به گزارش مهر، در فاصله چند روز مانده تا آغاز بیستمین دوره بازی‌ های آسیایی در ناگویا، یک اتفاق کم‌ کم به یکی از حاشیه‌های قابل توجه پیرامون کاروان ورزش ایران تبدیل شده است و آن اینکه برخی فدراسیون‌ ها، جدا از پاداش‌های رسمی دولت و کمیته ملی المپیک (پاداش پای سکو)، برای مدال‌آوران خود پاداش‌های اختصاصی تعیین کرده اند.

البته اصل ماجرا و تصمیم گیری برای آن قابل دفاع است. به هر حال ورزشکاری که برای رسیدن به مدال بازی‌های آسیایی سال ها تمرین کرده، طبیعی است که بخواهد و نیاز داشته باشد علاوه بر پاداش رسمی، از حمایت فدراسیون خود نیز بهره مند شود اما سؤال از جایی آغاز می‌شود که این پاداش‌ها را کنار هم قرار دهیم.

کمیته ملی المپیک برای بازی‌های آسیایی ناگویا اعلام کرده است که مدال طلای انفرادی و تیمی ۳ میلیارد تومان، نقره یک میلیارد تومان و برنز ۴۰۰ میلیون تومان پاداش پای سکو خواهد داشت. این مبالغ مستقل از پاداش وزارت ورزش و جوانان است که در قالب یک مصوبه در اختیارا مدال آن قرار می گیرد. یعنی ورزشکار مدال‌آور پیش از آنکه پای سکوی ناگویا برود، از یک نظام رسمی پاداش برخوردار است.

حالا اما فدراسیون‌ها هم وارد میدان شده‌اند و این به ابعاد تقدیر مالی از مدال آوران بازی های آسیایی اضافه کرده است.

بیستمین دوره بازی های آسیایی ۲۸ شهریور تا ۱۲ مهر در ناگویا برگزار می شود

شروع ماجرا از پاریس
تعیین پاداش اختصاصی توسط فدراسیون‌ها البته اتفاق تازه‌ای نیست چرا که پیش تر و در آستانه بازی های ۲۰۲۴ المپیک پاریس نمونه‌های پررنگ‌تری از آن دیده شده بود.

فدراسیون دوومیدانی پیش از آن دوره بازی های المپیک برای ورزشکاران خود پاداش‌هایی را در صورت صعود به فینال و کسب مدال در پاریس تعیین کرد؛ اقدامی که با هدف افزایش انگیزه ورزشکاران انجام شد اگر چه با انتقاداتی هم مواجه بود چرا که پرواضح بود که دوومیدانی ایران سهمی از مدال های توزیع شده در المپیک نخواهد داشت.

هدف مالی برای تقویت انگیزه ها

حالا بعد از ۲ سال به نظر می رسد این ایده یعنی تخصیص پاداش اختصاصی از سوی فدراسیون، بیشتر در فضای ورزش قهرمانی ایران جا افتاده است چرا که فدراسیون‌ها در آستانه بازی های آسیایی، برای ورزشکاران خود «هدف مالی» تعریف می‌کنند تا انگیزه بیشتری برای کسب مدال داشته باشند.

فدراسیون دوومیدانی بازهم پیشرو در این زمینه بوده است. این فدراسیون برای طلایی هایش ۴ میلیارد تومان تعیین کرده است. حتی فدراسیونی مانند ورزش های آبی هم مانند دوومیدانی پاداشی بیشتر از کمیته ملی المپیک برای مدال آورانش مصوب کرده است؛ این فدراسیون هم ۴ میلیارد برای طلایی های خود در نظر گرفته است و ۲ میلیارد و یک میلیارد تومان هم سهم مدال اوران نقره و برنزش است.

