امروز: پنجشنبه 28 آبان 1405
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 21 شهريور 1392 - 11:43

احمد حسام مقدم

اتحادجنوب: در دهمین هفته از "عصرانه فرهنگی فرهنگی"، به تحلیل و رابطه ی توسعه ی اقتصادی و جامعه مدنی در ایران توسط اشکان نوری زاده- دانشجوی کارشناسی اقتصاد در دانشکده ی شهید چمران اهواز- پرداخته شد. جلسه با نظرخواهی از دوستان حاضر در جلسه از سوی نوری زاده شروع شد و ایشان تمایل به آن داشت که چگونگی شکل گیری و پیشروی جلسه توسط خواست دوستان پیش رود، که در نهایت تصمیم بر آن شد که ایشان چارچوبی از بحث ارائه دهند و بعد براساس مفاهیم و چارچوب های مشخص شده گفت وگوها شکل بگیرد.

 نوری زاده با تعریفی از معنای توسعه بحث خود را شروع و توسعه را چنین معنا کردند که: " توسعه معادل (development )  به معنای رشد، گسترش، توسعه وعمران است." و این لغت را به معنای رشد تدریجی در جهت پیشرفته تر شدن، قدرتمند تر شدن و حتی بزرگ تر شدن دانست. که در همین خصوص بحثی را اسماعیل حسام مقدم- مدرس دانشگاه و دانش آموخته مطالعات فرهنگی-  مطرح کرد که بر روی تفاوت بین رشد(growth) و توسعه بود و بر روی این مساله بحثی در بین جمع ایجاد شد که در همین خصوص باقری دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی، نیز به تمایزات بین رشد وتوسعه اشاره کرد و شاخص رشد را کمّی دانست و شاخص توسعه را کیفی عنوان کرد.


وی در ادامه گفت برای توسعه یافتگی سه عامل مهم بر شمرده میشود که شامل، آموزش و سواد آموزی،بهداشت و رشد سرآنه درآمد است.  

 در برخورد با این نظر باقری، اسماعیل حسام مقدم کاملن نظری متفاوت ارائه داد و رشد رو مساله ای کیفی دانست و به عنوان مثال به رشد اگاهی و فرهنگی اشاره کرد  در ادامه نوری زاده، به تکمیل صحبت های خود و موافقت با باقری؛ رشد را زیرمجموعه ی توسعه عنوان کرد و به کتاب "مبانی توسعه "بعنوان منبع و مرجع تعاریف خود اشاره کرد. سبحان حسن پور در ادامه به تفاوت بین تعریف ها براساس مقوله ی مورد کنکاش آنها یاد کرد. و خاطرنشان کرد این تعاریف در هر یک از علوم اقتصادی یا اجتماعی معانی متفاوتی میتواند داشته باشد در اینجا نوری زاده اضافه کرد که مباحث مربوط به توسعه را با تعاریفی بین رشته ای  ارائه میکنم. در ادامه رضا مالکی، دانش آموخته ی حقوق، به مفهوم توسعه و توسعه یافتگی و تجزیه پذیر بودن آن را مطرح ساخت و توسعه یافته بودن کشوری را معطوف به توسعه یافتگی در تمامی عرصه ها عنوان نمود.

نوری زاده به تعریف و دسته بندی های توسعه از دیدگاه علوم اجتماعی پرداخت که ابتدا توسعه را به درون زا و برون زا بودن آن تقسیم کرد و توسعه از بالا و پایین، توسعه ی موزون و نا موزون، توسعه ی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی وانسانی بخش بندی کرد. در ادامه به توسعه نیافتگی و عوامل عقب ماندگی توسعه ایران اشاره شد. در همین زمینه حسام مقدم ایران را دچار اشاعه فرهنگی و همچنین صنایع عظیم همچون نفت را سبب هجمه های خارجی دانست و در همین خصوص نیز،  پاپری وجود سنت و ریشه دوانی او در بستر های جامعه را از علل توسعه نیافتگی معرفی کرد که در جواب حسام مقدم، به نگاه چپ گرایانه ومارکسیستی اشاره نمود که همواره با استفاده از آن به تحلیل اتفاقات توسعه نیافتگی می پردازند را مورد نقد جدی قرار داد و گفت باید با یک دید واقعی تر به این اتفاقات نگاه کرد. نوری زاده در همین مورد سوالی جامع را مطرح ساخت که چقدر دولت و مردم در توسعه نیافتن کشور تاثیر داشته اند و سهم آنها چقدر بوده  است. در تکمیل این صحبت، حسام مقدم عامل خارجی را نیز موثر دانست. در  همین رابطه، مالکی علت  توسعه نیافتگی ایران را  نقش پررنگ عوامل خارجی در مسائل ایران در بعد از انقلاب اکتبر روسیه دانست و در ادامه به  درون زا بودن توسعه در برهه های تاریخی  دوره های کوتاه مدت اشاره کرد  واز این طیف افرادی را همچون (امیرکبیر) را معرفی کرد که ایده هایی متمایل به درون زا شدن توسعه داشتند.در ادامه وی متذکر شد:« در ایران پس از شهریور 1320  تا کودتای 28 مرداد 1332 -12سال- این دوره دموکرات ترین دوران سیاسی ایران بوده است و در عین حال که در زمان دولت مصدق فروش نفت مورد تحریم بوده، زیرساختهای نوپای صنایع از جمله نساجی و .... در کشور شکل گرفته بود. و روند امیدوار کننده ای از رشد به چشم میخورد اما شاهد عدم موفقیت این روند با کودتای 28 مرداد بودیم.

