اتحادخبر- اکبر صابری/ زینب رنج کش: سمیه زارع بانوی خوش صدا و هنرمند برازجانی است که در شروه خوانی کم نظیر است. وی که اخیراً در جشنواره شروه خوانی تربت حیدریه مقام برتر را کسب کرده است برای انجام یک گفتگوی صمیمانه به دفتر اتحاد جنوب و اتحاد خبر دعوت شد. وقتی وارد دفتر شد ابتدا با لبخندی گرم دو شاخه گل رز را به سردبیر هفته نامه تقدیم نمود و به گرمی با همه احوال پرسی کرد. اصلا نمی شد تصور کرد که بانویی با این میزان از شروه های غمناک و حزن انگیز اینقدر صمیمی و خنده رو در اولین برخوردش باشد. این گفتگو خواندن دارد. با ما همراه باشید.

*سمیه زارع را برای مخاطبان اتحاد جنوب معرفی بفرمایید.
- با سلام و تشکر از دعوت تون، من اصالتا اهل برازجان هستم و حدودا 20 سال است که به شغل شروه خوانی مشغولم، تحصیلاتم دیپلم است.

وقتی در خصوص سن او نیز پرسیدیم با رویی گشاده و خنده گفت: این یک راز است!

*چه شد که برای اولین بار شروه خواندید؟
- از بچگی و تقریبا در سن 9 سالگی متوجه شدم که صدای خوبی دارم و در مدرسه و گروه های کر می خواندم. وقتی بزرگان طایفه هم به خانه ما می آمدند شروه می خواندند و با آن استعدادی که خداوند به من داده بود با گوش گرفتن ناخوداگاه من نیز شروه خوانی را آموختم و در این ایام دیگه حدودا 14 ساله بودم.

سبک هایشان را یاد می گرفتم و موقع خلوتم با خودم زمزمه کرده و گاها تمرین می کردم، این برای من جرقه ای شد تا به صورت جدی شروه خوانی را پیگیری کنم شاید معنی و یا مفهوم ابیات را هم متوجه نمی شدم ولی خواندن را خیلی دوست داشتم و شروه خوانی برایم مفهوم دیگری داشت.
به یاد دارم که یک روز در ایام نوجوانی که حدودا 16 سال داشتم با پدرم نشستیم ضبط های قدیمی را آوردیم و نوار کاست را گذاشتیم و چند شروه را نوشتم. بعدا شروه هایی که نوشته بودم را خواندم و اتفاقا زیبا از آب درآمد. و از آن به بعد در جمع های خانوادگی ازم می خواستند که بخوانم.

*در خصوص شروه برایمان بگویید.
- شروه گونه ای خوانندگی از اشکال موسیقی به خصوص در استان های بوشهر، هرمزگان و نواحی فارس است. شروه به عنوان آواز دشتی نغمه ای سوزناک و غمناک است. برای این نغمه اشعار دو بیتی به کار می رود که غالباً از شاعران دو بیتی سرای جنوب هستند و تمام سبک ها را به نام خود صاحبان سبک یاد می کنن مثل سبک شریفیان، گنجی، اسماعیلی و...

*در چه مراسماتی اجرا دارید؟

-این نوع نغمه را معمولا در مراسم هایی همچون عزاداری امام حسین، مراسمات مذهبی و یا برای درگذشتگان و مجالس ختم و عزاداری است.

*شما از چه سبکی استفاده می کنید؟
- سبک های مختلفی می خوانم. در مراسمات سعی می کنیم از چند پارت استفاده کنیم و یکی از سبک ها سبک استاد زمانی و دیگری شریفیان را می خوانم و سبکی را هم دارم که خودم می خوانم و به نوعی از کسی تقلید نکرده ام و میشه گفت سبک خودم است.

*شروه هایی که انتخاب می کنید برای خواندن، بیشتر از چه شاعری است؟
-بیشتر از فایز هست.

*صدایتان ارثی است یعنی کسی در خانه این صدا را دارد؟
-بله، مادرم گاهی در خانه همزمان که کار می کرد می خواند وصدایش خیلی خوب بود و برای مجلس نیز گاهی می خواند.(لبخند می زند)

*خانواده بخصوص پدرتان باتوجه به محدودیت خانم ها مشکلی با شروه خوانی شما نداشتند؟
-پدر، حامی من بود و مثل کوه پشتم بود و می گفت هرکجا که نیاز باشد من به توکمک می کنم و هوایت را دارم و درکنارتوام در صورتیکه پدرهای دیگری را در فامیل و اقوام می دیدم که اینگونه به فرزندانشان پر و بال نمی دهند و حتی پدر من در مراسمات مرا تشویق به خواندن می کرد و همیشه حامی من بود.

