به گزارش مهر٬  جنگ و شرایط ناشی از آن، علاوه بر خسارت‌های مستقیم و آسیب به زیرساخت‌های مختلف، بخش‌های متعددی از اقتصاد کشور را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

صنعت گردشگری از جمله حوزه‌هایی است که به دلیل وابستگی مستقیم به امنیت، تردد، حمل‌ونقل و حضور مسافران، از نخستین بخش‌هایی بود که از این شرایط آسیب دید.

در استان بوشهر نیز پیامدهای جنگ تنها به کاهش ورود گردشگران محدود نماند و تأسیسات اقامتی، دفاتر خدمات مسافرتی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی، راهنمایان گردشگری، موزه‌ها، اماکن تاریخی، صنایع‌دستی، حمل‌ونقل دریایی و حتی زیرساخت‌های هوایی استان را تحت تأثیر قرار داد.

از سوی دیگر، آسیب به برخی بناهای تاریخی بر اثر امواج ناشی از موشک‌ها، تعطیلی موزه‌ها و مراکز گردشگری و کاهش شدید ضریب اشتغال تأسیسات گردشگری، تصویری متفاوت از خسارت‌های جنگ در استان بوشهر ارائه می‌کند؛ خسارت‌هایی که به گفته مسئولان، اگرچه کمتر دیده می‌شوند، اما از نظر اقتصادی و اجتماعی قابل توجه هستند.

در همین راستا، در گفت‌وگویی با نصرالله ابراهیمی مدیرکل گردشگری، میراث فرهنگی و صنایع‌دستی استان بوشهر، میزان خسارت‌های واردشده، مشکلات فعالان این حوزه، اقدامات حمایتی انجام‌شده و برنامه‌های پیش‌رو برای احیای گردشگری ساحلی و دریایی استان مورد بررسی قرار گرفت.

جنگ و شرایط امنیتی ماه‌های اخیر چه تأثیری بر صنعت گردشگری استان بوشهر گذاشته و میزان آسیب به این بخش چگونه بوده است؟

واقعیت این است که از دی‌ماه که پیک گردشگری استان محسوب می‌شد و به اصطلاح «های سیزن» گردشگری بود، تاکنون که در مردادماه ۱۴۰۵ قرار داریم، اتفاقات و آسیب‌های سختی برای حوزه گردشگری استان رقم خورده است.

تأسیسات گردشگری استان بیشترین آسیب را به لحاظ جذب گردشگر، درآمدزایی و اشتغال‌زایی متحمل شده‌اند و شاید بتوان گفت آسیب‌های واردشده به این بخش، بسیار بالاتر از خسارت‌های وارده به پتروشیمی‌ها و حتی مراکز صنعتی استان بوده است.

دلیل این موضوع نیز به ماهیت حوزه گردشگری بازمی‌گردد. گردشگری با اقشار مختلف مردم جامعه در ارتباط است و هم اشتغال مستقیم و هم اشتغال غیرمستقیم را در بر دارد. بنابراین این شرایط باعث شد تأسیسات اقامتی، دفاتر خدمات مسافرتی، راهنمایان گردشگری و اقامتگاه‌های بوم‌گردی در این ایام به شدت آسیب‌پذیر شوند.

آسیب جدی به این تأسیسات وارد شد و حتی برخی از آنها به تعطیلی کامل انجامید و بعضی دیگر نیز با ایجاد برنامه‌های صیانت از اشتغال و پایداری در تأسیسات خود، با تعدیل نیروی بسیار اندک توانستند فعالیت خود را ادامه دهند، اما ضریب اشتغال این تأسیسات در آن ایام زیر پنج درصد بود که واقعاً یک مشکل جدی برای بخش گردشگری محسوب می‌شود.

در حوزه میراث فرهنگی، موزه‌ها و اماکن تاریخی چه خسارت‌هایی ایجاد شد و برآوردی از میزان این خسارت‌ها دارید؟

اماکن تاریخی و موزه‌های استان نیز در این شرایط دچار آسیب شدند. وقتی در شرایط جنگی باشید، گردشگری دیگر وجود ندارد و موزه‌ها که می‌توانستند در جذب گردشگر فعالیت کنند، در ایام جنگ تعطیل شدند.