در اینجا اسماعیل حسام مقدم، این نکته را مطرح کرد که چرا در ایران با کشته شدن نخبگان دولتی و رفتن آنها، روند توسعه یافتگی نیز متوقف می شود. در ادامه گفت:«چرا با وجود دولتهای قدرتمند در برخی از دوره های تاریخی پیشرفت چشم گیری نداشته ایم؟ و شبانکاره در همین خصوص گفت چرا با وجود جامعه مدنی، نهادهای مدنی وسندیکاها شکل نگرفته اند.
در ادامه نیز، شبانکاره مصداقی از دولت خاتمی مطرح کرد و توضیح داد که با توجه به این که شعار دولت خاتمی، شعار اقتصادی نبود، اما با توجه به سیاست های باز و گفت و گویی بین المللی، توانست سرمایه های خارجی را وارد چرخه ی اقتصادی کشور کند ودر توسعه ی زیرساخت های اقتصادی موفق تر عمل کند و تورم نیز را کنترل کرده و کاهش دهد. اما با تغییر دولت این روند معکوس شد و  شاهد عدم استقلال بانک مرکزی، رشد نقدینگی، انحلال سازمان مدیریت برنامه و بودجه کشور و خارج شدن سرمایه های خارجی از چرخه ی اقتصاد ی کشور در دولت احمدی نژاد بودیم. در ادامه نوری زاده با تایید صحبت های شبانکاره  لزوم جامعه مدنی توسعه خواه در کنار دولت توسعه خواه اشاره کرد و این دو بخش را برای تکامل روند توسعه و رسیدن به توسعه پایدار ضروری دانست. این دانشجوی اقتصاد، نقش های مختلف دولت و جامعه مدنی در توسعه نیافتگی و بالعکس را مورد توجه قرار داد و دولت و جامعه ی مدنی را  شامل سه نوع 1_کارشکن 2_مردد 3_توسعه خواه طبقه بندی کرد.

 وی با توضیح هر یک از این انواع ،،مصداق هایی از دوره های مختلف در ایران زد و علت توسعه نیافتگی این ادوار را با توجه به این تقسیم بندی ها تحلیل کرد. ایشان  لازمه موفقیت روند توسعه را وجود دولت و جامعه مدنی توسعه خواه دانست و به عنوان دولت قاجار را به عنوان دولتی کارشکن و دولت پهلوی را به عنوان دولت مردد معرفی کرد.

نوری زاده در ادامه به نیاز جامعه امروز در رسیدن به روندی که جامعه توسعه خواه را شکل دهد اشاره کرد که نقش مردم در همراهی این رویکرد نیز مهم است و همواره دولت ها  می توانند از همراهی مردم در روند توسعه بهره مند شوند . در اینجا شبانکاره گفت:« چرا با توجه به اهمیت جامعه مدنی در شکل گیری جامعه توسعه خواه، نهادهای مدنی، احزاب وتشکل های صنفی (سندیکاها)از جایگاه مناسب و درخوری برخوردار نیستند؟

 