*اولین بار که بیرون از جمع خانواده شروه خواندید را به خاطر دارید؟
-همان دورهمی خانواده و فامیلی بود و شروه خوانی کردیم و من تجربه زیادی هم نداشتم و خیلی خوب از آب درآمد و به صورت رسمی نیز یک کتاب گرفتم و تمرین می کردم تا اینکه همسایه امان نیز که یک روزنامه نگار بود به نام مرحوم علی پیر مرادی، مادر ایشان همسایه ما بود و شب های محرم مجلس روضه داشتند و مداحشان مرد بود میخواند و میرفت و بعد از اینکه او می رفت کتابم را باز می کردم و من نیز برای مجلس خانم ها شروع به خواندن می کردم. این تجربه ای شد تا من بیشتر بخوانم زیرا همه از صدایم خوششان آمده بود و می گفتند عجب صدایی؛ کاش همیشه برای مجلس ها بخوانی و این باعث شد به این باور برسم که من می توانم شروه خوانی را به طور جدی و حرفه ای دنبال کنم. در واقع همان مجلس محرم در سال 80 و 81 جرقه ای بود تا مردم صدایم را بشنوند و بعد از آن یکی از اقواممان نیز مادرش به رحمت خدا رفت و از من خواست تا در مجلس مادرش برای خانم ها شروه بخوانم و من بعد نیز قبول کردم و بعد از آن کار حرفه ای و اصلی من شروع شد.

*به غیر از شروه چه قالب های دیگری می خوانید؟
-به غیر از شروه خوانی آواز های سنتی نیز کار می کنم، آوازهای دشتی را نیز می خوانم.

*در این مدت که شروه می خوانید در چه شهر هایی اجرا داشته اید؟
-بیشتر در برازجان و روستاهای اطراف. روستایی نیست که دعوت نشده باشم. ولی در سطح استان هم خیلی از شهرها و مناطق دعوت کرده اند و رفته ام. خارج از استان هم از شیراز گرفته تا اراک، ملایر، نواباد، ماهشهر، هندیجان و... از سرتاسر ایران تماس میگیرند ولی بنا به مشکلات ایاب و ذهاب برام مقدور نیست و نمی روم. ولی استان های همجوار را چند بار قبول کردم و رفتم برای اجرا.

*چالش مهمی که برای شروه خوانی خانم ها وجود دارد چیست؟
-خواندن زن خود یک چالش است. بعضی ها خب ایراد می گیرند و خواندن زن را نمی پسندند. بهر حال چالش ها و مشکلاتی وجود دارد ولی به دلیل اینکه عاشق شروه خوانی هستم نمی توانم این را کنار بگذارم. تا به حال نیز کسی جلویم را نگرفته و مزاحمتی الهی شکر ایجاد نکرده.

*به نظر می رسد که فضا بعد از اینکه خانم صدیقه بحرانی لالایی سریال مختارنامه را خواندند برای شما بهتر شد، درست است؟
-درست است. بله. هرچیزی که فرهنگ سازی شود فضا برای فعالیت بهتر می شود و برای ما هم همینطور بود.. بارها استرس کشیدیم و جنگیدیم تا زمانیکه بالاخره صدای خانم بحرانی پخش شد و فضا برایمان بهتر شد و پافشاری و استقامت خودمان نیز خیلی تاثیر داشت.

*تاکنون با خانم بحرانی ملاقات داشته اید؟
-بله ایشان مدتی همسایه قدیمی ما بودند و تا نوجوانی کنار ما بود و حتی وقتی به بوشهر نقل مکان کردند هم ارتباط داشتیم. اخیرا هم برنامه مشترکی را با هم اجرا داشتیم.

*به نظرتان دلیل انتخاب خانم بحرانی برای سریال مختارنامه چه بود؟
-صدای خانم بحرانی و خوبی آن برکسی پوشیده نیست و تجربه او از ما قطعا بیشتر است ولی در این مورد ممکن است معرفی افرادی که با کارگردان آشنا بودند هم تاثیر داشته. اینکه خانم بحرانی بوشهر زندگی می کردند و در جشنواره ها نیز شرکت داشتند و در مجموع شناخته شده تر بود نسبت به ما.

