سعیده دشتی

هر وقت صحبت از کمبود بنزین و ناترازی سوخت می‌شود، یک سؤال ساده اما جدی مطرح است؛ قرار است هزینه این کمبود را چه کسی بدهد؟

حالا صحبت از قطع یا محدود کردن سهمیه سوخت خودروهای بالای ۲۰ سال است؛ خودروهایی که بیشتر صاحبانشان نه از سر علاقه، بلکه به خاطر شرایط اقتصادی مجبورند با همان خودروی قدیمی روزگار بگذرانند.

واقعیت را نمی‌شود نادیده گرفت؛ خیلی از مردم توان خرید خودروی نو ندارند. برای یک خانواده کم‌درآمد، همین خودروی قدیمی شاید تنها وسیله رفت‌وآمد و حتی وسیله کسب درآمد باشد. حالا اگر سهمیه سوخت آن حذف شود، این خانواده باید چه کار کند؟ خودرویش را کنار بگذارد و از کجا خودروی دیگری بخرد؟

اگر قرار است با خودروهای فرسوده و مصرف بالای سوخت مقابله شود، حرفی نیست؛ اما سؤال اینجاست که چرا همیشه ساده‌ترین راه، فشار آوردن به مردم است؟

چرا قبل از حذف سهمیه، فکری برای نوسازی خودروها، تسهیلات واقعی و قابل دسترس، توسعه حمل‌ونقل عمومی و کمک به صاحبان خودروهای فرسوده نمی‌شود؟

مردمی که امروز با گرانی، هزینه‌های زندگی و هزار مشکل اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، اگر توان خرید خودروی جدید داشتند، شاید سال‌ها با خودروی ۲۰ یا ۲۵ ساله رانندگی نمی‌کردند.

خودروی قدیمی برای بسیاری از مردم انتخاب نیست؛ اجبار است.

پس اگر قرار است سیاستی برای کاهش مصرف بنزین اجرا شود، باید حواس سیاست‌گذار به همین نکته باشد که فشار اصلی دوباره روی همان قشری نیفتد که کمترین توان اقتصادی را دارد.

ناترازی بنزین یک مشکل جدی است و باید برای آن چاره‌اندیشی کرد؛ اما راه‌حل نباید این باشد که هر بار کمبود و کسری ایجاد شد، دست در جیب مردم کنیم.

کسری بنزین را نباید با فقیرتر کردن مردم جبران کرد.

اگر دولت می‌خواهد خودروهای فرسوده از چرخه مصرف خارج شوند، اول باید راه خروج آبرومندانه و اقتصادی آنها را فراهم کند؛ تسهیلات واقعی بدهد، طرح نوسازی را جدی بگیرد و حمل‌ونقل عمومی را تقویت کند.

وگرنه حذف سهمیه، برای کسی که پول خرید خودروی جدید ندارد، چیزی جز یک هزینه تازه نیست.

امروز سؤال مردم روشن است:

اگر قرار است تاوان ناترازی بنزین پرداخت شود، چرا همیشه باید سهم مردم کم‌درآمد از این تاوان بیشتر باشد؟

مسئله فقط چند لیتر بنزین نیست؛ مسئله عدالت است.