در قسمت های پایانی جلسه به نمونه آوردن تاریخی در رابطه با ضعف های دولت و جامعه مدنی و مداخله ی عوامل خارجی پرداخته شد که بیشتر این بحث ها حول محور 28 مرداد32 و دولت مصدق شکل گرفت در این میان حسام مقدم به سهم دولت مصدق در کودتا اشاره کرد و تمرکز قدرت در دولت را به عنوان دلیلی برای سقوط دولت مصدق نام برد سپس شبانکاره با تایید نظرات حسام مقدم گفت:«یکی از ضعف های مصدق در عدم بکارگیری نیروهای سیاسی و اجتماعی فعال، این بود که از جذب نیروهای سیاسی متشکل و سازمان یافته مثل حزب توده هراس داشت و از سوی دیگر قایل هم به سهم خواهی سیاسی آیت الله کاشانی که در توده های مردم جایگاه داشت، نبود.و کناره گیری همه ی اینها، باعث شد ایده ی کودتا به راحتی توسط نیروهای خارجی انجام گیرد.»

و جمع حاضر در جمع بندی مباحث به نقش دولت در جریان توسعه تاکید شد و نوری زاده با یادآوری این که نباید فراموش کرد که در روند شکل گیری توسعه نقش جامعه توسعه خواه و وجود فرهنگ توسعه محور بسیار تعیین کننده است چرا که ما تجربه دولت توسعه خواه را داشته ایم که در امر توسعه نا کام بوده اند.

  در پایان جلسه سوالی مطرح شد که: " نقش دولت در تسهیل و تجهیز جامعه ی مدنی چقدر است؟" و قرار شد در جلسات بعدی به این پرسش پاسخ داده شود...

یازدهمین جلسه ی عصرانه ی فرهنگی هامون به نمایش و تحلیل فیلم "سگ کشی" اثر "بهرام بیضایی" اختصاص دارد.  از علاقه مندان به فیلم دعوت به عمل می آید سه شنبه ساعت شش عصر در دفتر هفته نامه اتحاد جنوب حضور بهم برسانند./ج

 

 

 