* شما به نوعی بلاگر هم هستید و در اینستاگرام بیش از 140 هزار دنبال کننده دارید؛ این چطور محقق شد؟
- از ابتدای کار با تشویق دخترم نگار پا به عرصه فضای مجازی گذاشتم و به فضای مجازی آمدن خیلی باید صبر داشته باشید و اگر دقت کنید بلاگر ها هر روز استوری یا پست می گذارند ولی من با همان صدا توانستم لایق محبت مردم باشم و با توکل به خداوند و لطفی که خداوند به من داشت و دستی که به زندگی من کشید دنبال کنندگان من بالا رفت و حتی اینکه من را از نزدیک ندیده اند و به من پیام های محبت آمیز زیادی می دهند.
گاهی هم با حساب های فیک و دروغین که نه پروفایل درست و حسابی دارد و نه پستی، پیام می دهند و تذکراتی می دهند که مثلا از عاقبت و قیامت نمی ترسی که صدایت را به اشتراک میگذاری؟ (می خندد) ولی واقعا برایم این حرف ها مهم نیست با لبخندی از این افراد عبور می کنم و به کار خودم ادامه می دهم و به این فکر می کنم چرا پس خداوند به من صدا داد اگز قرار بود از آن استفاده نکنم؟ آیا ما انسان ها بیش از خداوند می دانیم؟ کلا با تنگ نظری مخالفم.

*آیا فرزندانتان نیز از صدای شما به ارث برده اند؟
-من دوقلو دارم یک دختر و یک پسر، دخترم صدای زیبایی دارد و پسرم نیز سنتور قدیمی خودم را می نوازد و استعداد فوق العاده ای دارد، همسرم نیز صدای خوبی دارد اما نمی خواند. (با افتخاری که در نگاهش است، لبخند می زند)

*در خصوص جشنواره ای که در تربت حیدریه شرکت کردید و مقام برتر را کسب کردید برایمان بگویید.
-از شهرستان های زیادی در این مراسم شرکت کرده بودند و ما هم الهی شکر اجرای خوبی داشتیم که اشک همه در آمده بود و مورد توجه قرار گرفت.

*یک خاطره تلخ و یک خاطره شیرین برایمان از دوران شروه خوانی تان بگویید.
-اول خاطره تلخ را بگم (با خنده) سال های اول کارم موضوعی پیش آمد و فکرم را شدیدا درگیر خود کرده بود و قبل از رفتنم به مراسم بود و این برایم خوره فکری آورده بود، تماس گرفتم با آژانس و به دنبالم آمد رفتم نشستم در مراسم و متوجه شدم که میکروفن و کتاب شعرم را نیاورده ام یعنی اینقدر فکرم درگیر آن مسئله بوده که یادم رفته بود با خودم کیف وسایلم را بیاورم خودم آمده ام فقط و دیگر فکر وسایلم نبودم.
اینجا به چه کنم چه کنم افتاده بودم و استرس داشتم و نمیدانستم حالا چه بگویم و چه کنم. مجبور شدم با همان راننده بنده خدا تماس بگیرم تا به خانه برود و وسایلم را از همسرم تحویل بگیرد و برایم بیاورد.

-خاطره خوب هم برایتان بگویم هنوز که هنوز است وقتی به آن فکر می کنم خنده از لبهایم نمی رود؛ یک روز به مراسمی دعوت شدم و سوزناک می خواندم و پیرزنی کنارم نشسته بود و ناله و مویه بسیاری می کرد و بر سر و صورت خود چنگ می زد و من هم که بسیار متاثر شده بودم او را دلداری میدادم و دست بر شانه اش میزدم و او را دلداری می دادم و می گفتم مادر مرگ برای همه است و در دل می گفتم خدایا این بنده خدا در این سن نباید داغ جوان می دید خودت درد داده ای به او صبر نیز بده. در همین حال و هوا بودیم که مراسم تمام شد نگاهی به او کردم تا باز هم به او تسلیت بگویم و دلداریش بدهم که یک هو گفت: می گوم دی والا مراسم مال کی بی؟ (میگم مادر والله مراسم برای چه کسی بود؟) (می خندد)
چنان جا خوردم که نمی توانید تصور کنید هم خنده ام گرفته بود و هم متعجب مانده بودم خب مادر من چرا وقتی نمی دانی مراسم چه کسی است اینجوری تو سر و صورت خودت میزنی و گریه و زاری می کنیا؟ (بازم با خنده)

*سخن پایانی:

- از مردم و بزرگان به خصوص پدرم ممنون که همیشه حامی من بودند و با من همکاری کردند و مردم را خانواده خود دیده ام و به بچه های خود با تمام کوچک بودنم میگویم مردم دار باشید و یک هنرمند فقط هنرش نیست که او را بزرگ می کند بلکه اخلاق و مردم داری اوست که او را بزرگ می کند.
از شما  نیز بابت دعوتتان سپاسگزارم.