برخی از اشعار حاج محمد نبی مهاجری

خواص داروها

 

این سخن را بشنو از اهل هنر 

تا بگردی واقف از علم شجر

 

 هر گیاه و هر نبات و هر شجر 

غرق در حکمت بود از پا و سر

 

 از پیاز و ضمیران و تربزه 

 آب انار و پرتقال و خربزه 

 

هر یکی از بهر درمان آمده 

خوردنش دارد هزاران فایده 

 

خوردن انجیر و انگور و رطب 

دافع درد است مِن غیر سبب

 

 آب بیخ گز، کند دفعه جذام 

خوردن فلفل شده بر او حرام 

 

هر گیاهی را که آری در نظر

 غرق در حکمت بود از پا و سر

 

بس تو را خواند بیا نزدیک من

 تا تو را عارف کنم از خویشتن 

 

ورمیان تخم بن ها روغن است

 بهر کابوس و همه را احسن است 

 

دیگری گوید که من خواب آورم 

و آن یکی گوید که تب را میبُرم 

 

تُرب اَسود ، بهر تو گوید خبر 

سنگ کلیه ز آب  من گردد به در 

 

آویشن گوید که من باد اشکنم 

بادها را از روده‌ها خارج کنم 

 

پس گل خیری به آواز بلند 

من علاج تخم دانم ای هوشمند

 

هندیا و هلپه باشد با هنر

 از برای دفع صفرای جگر 

 

از بنفشه گر بنوشی روز و شب 

می کند خارج ز هر بیمار،  شب 

 

 سینه چون گردد دچار سرفه‌ها 

تخم بالنگو دهد آن را شفا

 

 ای «مهاجر» قول تو باشد ثواب 

تجربه یابد نه عنوان کتاب 

 

 //////////////////////

 

زن 

گر نبودی خلقت زن در جهان

 زندگانی بود چون دیوانگان

 

این جهان می بود چون ویرانه ای

نه نژادی بود نه کاشانه ای 

 

حق نهاده در وجود زن اثر 

چون گل نسرین و یاس و مُشک تر 

 

گر بخواهی با تو باشد خوشمرام

 نام زنها را نکن بر خود حرام

 

 این سخن را  از «مهاجر» ز بَر

نزد او نام زن زیبا مبر 

 

گر زغلفت  از زبانت  شد بدر

 می شوی آخر دچار دردسر

 

گرنمایی صبر و حلمِ اندکی

 بگذرد آسان، «مهاجر» زندگی

 

///////////////////////// 

 

پند و اندرز

 

 الا ای که هستی در این خاکدان 

مکن غفلت از گردش آسمان 

 

خدا را زمانی به خاطر بیار 

 مبادا شوی نزد حق شرمسار 

 

توقف شده در جهان اندکی 

حذر کن تو از نخوت و هرزگی 

 

منه دل برین کاخ ناپایدار 

که این جا بود منزلی بهر کار

 

 بکن بذل احسان  بدرماندگان 

که روزی دهندت عوض ده هزار 

 

که انفاق باشد تو یک دانه جو 

چو کِشتی ببینش بوقت درو

 

 همان دانه را حق کند خرمنی 

ز یک دانه جو پر شود برزنی 

 

هر آن کس به ارحام احسان کند 

کند راحتش ذات حق در لحد 

 

بیارای خود را به حلم و سخا 

 چو کردی ، کنی جای در قلب‌ها 

 

مبادا در عالم تکبر کنی 

که هر دوست با تو کند دشمنی 

 

در عالم بود آدمی بی‌شمار 

گروهی چو نور اند جمعی چون نار 

 

چو خواهی شوی خارج از اهل نور 

بنه مرهمی بر دلی داغدار 

 

که هر کس دلی را کند شادمان 

شود از عذاب خدا در امان 

 

«مهاجر» اگر نفس گردد مهار 

خلایق شوند در جهان رستگار 

 

مهارش اگر ناگهان پاره شد 

به ابلیس ناپاک همکاره شد 

 

//////////////////////////////////////////////////

 

خصلت زن

 

گفت روزی عارفی از دوستان

خصلت زن را برایم کن بیان

 