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1392/06/24 - 22:50
0
0
بسیار بحث زیباییست اما به نظر می رسد سخنران بحث می بایست بعد از تعریف و تفاوت رشد و توسعه اقتصادی، مروری نیز بر جامعه و جامعه شناسی می داشت و از آنجا واژه رفاه را وارد مطلب می نمود که رفاه باری اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دارد در حالیکه رشد اقتصادی معنایی کاملا اقتصادی و توسعه نیز معنایی فرهنگی و اقتصادی دارد در حالی که رفاه می تواند مجموعه بزرگتری شامل فرهنگ، جامعه مدنی و اقتصاد را پوشش دهد. می توان این بحث را در هفته های بیشتر ی مورد توجه قرار داد.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • از بوشهر تا پرسپولیس؛ حسین بحرینی، مربی پرافتخار بوشهری، در جمع مربیان سرخ‌پوشان پایتخت
  • «تکاملِ ابزار در سایه انجمادِ روح: پارادوکس حکمرانی در عصر تکنولوژی»
  • «نخل آواز»؛ صدای غیرت هنرمندان بوشهری در روزهای جنگ رمضان
  • بازدید مدیران ارشد شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس از آریاساسول
  • بازآرایی ۲۳۴ همتی سبد سرمایه‌گذاری پارسان با سود ۶۰ همتی برای سه شرکت پتروشیمی
  • رضایت مندی ملت، قوی ترین نیروی بازدارنده تهدیدات داخلی و خارجی
  • سوگند؛ روایت تلخ سکوت و خشونت!
  • آیین تجلیل از برگزیدگان کنکور سراسری استان بوشهر با حضور استاندار برگزار شد / تصاویر
  • تلاش می‌کنیم آب‌پخش به شهر جهانی حصیربافی تبدیل شود
  • رشد رتبه‌های برتر کنکور در بوشهر؛ تعداد رتبه‌های زیر ۱۰۰۰ به ۲۴۲ نفر رسید
  • اجرای ۱۶۸۰ برنامه در هفته بسیج؛ از رژه اقتدار تا افتتاح پنجمین درمانگاه بسیج
  • دستگیری زن کلاهبردار با بیش از ۱۵۰ پرونده تحت تعقیب در عسلویه
  • بیرانوند برای مراسم برترین های سال AFC وارد بانکوک شد
  • مسئولیت صنعت پتروشیمی فقط تولید نیست؛ سرمایه‌گذاری در نسل آینده را جدی گرفته‌ایم
  • بخشدار سعدآباد: تأمین اعتبار تکمیل مدارس نیمه‌تمام در اولویت است
  • فاطمه (س) فراتر از زمان و زمانه
  • بنزین بهانه است؛ تاوان ناکارآمدی را چرا مردم بپردازند؟
  • خرده‌گیر و درشت‌ول‌کن
  • کبریتِ بی‌تدبیری بر بنزینِ کلافگی!
  • گردهمایی بانوان شین کیوکوشین استان بوشهر؛ تجلی همدلی، انضباط و پویایی در باشگاه کمالیان
  • با امید و انتظار کارمندان و بازنشستگان بازی نکنید!
  • حروف، این همزاد دیرین بشر
  • مسابقات بین‌المللی فناوری‌های پیشرفته بریکس؛ فرصتی برای شناسایی استعدادها و آمادگی صنایع برای آینده
  • صیانت از ۵۰۰ هزار هکتار مرتع دشتستان؛ ابطال ۲۱ پروانه چرای دام و امحای ۲۹ مورد کشت گیاهان ممنوعه
  • از خونِ دل نوشتم نزدیکِ دوست نامه!!!
  • عناوین روزنامه‌های امروز1405/08/23
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1405/08/23
  • دستاورد جهانی تیم دیجی‌نوری پتروشیمی نوری در بخش بین‌المللی مسابقات فناوری‌های پیشرفته بریکس ۲۰۲۶ با کسب ۹ مدال
  • تجلیل دهیار دهقاید از دانش‌آموزان خلاق دشتستانی؛ روایت حماسه شهدای دهقاید با هوش مصنوعی
  • روغن ماهی برای روده هم مفید است
  • گامی علمی برای توسعه زنجیره ارزش پتروشیمی؛ رونمایی از کتاب تخصصی تولید پروپیلن با تألیف مدیرعامل پتروشیمی جم
  • انتصاب محمدعلی عبدالشیخی به‌عنوان مشاور و دستیار مدیرعامل بیمه تعاون کشور
  • از فقر اقتصادی تا ضعف اعتقادی
  • افتتاح و بازدید از ساختمان اداری منطقه آزاد بوشهر با حضور مسئولان ارشد کشور و استان / تصاویر اختصاصی اتحاد خبر
  • ‌‌«بوشهرمال» می‌تواند محور تجارت و گردشگری منطقه آزاد بوشهر شود
  • استاندار بوشهر: منطقه آزاد بوشهر سرزمین فرصت‌های طلایی برای سرمایه گذاری است
  • 🎥ویدیو/صادرکنندگان بوشهری از موانع پیش‌روی صادرات می‌گویند
  • در آبان پیش‌رو با احتیاط بیشتری رانندگی کنیم
  • محبی: توانمندسازی فرهنگی و تحصیلی دانش‌آموزان اولویت دارد
  • 🎥ویدیو/حضور گسترده مردم بوشهر در راهپیمایی ۱۳ آبان
  • استاندار بوشهر در دیدار با معاون اول رئیس‌جمهور بر تخصیص اعتبارات بیشتر برای تکمیل پروژه‌های مهم استان تاکید کرد
  • « تولید در خطِ‌مقدم ، منابع انسانی در حاشیه! »
  • آریاساسول برای دومین سال متوالی بالاترین امتیاز حاکمیت شرکتی را کسب کرد
  • حیاتی از کارنامه اشتغال تا افق توسعه اقتصادی پارس
  • اندیشه را با جغرافیا نمی‌توان سنجید
  • .: عباسی حدود 3 روز قبل گفت: موفق باشید ...
  • .: موسوی حدود 4 روز قبل گفت: واقعا زیبا بود.. از ...
  • .: مهرداد حدود 4 روز قبل گفت: یکی از بهترین مدیران ...
  • .: نیکنام حدود 4 روز قبل گفت: درود بر شما بسیار ...
  • .: نبی الله احمدی حدود 6 روز قبل گفت: رحمت خداوند بر این ...
  • .: فراهانی حدود 6 روز قبل گفت: احسنت ...
  • .: جلیل دانایی فر حدود 9 روز قبل گفت: درود و سپاس از ...
  • .: جهان حدود 10 روز قبل گفت: درود بر نویسنده گرامی ...
  • .: جاوید حدود 11 روز قبل گفت: کاملا واقعیت دارد. این ...
  • .: زهره عرب حدود 11 روز قبل گفت: متأسفانه سرمایه‌ی انسانی آخرین ...