بابک شاکر 

مدتی است در فضای مجازی استان بوشهر پدیده‌ای قابل تأمل شکل گرفته است؛ روابط‌عمومی برخی ادارات و سازمان‌ها به جای آن‌که نقش حرفه‌ای و تعریف‌شده خود را ایفا کنند، بیشتر شبیه واحد «دفاع از مدیر» عمل می‌کنند. گویی رسالت اصلی روابط‌عمومی — یعنی ایجاد ارتباط دوطرفه میان سازمان و جامعه — به تدریج جای خود را به تولید خبرهای تمجیدی، بازنشر تعریف و تمجیدها و گاهی حتی مداحی رسمی برای مدیران داده است.

در ادبیات حرفه‌ای، روابط‌عمومی پل ارتباطی میان مردم و سازمان است؛ جایی که باید صدای جامعه را بشنود، آن را منتقل کند و در برابر افکار عمومی پاسخگو باشد. اما در برخی موارد آنچه مشاهده می‌شود، تبدیل شدن این جایگاه به اتاق تبلیغات شخصی مدیران است؛ اتاقی که مأموریتش بیشتر «زیبا نشان دادن واقعیت» است تا «روشن کردن آن».

مسئله فقط انتشار خبرهای پرطمطراق یا گزارش‌های یک‌طرفه نیست. گاهی روابط‌عمومی‌ها به جای مدیریت نقد، وارد میدان تقابل با منتقدان می‌شوند؛ آن هم نه با گفت‌وگو و پاسخ مستدل، بلکه با دفاع‌های عجولانه، حذف صداهای منتقد، یا لابی برای خاموش کردن آن‌ها در رسانه‌ها و فضای مجازی. نتیجه چنین رفتاری چیزی جز کاهش اعتماد عمومی نیست؛ زیرا مخاطب به سرعت تشخیص می‌دهد که یک پیام اطلاع‌رسانی است یا یک بیانیه تبلیغاتی.

نکته قابل تأمل‌تر این است که حتی برخی از افرادی که پیش‌تر در جایگاه مطالبه‌گری اجتماعی یا رسانه‌ای شناخته می‌شدند، پس از قرار گرفتن در جایگاه روابط‌عمومی، به همان چرخه قدیمی بازتولید تعریف و تمجید از مدیران می‌پیوندند. گویی ساختار اداری به گونه‌ای عمل می‌کند که روحیه پرسشگری را به تدریج به روحیه محافظه‌کاری تبدیل می‌کند.

اگر روابط‌عمومی‌ها به وظیفه اصلی خود بازنگردند، آسیب آن تنها متوجه رسانه‌ها یا منتقدان نخواهد بود؛ بلکه نخستین قربانی آن خود مدیران و سازمان‌ها هستند. مدیری که تنها صدای تحسین را می‌شنود، دیر یا زود از واقعیت فاصله می‌گیرد. در حالی که نقد منصفانه، در بسیاری از موارد می‌تواند بهترین فرصت برای اصلاح و بهبود باشد.

روابط‌عمومی حرفه‌ای نه مداح مدیر است و نه دشمن منتقد. وظیفه آن مدیریت ارتباطات، شفاف‌سازی عملکرد، شنیدن صدای جامعه و پاسخ‌گویی منطقی است. اگر این جایگاه به تریبون یک‌طرفه تبدیل شود، دیگر نمی‌توان نام آن را روابط‌عمومی گذاشت؛ بلکه باید آن را «روابط‌مداحی» نامید.

شاید زمان آن رسیده باشد که مدیران و روابط‌عمومی‌ها در استان بوشهر یک پرسش ساده اما جدی را از خود بپرسند: ما برای مدیریت افکار عمومی کار می‌کنیم، یا برای پاسخ‌گویی به آن؟