اتحادخبر: روز میلاد حضرت فاطمه (ع) مقارن با روز زن و مادر است.  اتحاد خبر برای گرامیداشت مقام و جایگاه والای زن به سراغ زنان فعال در حوزه های مختلف رفته است. افرادی که در کنار نقش پررنگ زنانه، مادرانه و همسرانه در جامعه نیز تاثیرگذار هستند. در این نگرخواهی دیدگاه های راضیه عقیلی مهر دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، نویسنده و روزنامه نگار را با هم می خوانیم.

1-حقوق و آزادی های زنان در کشورمان را چگونه ارزیابی می کنید؟
ـ پاسخ به این پرسش را باید از ابعاد متعدد و در یک پژوهش مورد بررسی قرار داد. اما در این مجال و جهت درک کلی آن را محدود می کنم به جایگاه حقوق زنان در قانون اساسی ایران به عنوان قانون مرجع در نظام حقوقی ایران و سپس به تعریفی از آزادی زنان و مسیری که مستمرانه باید در راستای احقاق و احیاء واقعی حقوق زنان طی شود.

در اصول قانون اساسی، زنان را همچون مردان صاحب تمام حقوق به شکل تساوی ـ و نه تشابه ـ شمرده است. طبق اصل سوم بند 14 قانون اساسی ایران، دولت موظف است، حقوق همه جانبه افراد اعم از زنان و مردان را فراهم کند و با ایجاد امنیت قضایی عادلانه و تساوی عموم در برابر قانون، تامین کننده حقوق فردی و اجتماعی شان باشد. به عبارتی تاکید بر تساوی حقوق زنان در قانون اساسی، مشهود است. و قانون گذار در اصل بیست و یکم نیز دولت را  موظف دانسته که حقوق زن را در تمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین کند  و با ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیاء حقوق مادی و معنوی او تامین کننده حقوق او باشد. اما اینکه تحقق این اصول بنیادی در کارنامه عملی و اجرایی دولت ها و مصوبات اجرایی شان متناسب با نیاز روز زنان تا چه میزان رعایت شده است به قضاوت جامعه و کنش های جامعه مدنی بستگی دارد.

در اصول قانون اساسی ایران به شکلی کلی و تمام محور به حمایت از حقوق زن پرداخته است. و به شکل جزیی در اصل بیست و یک حمایت اش را برای زنان متاهل و صاحب فرزند یا بیوه و ناتوان شمرده است. و جزئیات را در قوانین مدون (قانون مدنی ) و برخی قوانین حمایتی از جمله قانون حمایت خانواده و قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مورد توجه قرار داده است. اما همچنان در بسیاری از پیگیری های قضایی به دلیل نبود قوانین تکمیلی و حمایتی از همه جنس مونث در همه سنین و وضعیت، قضات و محاکم رسیدگی با مشکلات عدیده ای روبرو هستند.  بیشتر قوانین مدون در حوزه ی زنان تنها محدود به طلاق، نکاح، مهریه، حضانت، ارث و اموری در این راستاست و به حقوق فردی و اجتماعی متناسب با نیاز و خواستگاه زنان امروز کمتر توجه شده است که از ایراداتی است که از سوی زنان مطالبه گر خطاب به قانون گذاران مطرح می شود.

آزادی یک اتفاق درونی است. اینکه اراده شخص در این اتفاق محوریت دارد. اما در همه جوامع این آزادی متناسب با فرهنگ و تمدن آن تعریف و محدود شده است. به طور قطع افراد هیچ جامعه ای صاحب آزادی مطلق نیستند چون انسان موجودی اجتماعی است و باید مصلحت جامعه را هم در نظر داشته باشد. با پیشرفت دولت ها و توسعه جامعه مدنی نیز آزادی در ورای قوانین و مقررات فردی و اجتماعی تعریف می شود. تعریف آزادی زنان بیشتر به فرهنگ و تفکرات و قوانین جوامع وابسته است.  

2ـ برای حفظ کرامت و ارتقاء جایگاه زن در جامعه چه پیشنهاد دارید؟
ـ این پاسخ را خطاب به خودم و همه زنان و دختران سرزمینم عنوان می کنم. این درست است که قانون را مردان می نویسند و سیاست های مردانه در کشور دنبال می شود. اما زنان ما با تلاش، مطالعه مستمر در راستای کسب آگاهی و دست یابی به جایگاه های مهم و مدیریتی می توانند باعث تغییر سیاست های اشتباه شوند. جایگاه زنان ابتدا باید در اندیشه خود زنان احیاء و ارتقاء یابد. اینکه زنی به باور برسد که می تواند و در راستای اهداف خود گام بردارد این جا مرحله تغییر اتفاق خواهد افتاد.

3ـ انتظارات شما به عنوان یک خانم از مسئولین کشور چیست؟
ـ چرا قوانین حمایتی که مصوب می شود در کانال و کمیسیون های نظارتی مورد توجه قرار نمی گیرد و به حال خود رها می شود. و یا بعد از تصویب قطعی در قالب قانون بدون آیین نامه اجرایی و ضمانت اجرا مسکوت می ماند. چرا برخی مسئولان ما چه آنانی که به واسطه رای نیمی از جمعیت انسانی وارد بدنه حاکمیت می شوند و چه به واسطه مقام و جایگاه مدیریتی در بدنه دولت قرار می گیرند، چنان درگیر حواشی می شوند که کمتر فرصت توجه و پیگیری در مورد دغدغه های زنان را می یابند.  

گروهی معتقدند که قوانین فعلی پاسخگوی نیاز و خواستگاه اجتماعی و فردی زنان امروز نیست. به ویژه اینکه به دلایل متعدد از جمله طلاق و فوت مرد، تعداد زنان سرپرست خانوار افزایش یافته است و آنان مجبور هستند مخارج خانواده شان را تأمین کنند. از این رو برخی قوانین امروز پاسخگوی این اتفاق نیست چون همچنان در مدار گذشته حرکت می کند.