فدراسیون شمشیربازی هم اینگونه اعلام کرده که مدال آورانش در ناگویا پاداش ویژه دریافت می کنند. بوکس هم جدیدترین فدراسیونی است که اقدام به تعیین پاداش برای مدال آورانش کرده است. طبق مصوبه هیئت رئیسه این فدراسیون، مدال‌آوران طلا، نقره و برنز بوکس در ناگویا به ترتیب یک میلیارد تومان، ۴۰۰ میلیون تومان و ۲۰۰ میلیون تومان پاداش نقدی دریافت خواهند کرد ضمن اینکه یک واحد آپارتمان ۸۰ متری پاداش تکمیلی برای طلایی بوکس است که از حساب شخصی رئیس فدراسیون تامین می شود.

مهدی علی نژاد در نشست ۲۳ تیر خود که بعد از هیئت اجرایی برگزار شد، ۳ و ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون را به عنوان پاداش پای سکو اعلام کرد

ملاک تعیین پاداش ها چیست؟

آنچه در اولین مواجه با رقم و ارقام پاداش های تعیین شده در فدراسیون های مختلف مورد پرسش قرار می گیرد، این است که متر و ملاک تعیین پاداش ها چیست؟ «آیا آنها بر اساس شانس واقعی مدال‌آوری تعیین می‌شوند یا صرفا توان مالی و تصمیم مدیریتی هر فدراسیون در این زمینه تعیین کننده است؟»

آنچه مسلم است که همه رشته‌ها در یک موقعیت مشابه قرار ندارند و عملکردشان در میدانی مانند بازی های آسیایی هم با یک متر واحد، اندازه گیری نمی شود. به هر حال در برخی رشته‌ها، ورزش ایران با سابقه، رنکینگ، نتایج دوره‌های گذشته و ترکیب فعلی، مدعی جدی برای دستیابی به مدال است اما در برخی رشته ها، رسیدن به سکو فقط یک هدف بلندپروازانه و نه یک انتظار قطعی تلقی می شود.

رقم پاداش مهم تر است یا احتمال تحقق مدال آوری

درهر صورت موجی که برای تعیین پاداش اختصاصی از سوی فدراسیون ها در ورزش به راه افتاده در حال فراگیرتر شدن است در حالیکه ممکن است فدراسیون یک رشته کم‌شانس‌تر، پاداش سنگینی برای مدال تعیین کند اما رشته‌ای که احتمال مدال‌آوری‌اش بسیار بالاست، اصلا چنین وعده‌ای نداشته باشد.

نمونه بارز این مهم بوکس است که حتی رئیس فدراسیونش شخصا برای تهیه یک واحد آپارتمان ۸۰ متری و اهدای آن به طلایی رشته اش، اعلام آمادگی کرده است. قطعا این تصمیم از نظر انگیزشی قابل فهم است اما در تعیین پاداش ها صرفا رقم پاداش مورد توجه است یا احتمال تحقق آن را هم باید در نظر گرفت؟

با تعیین پاداش، مدالی قطعی نمی شود

شاید هم منطق فدراسیون‌ ها در تعیین پاداش اختصاصی برای مدال آوران شان در همین ساده و قابل توجیه باشد که ورزشکار هرچه انگیزه بیشتری داشته باشد، احتمال موفقیتش بیشتر است حال آنکه در ورزش قهرمانی، انگیزه به تنهایی مدال نمی‌سازد. سطح رقیب، قرعه مسابقات، آمادگی خود ورزشکار در روز مسابقه، مصدومیت، تجربه بین‌المللی و حتی جزئیات فنی رشته از عوامل مهم و تاثیرگذار در نتیجه نهایی هستند.

بنابراین تعیین پاداش توسط یک فدراسیون، حتی اگر رقم آن بسیار درشت باشد، صرفا ابزاری برای تقویت انگیزه است نه پیش بینی و ایجاد ناخودآگاه این پیام که مدال آوری در آن رشته قطعی است.

بعضا فدراسیون ها در حالی اقدام به تعیین پاداش می کنند که ورزشکاران شان شانس کمی برای مدال اوری دارند

نگاه متفاوت به مدال آوری فدراسیون ها در بازی های آسیایی

در هر صورت کاروان ایران به صورت رسمی در بازی های آسیایی آغاز به کار کرده است در حالیکه سوال و پرسش پیرامون مدال آوری رشته ها درناگویا متفاوت مطرح می شود و شاید همین مسئله یکی از دلایل تعیین پاداش های جداگانه توسط فدراسیون ها شده باشد.

