راضیه عقیلی مهر

بنیان گذار آموزش و پرورش عشایری در ایران، زنده یاد محمد بهمن بیگی در جمعی، در زمان حیاتش، بعد از آنکه از علاقه وافرش به سعدی، شاعر پارسی گوی سخن راند، از بیتی در باب عدل و تدبیر که باعث شده بود با سرلوحه قرار دادنش در مسیر اهدافش، متحمل 30 سال رنج و دشواری شود، گلایه کرد! او گفته بود جهان بینی سعدی و نگاه عدالت پرورش در این بیت موجب شد تا برخلاف دیگران که زندگیشان در آرامش و در قصری باشکوه گذشت اما او با عشق در مسیر توسعه ایلات گام بردارد. بیت «عبادت به جز خدمت خلق نیست/ به تسبیح و سجاده و دلق نیست... برای زنده یاد بهمن بیگی رقم زدن تحول عظیم در امر آگاهی عشایر و باب گفتگو برای حل مشکلات آنان تا پایان عمرش شد و این عبادت او را جاودانه ساخت.  

چندی پیش مدیر کل امور عشایر استان بوشهر در نشست خبری در سالن کنفرانس ایرنا، گفت ذهنش بسیار درگیر دانش آموزان عشایر است. چرا که 600 دانش آموز عشایری در سخت ترین شرایط، سال تحصیلی 1403 را آغاز کردند. در حالی که از کمترین امکانات بهداشتی، وسایل سرمایشی و گرمایشی محروم اند. مهدی رستمی گفت در سال گذشته وقتی برای بازدید از وضعیت دانش آموزان عشایر به محل مورد نظر رفته اند، متوجه می شوند 60 دانش آموز عشایری دختر و پسر در مدرسه سرویس بهداشتی ندارند و تحمل این وضعیت ناگوار برای دانش آموزان به ویژه دانش آموزان دختر سخت است. مدیر کل امور عشایر استان بوشهر با ابراز نگرانی از ادامه این شرایط از پاسخ گو نبودن مسئولان مربوطه برای حل این مشکلات گلایه کرد و گفت آموزش و پرورش عشایر استان بوشهر جزو استان فارس است و از چهار نماینده استان بوشهر درخواست کرده ایم و بارها نامه نوشته ایم تا کاری کنند. هر چند مهدی رستمی گفت با پیگیری های انجام شده قرار است ظرف 6 ماه آینده این وضعیت بحرانی، حل و فصل شود و آن ها به وعده های مسئولان امیدوار هستند. جناب مدیر کل امور عشایر استان بوشهر حق دارند نگران باشند چرا که تصور این وضعیت برای یک دانش آموز در روستا و شهر قابل تحمل نیست چه رسد به وعده 6 ماه آینده! آیا آقایان نماینده صدای این محرومیت را می شنوند؟ وعده 6 ماه آینده دیر نیست؟

عشایر، تاریخ ایران ما هستند و دانش آموزان عشایری سرمایه های واقعی عشایرند. جامعه عشایری استان بوشهر بیش از 6 هزار خانوار است. آن ها افرادی پرتلاش و توانمندند که با کمترین امکانات معیشتی بیشترین نقش در چرخه اقتصادی از طریق تولیدات دامی، صنایع دستی، کشت گیاهان دارویی، تولید عسل و ... دارند. این در حالی است که به گفته مدیر کل امور عشایر استان بوشهر برای حل مشکلات این قشر زحمت کش و بی ادعا برخی دستگاه های اجرایی در استان بوشهر با آن ها نامهربانی می کنند. رستمی اذعان داشت حوزه کاری خدمت رسانی به جامعه عشایر چنان گسترده است که گاهی از توان نیروهای اداره کل خارج می شود و آنان را شرمنده می کند.

زنان ایل، زنان مستقل، شجاع و پرتلاشی هستند که علاوه بر مسئولیتی که در خانواده دارند، در تهیه تولیدات دامی و صنایع دستی نیز نقش آفرینی می کنند. اما دستاورد هنری آن ها که انتقال دهنده هویت تاریخی ایران و عشایر است و برایشان محلی برای درآمدزایی است، مورد کم لطفی قرار می گیرد. برخی از زنان عشایر بالای پنجاه سال سن دارند. نه سواد کافی دارند و نه توانسته اند خودشان را بیمه کنند و نه توان پرداخت بیمه سلامت دارند و برای هزینه درمان شان با مشکلاتی روبرو هستند و تنها دلگرمی شان گبه بافی، نماد زن عشایر است. شرکت های پتروشیمی و سایر سازمان ها هر کدام به نوبه خود می توانند با همراهی اداره کل امور عشایر در شناسایی این بانوان در جهت مسئولیت های اجتماعی پلی باشند برای خرید صنایع دستی دختران و زنان عشایر تا هم آنان را از این طریق تامین اقتصادی کرده باشند و هم تاریخ هنر عشایری را زنده نگه دارند.