موزه منطقه‌ای خلیج‌فارس، پایگاه میراث فرهنگی سیراف، قلعه زار خضرخان، مجموعه تاریخی و فرهنگی شیخ حسین چاهکوتاهی و حتی کاروانسرای مشیر برازجان بر اثر امواج ناشی از موشک‌ها دچار آسیب شدند.

بر اساس برآوردهای انجام‌شده، خسارت وارده به پنج بنای شاخص استان، بیش از ۳۰ میلیارد تومان برآورد شده است که ما این ارقام را ارزیابی و به وزارتخانه ارسال کرده‌ایم.

همه موزه‌های ما تعطیل بود، همه تأسیسات گردشگری ما تعطیل بود و یک رکود اساسی در حوزه گردشگری حاکم شد.

متأسفانه با توجه به اینکه شرایط امنیتی و جنگ از سراسر کشور به منطقه جنوب ختم شده و اکنون منطقه جنوب خلیج‌فارس و دریای عمان در تیررس شرایط جنگی هستند، همچنان آسیب‌های جدی به گردشگری وارد می‌شود که همین امر باعث رکود گردشگری در استان و اختلال در برنامه‌ریزی حوزه گردشگری و حتی صنایع‌دستی شده است.

دامنه این آسیب‌ها تا چه اندازه به سایر بخش‌های گردشگری و صنایع‌دستی استان گسترش یافته است؟

کارگاه‌های صنایع‌دستی ما نیز در ایام جنگ آسیب دیدند و با وجود اینکه می‌توانستیم نمایشگاه‌های صنایع‌دستی را در پیک گردشگری استان برگزار کنیم، به دلیل شرایط جنگی این امکان از ما سلب شد.

از سوی دیگر، اماکن گردشگری خاص نیز دچار آسیب شدند. مجتمع گردشگری دریادلان، بوم‌گردی شوریده در بندر بوالخیر، هتل پرواز و بسیاری از تأسیسات گردشگری دیگر و همچنین کشتی‌های مسافربری و تفریحی که بین بوشهر و خارگ در زمینه حمل مسافر و تردد تفریحی فعالیت داشتند، دچار آسیب جدی شدند.

فرودگاه استان که محل اصلی ترانسفر هوایی است نیز آسیب جدی دیده و این موضوع در حمل‌ونقل و جابه‌جایی مسافران تأثیر منفی گذاشته است.

مشکل گردشگری فقط مختص بوشهر نیست، بلکه در سراسر کشور وجود دارد، زیرا مؤلفه اصلی گردشگری امنیت است و اگر امنیت برقرار نباشد، هیچ گردشگری از یک نقطه به نقطه دیگر سفر نخواهد کرد.

گردشگری ما آسیب جدی دیده و بالأخص در جنوب ایران و بوشهر، آسیب‌های آن از آسیب‌های صنعتی، پتروشیمی و سایر صنوف بیشتر است و به همین دلیل به چشم نمی‌آید؛ اما وقتی دلایل توجیهی را بررسی می‌کنیم، می‌بینیم چقدر به لحاظ اقتصادی به اماکن گردشگری و تاریخی ما خسارت وارد شده است.

برای حمایت از تأسیسات گردشگری آسیب‌دیده و کمک به فعالان این بخش چه اقداماتی انجام شده است؟

امیدواریم شرایط مهیا شده و شرایط خوبی ایجاد شود تا بتوانیم در حوزه گردشگری قدم‌های مثبتی برداریم، زیرا ما برنامه‌های خوبی برای این ایام داشتیم، اما متأسفانه با توجه به شرایط پیش‌آمده، نتوانستیم اقدامات مثبتی در این حوزه انجام دهیم.

با توجه به اینکه تأسیسات گردشگری ما دچار آسیب‌های جدی شده بود، چندین جلسه با مجامع گردشگری برگزار کردیم و همچنین در کارگروه تسهیل و رفع موانع تولید ویژه حوزه گردشگری، جلساتی با ریاست رستمی، معاون اقتصادی استانداری و دبیری کشاورز، مدیرکل صمت و با حضور مجموعه جوامع گردشگری و فعالان این بخش تشکیل شد.