در مورد رشته هایی که تاکنون در زمره تعیین پاداش اختصاصی برای ورزشکاران مدال اورشان قرار گرفته اند، سوال اینگونه مطرح می شود که «آیا ورزشکاران این رشته ها می توانند مدال بگیرند؟» در حالیکه در مورد رشته ای مانند کبدی با توجه به جایگاهش در آسیا و پیشینه ای که در کسب مدال بازی های اسیایی دارد، این سوال اینگونه مطرح می شود که «ورزشکاران این رشته چه رنگ مدالی می گیرند؟»،

اینجاست که به یک «تناقض» در مورد رشته ها می رسیم وقتی با این واقعیت مواجه می شویم که در رشته ای که مدال آوری اش قطعی است، اصلا پاداشی تعیین نمی شود اما در رشته ای که احتمال مدال آوری اش پائین تر است، پای پاداش ویژه و حتی جوایز بزرگ وسط می آید.

با این اوصاف بازهم پرسش اولیه پررنگ می شود مبنی بر اینکه «معیار واقعی تعیین پاداش ها چیست؟» این معیار «احتمال مدال» است یا بیشتر «بودجه و توان مالی فدراسیون»،

لزوم توجه به عدالت در سیاست پاداش

به گزارش خبرنگار مهر، اینکه فدراسیونی بتواند از منابع خودش برای ورزشکارانش پاداش تعیین کند، می‌تواند اتفاق مثبتی باشد. بنابراین نباید اصل پرداخت پاداش فدراسیون‌ ها را زیر سؤال برد اما آنچه در این مسیر نباید از آن غافل شد، «عدالت در سیاست پاداش» است چراکه اگر چارچوب مشترکی برای این پاداش‌ها وجود نداشته باشد، این اتفاق مثبت می تواند مسئله ساز شود.

به طور مثال در چنین شرایطی ممکن است ارزش یک مدال در دو رشته مختلف، صرفاً به دلیل تصمیم دو مدیر متفاوت، تفاوت چشمگیری پیدا کند. اینگونه که ورزشکار رشته‌ای که فدراسیونش منابع مالی بیشتری دارد، برای همان مدال ممکن است چند میلیارد تومان بیشتر از ورزشکار رشته‌ای دریافت کند که فدراسیونش امکان پرداخت پاداش ندارد. این در حالی است که هر دو ورزشکار برای یک مدال آسیایی، زیر پرچم یک کشور رقابت کرده و به نتیجه رسیده اند.

اصل پرداخت پاداش برای مدال بازی های آسیایی یا هر رویداد دیگری قابل دفاع است اما بهتر است مبتنی بر یک نظام شفاف باشد

نظام پاداش شفاف باشد

برای جلوگیری از بروز چنین مسائلی در ورزش که علاوه بر ایجاد «رقابت کاذب در اعلام عدد و ارقام بالاتر» باعث تنش و دلخوری میان ورزشکاران هم می شود، شاید لازم باشد وزارت ورزش که متولی ورزش به حساب می آید و حتی کمیته ملی المپیک، چارچوب مشخصی را درقالب نظام پاداش و شفافیت آن مشخص کنند.

تعیین پاداش پایه و رسمی مدال، اینکه فدراسیون‌ها تا چه سقفی می‌توانند پاداش اضافه تعیین کنند، منابع تامین پاداش ها، زمان پرداخت آنها و اینکه اصلا پاداش های وعده داده شده الزام آور هستند، مواردی است که پاسخ آنها می تواند چارچوب و نظام پاداش را تعیین کند.

اینگونه بساط احتمالی رقابت میان فدراسیون ها برای اعلام رقم بزرگ تر در پاداش ها هم و تصمیمات پراکنده پیرامون آنها برچیده شده و ورزشکاران هم به خاطر رقم پائین تر پاداش در فدراسیون شان سرخورده نمی شوند.