ترانه فرخی – فعال اجتماعی

یک سال از روزی که دکتر مسعود پزشکیان با رأی مردمی، سکان قوه‌ی مجریه را در دست گرفت، می‌گذرد. انتخابی که در عین همه محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی، برای بسیاری از مردم نشانه‌ای از بازگشت عقلانیت، صداقت و امکان تغییر بود. جامعه‌ای که از بحران‌های متراکم معیشتی، شکاف‌های عمیق اجتماعی، و انسداد فضای گفت‌وگو رنج می‌برد، در آن انتخابات، به‌دنبال کورسویی از امید در دل یک ساختار پیچیده بود.

پزشکیان با پیشینه‌ای مردمی، با زبانی صریح و رفتاری فروتن، توانست نوعی از اعتماد اولیه را در بخشی از جامعه زنده کند. اگرچه این اعتماد، حاصل هیجان نبود، اما از جنس انتظار بود؛ انتظاری برای اصلاح سازوکارها، شنیدن صدای مردم، و بازگرداندن کرامت به سیاست.

سالی که گذشت، برای ایران، سالی معمولی نبود؛ از حوادث طبیعی تا جنگی تمام‌عیار در مرزهای منطقه‌ای، کشور در بزنگاه‌های خطیری قرار گرفت. در این میان، رئیس‌جمهور، هرچند با اختیارات محدود، توانست در بزنگاه‌هایی حساس، پیام ثبات و همدلی را منتقل کند. مهم‌تر از آن، کنار مردم ماندن در روزهای سخت، نشانه‌ای ولو حداقلی از تعهد به مسئولیت بود؛ تعهدی که در فضای سیاسی امروز، بیش از آنکه بدیهی باشد، استثناست.

در این میان، یکی از کلیدی‌ترین شعارهای دکتر پزشکیان، شعار وفاق ملی بود؛ شعاری که بر لزوم کاهش شکاف‌های سیاسی، هم‌افزایی نیروهای مختلف، و همدلی برای نجات ایران تأکید داشت. اما تحقق این شعار، در عمل با چالش‌هایی جدی مواجه شده است. چرا که وفاق واقعی تنها در سطح دولت شکل نمی‌گیرد؛ بلکه باید در همه ارکان قدرت، از جمله مجلس، قوه قضائیه، شورای نگهبان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و حتی نهاد رهبری تجلی یابد. در شرایط کنونی، آنچه به‌نام وفاق جریان دارد، بیشتر به یک روند یک‌سویه شباهت دارد که در آن، سهم اصلاح‌طلبان و نیروهای مستقل از ساختار قدرت کاسته شده و میدان به دیگر جریان‌ها داده می‌شود. چنین رویکردی نه می‌تواند رضایت عمومی را جلب کند و نه وفاقی پایدار و عادلانه بسازد.

این روند، اگر اصلاح نشود، نه‌تنها اعتماد عمومی را تضعیف می‌کند، بلکه عملاً شعار وفاق را به سطحی شعاری و تبلیغاتی تنزل می‌دهد. در حالی که جامعه بیش از هر زمان به اتحاد، مشارکت و همدلی نیاز دارد، فقدان توازن در تقسیم قدرت، می‌تواند بار دیگر فرصت گفت‌وگوی ملی را از بین ببرد. چالش اصلی دولت پزشکیان در این زمینه آن است که چگونه می‌تواند در دل یک ساختار سخت‌گیر، بذر هم‌گرایی و بازسازی سیاسی بکارد.

با این حال، آنچه آینده را رقم خواهد زد، عملکرد دولت در سال دوم است؛ سالی که مردم منتظرند نشانه‌های ملموس‌تری از تغییر در زندگی روزمره، در سیاست‌های رفاهی، در گفت‌وگو با جامعه مدنی، و در تعاملات منطقه‌ای و بین‌المللی ببینند. ایران امروز، بیش از هر زمان، نیازمند گفت‌وگو، اعتمادسازی و اصلاحات ساختاری است؛ نیازمند آن است که دولت، نه فقط مجری امور، بلکه واسطه‌ای باشد میان مردم و ساختار قدرت، برای بازسازی سرمایه اجتماعی فرسوده.

در این مسیر، نقش مردم نیز تعیین‌کننده است. امید اجتماعی، زمانی به بار می‌نشیند که مطالبه‌گری، مشارکت و پیگیری، به بخشی از فرهنگ عمومی بدل شود. نجات ایران، پروژه‌ای مشترک است؛ میان مردم، دولت و تمام نهادهایی که در این سرزمین، مسئولیت دارند.

اکنون، در آستانه دومین سال ریاست‌جمهوری پزشکیان، شاید مهم‌ترین پرسش پیش روی جامعه این باشد:
آیا می‌توان از دل این دولت، صدای مردم را بلندتر شنید؟
آیا این تجربه، به نقطه‌ای برای بازگشت اعتماد و بازسازی اجتماعی تبدیل خواهد شد، یا به فصلی دیگر در دفتر تجربه‌های ناکام خواهد پیوست؟

پاسخ این پرسش، نه فقط در تصمیمات دولتمردان، بلکه در پافشاری مدنی و پایداری اجتماعی ما نهفته است.