یوسف صداقت

 مدیر اسبق اداره کار منطقه ویژه اقتصادی بوشهر
شهرستان تنگستان، با پیشینه‌ای پرافتخار در تاریخ ایران و مردمانی تلاشگر، امروز با چالش جدی بیکاری جوانان مواجه است. این در حالی است که شهرستان دارای ظرفیت‌های متعددی در حوزه کشاورزی، گردشگری، صنعت و فناوری است. اما چرا این ظرفیت‌ها نتوانسته‌اند اشتغال مولد ایجاد کنند؟ در این مقاله کوتاه ، مشکلات اشتغال جوانان تنگستان، ریشه‌های آن و راهکارهای عملی به طور تلخیص وار بررسی خواهد شد.
 مشکلات اساسی در حوزه اشتغال جوانان تنگستان
۱. عدم تطابق مهارت‌های نیروی کار با نیازهای بازار
بسیاری از جوانان تنگستانی، پس از فارغ‌التحصیلی با مشکل عدم تطابق مهارت‌های خود با نیازهای بازار کار مواجه هستند. برای مثال، در حالی که منطقه نیازمند متخصصان در حوزه‌های کشاورزی نوین، مکانیک ماشین‌آلات کشاورزی و شیلات است، اکثر دانش‌آموختگان در رشته‌هایی تحصیل کرده‌اند که فرصت شغلی مناسبی در شهرستان ندارند.
راهکار:
ایجاد مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای در زمینه‌های کاربردی مانند پرورش آبزیان، کشت گلخانه‌ای و فناوری بسته‌بندی مواد غذایی .
ارائه تسهیلات مالی به جوانانی که مهارت‌های جدید را از فنی و حرفه‌ای فرا می‌گیرند.
همکاری با دانشگاه‌های محلی برای ارائه دوره‌های کارورزی و مهارت‌محور.
۲. نبود شهرک صنعتی فعال و صنایع تبدیلی
یکی از بزرگ‌ترین مشکلات تنگستان، نبود یک شهرک صنعتی فعال است. شهرک صنعتی اهرم که می‌توانست بستر مناسبی برای راه‌اندازی واحدهای تولیدی و صنایع تبدیلی باشد، هنوز اقدام در خور شانی به خود ندیده است. این در حالی است که شهرهایی مانند بم و جیرفت با ایجاد شهرک‌های صنعتی کوچک، هزاران شغل ایجاد کرده‌اند.
ایده  :
تسریع در راه‌اندازی شهرک صنعتی اهرم با ارائه مشوق‌های مالیاتی و بیمه ای به سرمایه‌گذاران.
ایجاد کارخانه‌های بسته‌بندی و فرآوری محصولات کشاورزی مانند خرما، گوجه‌فرنگی و مرکبات.
حمایت از صنایع کوچک نظیر تولید روغن خرما، خشکبار و صنایع وابسته به شیلات.
۳. ظرفیت‌های دریایی بلااستفاده از طریق بندر دلوار
بندر دلوار یکی از مهم‌ترین دارایی‌ها و‌شاخصه های اقتصادی شهرستان تنگستان محسوب میشود که تاکنون گویا به‌درستی از ظرفیت‌های آن استفاده نشده است. در استان هرمزگان، بندرهای مشابه با سرمایه‌گذاری در صید صنعتی و فرآوری آبزیان، اشتغال زیادی ایجاد کرده‌اند.
پیشنهاد:
ایجاد اسکله‌های صنعتی نه چندان بزرگ برای صادرات مستقیم محصولات دریایی.
راه‌اندازی کارگاه‌های بسته‌بندی و فرآوری ماهی و میگو مانند آنچه در بندر جاسک انجام شده است در بندر دلوار ، بندر رستمی ، بندر عامری و‌بوالخیر
اعطای تسهیلات بانکی به تعاونی‌های صیادی برای توسعه ناوگان صید صنعتی و افزایش بهره‌وری.
۴. ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک
ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل یکی از موانع بزرگ رشد اقتصادی تنگستان است. برای مثال، در استان‌های گرمسیری مانند سیستان و بلوچستان، ایجاد سردخانه‌ در بخش های شهرستان و پایانه‌های صادراتی توانسته است ضایعات محصولات کشاورزی را کاهش دهد.
راهکار:
ساخت سردخانه‌های مجهز در بندر دلوار همانند آنچه در چابهار ایجاد شده است.
توسعه جاده‌های ارتباطی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل دریایی برای انتقال سریع‌تر محصولات.
راه‌اندازی پایانه‌های صادراتی در بندر دلوار برای افزایش رقابت‌پذیری محصولات کشاورزی و شیلاتی.
۵. نقش ادارات و فرمانداری در پیگیری مسائل اشتغال
در بسیاری از شهرها، فرمانداری‌ها نقش فعالی در جذب سرمایه‌گذاران داشته‌اند، اما در تنگستان این موضوع گویا به مکاتبات اداری محدود شده است که امیدواریم اینگونه نباشد .
پیشنهاد :
برگزاری جلسات منظم بین سرمایه‌گذاران، فرمانداری و نهادهای مرتبط هر ۱۵ روز یک‌بار.
ایجاد یک دفتر ویژه در فرمانداری شهرستان برای تسهیل روند سرمایه‌گذاری و حذف موانع بوروکراتیک.
الگوگیری از استان یزد، که با حمایت از کارآفرینان محلی، اشتغال‌زایی گسترده‌ای ایجاد کرده است.
عناوین تولیدی کم‌هزینه برای ایجاد اشتغال
۱. پرورش قارچ خوراکی – نیاز به سرمایه اولیه کم دارد و در فضای بسته نیز قابل انجام است. ۲. تولید صنایع دستی و حصیربافی – با استفاده از مواد اولیه محلی و آموزش کوتاه‌مدت، اشتغال روستایی را تقویت می‌کند. ۳. کشت گیاهان دارویی – بازار رو به رشدی دارد و نیازمند سرمایه کمی است. ۴. بسته‌بندی و فرآوری خرما – ارزش افزوده محصولات را افزایش می‌دهد. ۵. پرورش زنبورعسل – می‌تواند در مناطق روستایی به‌راحتی انجام شود.
نقش روستاهای اطراف در توسعه اشتغال
روستاهای اطراف شهرستان تنگستان از ظرفیت‌های بزرگی در حوزه کشاورزی، دامداری، صنایع‌دستی و گردشگری برخوردارند که تاکنون به‌درستی از آن‌ها بهره‌برداری نشده است.
راهکارها:
ایجاد کارگاه‌های کوچک در روستاها برای تولید و بسته‌بندی محصولات محلی.
توسعه بوم‌گردی و ایجاد اقامتگاه‌های روستایی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی.
حمایت از زنان روستایی برای ایجاد تعاونی‌های تولیدی.
نتیجه‌گیری از مبحث:
مشکل بیکاری جوانان در شهرستان تنگستان، نتیجه ضعف در برنامه‌ریزی و عدم بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود است. تسریع در راه‌اندازی شهرک صنعتی، توسعه مهارت‌های کاربردی، راه‌اندازی صنایع تبدیلی، تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل، توسعه بندر دلوار، حمایت از گردشگری و مشاغل دیجیتال، همگی می‌توانند به کاهش نرخ بیکاری کمک کنند. همچنین، توسعه تولیدات کوچک مقیاس و استفاده از ظرفیت‌های روستایی در کنار افزایش تعامل بین نهادهای دولتی و بخش خصوصی، می‌تواند تنگستان را به الگویی موفق در اشتغال‌زایی پایدار تبدیل کند.