در این جلسات، مشکلات و چالش‌های موجود مورد بررسی قرار گرفت و پیشنهاداتی در جهت رفع آنها ارائه شد که از جمله می‌توان به تقسیط بیمه، تأمین آب و برق که از چالش‌های اصلی تأسیسات گردشگری است و همچنین امهال تسهیلات بانکی برای تأسیساتی که وام دریافت کرده بودند، اشاره کرد.

این موضوعات با بانک‌ها در همان کارگروه تسهیل مطرح شده و همچنین به صورت کشوری با حضور وزیر میراث فرهنگی و دستگاه‌های دیگر مانند بیمه، بانک‌ها و وزارت کار، رفاه و تعاون پیگیری شده است تا بتوان برای بحث بیمه کارکنان، تخصیص تسهیلات، تقسیط بیمه و امهال تسهیلات، گام‌های مؤثری برداشت تا حداقل بتوانیم به تنش‌های ایجادشده برای تأسیسات کمک کنیم.

در کنار حمایت از تأسیسات آسیب‌دیده، چه ظرفیت‌های قانونی و برنامه‌هایی برای توسعه گردشگری استان، به‌ویژه گردشگری ساحلی و دریایی، ایجاد شده است؟

یکی از بندهای خوبی که در برنامه توسعه هفتم ایجاد شد، بحث شورای گردشگری دریایی و ساحلی بود که یکی از دغدغه‌های اصلی ما محسوب می‌شد.

خوشبختانه در بند «ج» ماده ۸۳ قانون برنامه هفتم، شورای گردشگری ساحلی با ریاست استاندار و دبیری میراث فرهنگی و با عضویت دستگاه‌هایی نظیر منابع طبیعی، سازمان بنادر و دریانوردی و محیط‌زیست تشکیل شد.

خوشبختانه تاکنون سه جلسه این شورا برگزار شده و طرح‌های خوبی در آن به تصویب رسیده است؛ از جمله طرح معرفی جزیره خارگو به عنوان جزیره گردشگری، ایجاد سایت موزه گورستان لنج‌ها در روستای محمد عامری شهرستان تنگستان، اجرای اسکله گردشگری جفره در ساحل بوشهر، و ارائه طرح مطالعات اسکله و مارینای گردشگری در ساحل استان که توسط سازمان بنادر و دریانوردی در حال انجام است.

همچنین احداث پایگاه امداد و نجات دریایی برای گردشگران و شناورهای گردشگری در شهرستان گناوه توسط هلال‌احمر نیز در این شورا مصوب شد.

همه طرح‌های ساحلی و دریایی را در شورای گردشگری ساحلی مطرح می‌کنیم و همین پنج یا شش طرحی که عرض کردم، می‌تواند در بحث توسعه گردشگری ساحلی و دریایی تأثیرگذار باشد و سرمایه‌گذاران زیادی را جذب کند.

با توجه به شرایط فعلی، چشم‌انداز گردشگری استان را چگونه ارزیابی می‌کنید و چه برنامه‌ای برای بازگشت این بخش به مسیر رونق دارید؟

شورای گردشگری ساحلی در میان استان‌های ساحلی جنوب و شمال کشور سرآمد است و چندین جلسه برگزار کرده و طرح‌های متعدد و متنوعی در آن به تصویب رسیده است.

امیدواریم شرایط مهیا شود و شرایط خوبی ایجاد شود تا بتوانیم در حوزه گردشگری قدم‌های مثبتی برداریم. ما برنامه‌های خوبی برای این ایام داشتیم، اما متأسفانه با توجه به شرایط پیش‌آمده، نتوانستیم اقدامات مثبتی در این حوزه انجام دهیم.

در عین حال، ظرفیت‌های ایجادشده در حوزه گردشگری ساحلی و دریایی می‌تواند زمینه‌ای برای جبران بخشی از آسیب‌های گذشته با شد. طرح‌هایی مانند معرفی جزیره خارگو به عنوان جزیره گردشگری، سایت موزه گورستان لنج‌ها، اسکله گردشگری جفره، مطالعات اسکله و مارینای گردشگری و پایگاه امداد و نجات دریایی، مجموعه‌ای از طرح‌هایی هستند که می‌توانند در توسعه گردشگری ساحلی و دریایی تأثیرگذار باشند و سرمایه‌گذاران زیادی را جذب کنند.