازهای خانواده‌ها می‌تواند در شناسایی زمینه‌های نیازمند حمایت مؤثر باشد. هدف از این رویکرد آن است که خدمات سازمان رفاه شهرداری تهران تنها به فرد حاضر در مرکز محدود نماند و در صورت وجود نیاز، خانواده وی نیز در فرایند حمایت اجتماعی قرار گیرد.

بازتوانی با محوریت اشتغال و استقلال فردی

توانمندسازی اقتصادی و حرفه‌ای نیز از محورهای فعالیت اداره بازتوانی و جامعه‌پذیری است. بر اساس شرح فعالیت‌های این اداره، شناسایی استعدادها، مهارت‌ها و علایق شغلی مددجویان، معرفی افراد واجد شرایط به دوره‌های آموزش فنی و حرفه‌ای و پیگیری فرصت‌های اشتغال، کارآموزی و خوداشتغالی در این بخش قرار دارد.

همکاری با دستگاه‌ها و نهادهای مرتبط برای فراهم کردن فرصت‌های اقتصادی نیز با هدف افزایش استقلال مالی و کاهش عوامل اقتصادی مؤثر در بازگشت به آسیب دنبال می‌شود. در کنار این اقدامات، برنامه‌ریزی برای بازتوانی روانی، اجتماعی و رفتاری، ارجاع افراد به مراکز درمانی و مشاوره‌ای در صورت نیاز و تقویت مهارت‌های فردی، مسئولیت‌پذیری و تصمیم‌گیری از دیگر زمینه‌های فعالیت این اداره است.

پیشگیری از بازگشت به چرخه آسیب

در کنار ارائه خدمات حمایتی، شناسایی عوامل خطر و پیگیری وضعیت مددجویان پس از دریافت خدمات بازتوانی نیز در مأموریت اداره بازتوانی و جامعه‌پذیری قرار دارد. بر اساس شرح فعالیت‌های این اداره، تدوین برنامه پیشگیری از بازگشت به شرایط آسیب‌زا، شناسایی نشانه‌های هشداردهنده و مداخله به‌موقع در صورت بروز مشکل از جمله اقداماتی است که برای کاهش احتمال بازگشت مددجویان به آسیب پیش‌بینی شده است.

همکاری با سازمان‌های دولتی، مراکز حمایتی، نهادهای مردمی و خیریه‌ها و استفاده از ظرفیت مراکز مشاوره، درمان، آموزش و اشتغال نیز از دیگر بخش‌های این فرایند است. ثبت اقدامات و خدمات ارائه‌شده، تهیه گزارش‌های دوره‌ای و ارزیابی میزان پیشرفت مددجویان در مسیر بازتوانی نیز برای بررسی نتایج مداخلات و شناسایی نقاط قوت و ضعف برنامه‌ها در نظر گرفته شده است.

در مجموع، اداره بازتوانی و جامعه‌پذیری شهرداری تهران با تمرکز بر شناسایی نیازهای مددجویان و خانواده‌های آنان، ارائه خدمات حمایتی در هشت محور و پیگیری مستمر وضعیت افراد در معرض آسیب فعالیت می‌کند. به گفته رحمانی، این پیگیری‌ها به زمان مشخصی محدود نیست و تا زمانی که مددجو در معرض آسیب باشد، ادامه خواهد داشت؛ رویکردی که هدف آن توانمندسازی افراد و جلوگیری از بازگشت دوباره آنان به چرخه آسیب‌های اجتماعی است.