اصلاح نظام وکالت و نظام کارشناسی رسمی به عنوان بخش جدایی ناپذیر نظام قضایی کشور بر عهده قوه قضائیه نهاده شده است که تاسیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده به موجب ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (مصوب سال 1379)، یکی از گام های نظام قضایی در این راستا بوده‌ است.

«مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده»، پیرو حکم مقرر در ماده 187 و به موجب آیین نامه اجرایی  ابلاغی 1381/06/13 رئیس قوه قضائیه،  در سال 1381 تأسیس شد.

آیین نامه اجرایی ماده 187 نحوه تشکیل و ارکان مرکز، فرایند صدور پروانه، برگزاری آزمون، نظارت بر فعالیت اعضا و سایر امور مرکز را در چارچوب قوانین و مقررات حاکم بر حوزه ­های وکالت و کارشناسی مشخص کرد.

این مرکز که در حوزه ارائه خدمات وکالتی، کارشناسی رسمی و مشاوره حقوقی فعالیت می‌کند، به موجب قانون حمایت خانواده مصوب 1392 و آیین‌نامه آن صلاحیت گسترده‌تری در حوزه مشاوره خانواده پیدا کرده است.

رییس این مرکز منصوب ریاست قوه قضاییه بوده و امور مرکز را زیر نظر هیات نظارتی به ریاست معاون اول قوه قضاییه و با حضور برخی از اعضای شورای عالی قضایی و مقامات عالی رتبه قضایی مدیریت می‌کند. در هر استان یک هیات مدیره متشکل از نمایندگان وکلای آن استان و یک هیات مدیره متشکل از نمایندگان کارشناسان آن استان امور مربوط به حوزه صلاحیت خود را اداره می‌کنند.

طبق گفته «حسن عبدلیان‌پور» رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، وکالت معاضدتی و تسخیری مبنای کار وکلای این مرکز است و  یکی از فلسفه‌های وجودی مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، دسترسی آسان مردم به خدمات قضایی ازجمله وکالت و کارشناسی است.

بنا به گفته عبدلیان‌پور، در پی تاکیدات و دستورات رئیس دستگاه قضا، اکنون مقدمات آغاز به کار و عملیاتی شدن «سامانه هوشمند ارجاع کارشناسی» فراهم‌شده و تکمیل این سامانه تا ۲ ماه دیگر محقق خواهد شد و با استفاده از این سامانه شاهد نظام ارجاع عادلانه کارشناسی در سراسر کشور باشیم.

روز یکشنبه ۲۴ بهمن ماه حجت الاسلام والمسلمین محسنی اژه ای رئیس قوه قضاییه  به مرکز وکلا و کارشناسان مأموریت داد: هر چه سریع تر در راستای ساماندهی فرآیند و سازوکار امر کارشناسی در پرونده‌های قضایی و شفاف شدن فرایندهای کارشناسی اقدام عملی و جامعی داشته باشد.

رئیس دستگاه قضا در ادامه به مرکز وکلا و کارشناسان نیز مأموریت داد: در راستای کاهش هزینه‌های دادرسی، وکالت و کارشناسی رسمی برای عموم مردم به‌ویژه اقشار کم‌بضاعت اقدام و تلاش کنند.

محسنی اژه‌ای آسیب‌شناسی برخی روندها و فرآیندهای موجود در مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه را ضروری دانست و به مسئولان این مرکز توصیه کرد که برای تبیین دستاوردهای خود نزد مردم و جامعه از شیوه‌های مبتکرانه و خلاقانه رسانه‌ای غافل نشوند.