پاسخش دادم جوابی بس متین

گاه باشد صبر و گاهی انگبین

 

آنچه کردم در خصال زن نظیر

دیدم او را معدن هر خیر و شر

 

گرچه باشد نا سپاس بد سپر

یادگاری آورد چون شیر نر

 

مونسی باشد به هنگام سحر

از برای پادشاه و کارگر

 

گه بگردد خادمی نیکو سپهر

گه زند شاخت به سان گاو نر

 

گه ز مریم  می شود محجوب تر

گه شود مکشوف از خانه بدر

 

گه ز کج خُلقی کند دیوانه ات

گه شود شمعی برای خانه ت

 

گاه می‌گردد چو کلب بوستان

گاه می گردد خلیق و مهربان

 

گه شود آتش گهی گردد چو آب

گه شود عریان و گاهی در حجاب

 

گه در آغوشت درآید با ادب

گه تو را سازد چار هر تعب

 

گه شود علامه در فهم و بیان

گه کند فریاد چون دیوانه گان

 

گه شود زاهد چو یحیی زمان

گه شود رقاص بهر دشمنان

 

گه تو را سازد ز وصل خود رضا

گه شود دیوانه ، گوید افترا

 

با چنین وصفی که من کردم بیان

بودِ او واجب شده در خاندان

 

  /////////////////////////

 

شعر بر سنگ مزار

 

این گور بی فروغ که در این مقابر است

 آرامگاه بنده عاصی مهاجر است

 

 رفتم از این جهان به سوی دار آخرت

 اعمال نیک و بدم همه در قبر حاضر است

 

 دیدم که ریز ریز اعمال را نوشته اند

 اندر کجا و در چه زمان، همه ثبت دفتر است

 

 اجازه دهید تا روم کار خیر کنم گفتم

کلا جواب داد که این کار لامیسر است

 

هشدار  ای بشر، نشو غافل از عمل

 اینجا محل کشت و درو روز آخر است

 

 ایمان بی عمل نشود قابل قبول

از مرد و زن ، گرچه نژاد پیغمبر است

 

 اینجا به غیر طاعت خالص نمی خرند

قیراط کار نیک ، به از خرمن زر است

 

 راه نجات نیست ای «مهاجر» این جهان

 اِلا کسی که پیرو فرمان حیدر است

 

////////////////////////////////   

 

 خیر و شر 

 

روز نحسی نیست در دار جهان  

این نحس باشد زقول غافلان

 

 تخم هر کار بدی را کاشتی 

خلق را بر راه بد واداشتی 

 

نحس اعمال و خطای بی شمار

 روز را سازد به رویت تیره و تار

 

ترک فرمان می کنی ای بوالفضول؟

؟ کرده ای آیین دشمن را قبول 

 

ترک فرمان خداوند مجید

 می کند نازل بلا های شدید

 

 چون ز غفلت عیب خود را ننگری

 عیب اندازی به دوش دیگری

 

نحس، اعمال و خطای آدم است 

هرکه شد کج راه ، نحسش همدم است

 

 ورنه  باشد  روزها  خیر و صلاح 

نیست یک مو عیب در کار الله

 

سال و ماه و روز و ساعات جهان

 نیک باشد ، نحس را از خود بران

 

از خدا خواهد «مهاجر» عقل و جان

 تا بگردد راحت از شر زمان

 

//////////////////////////////// 

 

 سالم خان برازجانی

 

سروش عالم غیبم ندا رسید به گوش 

که ای «مهاجر» به فرهنگ شهر خویش بکوش 

 

که بوده بانی این نخلهای اصیل 

که تا کنون به جا مانده با چنین تجلیل

 

 نخست خشت برازجان نهاده سالم خان 

نموده کار رعیت به عزم او آسان 

 

ز بسکه نیک سیر بود و مهربان و امین 

بهر رعیت بیچاره داد آب و زمین 

 

برازجان که تهی بود از نخیل و شجر

 به همت او گشت نخل‌ها ولد ثمر 

 

قنات و مسجد و حمام را مهیا کرد 

ز نسل کاوه گروهی ز کازرون آورد 

 

«مهاجری» نتوان کرد ذکر اوصافش 

چرا که بهر خدا بود سعی و کردارش