اتحاد خبر _ بابك شاكر

چهارده مرداد سالروز صدور فرمان مشروطه توسط مظفرالدين شاه قاجار است ، در خصوص جنبش تحليل هاي زيادي نوشته شده است ، براي من نقش بوشهر در قيام مشروطه جالب توجه است .

بوشهر منطقه خاصي از لحاظ اقليمي ست، اين شهربه دليل موقعيت استراتژيك وسياسي خاصش نسبت به ديگر مناطق جنوب همواره داراي ساختاري متفاوت ،پيشرو بوده است ...از مشاركت درجنبش هاي آزاديخواه تا قيامهاي ضداستعماري ازبوشهر چهره متفاوت ساخته است .بافت قومي مردم بوشهرنيز بواسطه رونق تجارت دريايي وبازارمناسب كسب وكارهمچنين مهاجرپذيري اين شهر، داراي تنوع وتكثرزيبا وهمگني ست . بنا بر گفته كسروي دو عامل مهم مشروطه دبستان و روزنامه بود كه هر دو در بوشهر وجود داشته است.

هم آوايي با جريانات ترقي خواه كشور دربوشهر بيش از ديگر مناطق ديده ميشود ، اگر روزي بوشهربه عنوان يكي ازپيشگامان تاسيس دبستان درزمان مظفرالدين شاه خود را به دروازه هاي آگاهي وترقي رساند ، در ادبيات نيز قطب تازه اي از جريانات آوانگارد بوجود آورد تا جاييكه درهرنسل شعري يكي از نقاط عطف ادبيات اين مملكت خاستگاهي بوشهري داشته ودارد....

اما درهمين شهرادب وفرهنگ تعلق خاطر مردم به مدارا كه منبعث از فرهنگ مهاجر پذير و بورژوازي تجارت است باعث مي شود تا قيام مشروطه ماهيتي راديكال پيدا نكند و سبك وسياق خاص خودرا داشته باشد كه متاسفانه به خاطرعدم پرداخت مناسب واکاوي نشده است . تجارت و اقتصاد متكي بر بازرگاني طبقه اجتماعي مرفه و محافظه كاري را بوجود آورد كه همواره تلاش در تساهل و آميختگي با متدولوژي سياسي روز جهان را داشته است بهمين مناسبت درك آنها از مشروطه نيز دستاوردي فراي جدل هاي متعارف پايتخت حكومت قاجار بود زيرا تجار ، عمال دولتي، مدرسين ، محصلين و بازرگانان مناسبات خاصي داشتند كه سود و پيشرفت تجارت و رونق بازار براي آنان اهميت بيشتري داشت . در اين ميان طبقات ديگر جامعه بوشهر كه در قالب دريانورد ، دهقان ، كارگران اسكله هاي تجاري ، باربران شهري و ... مطالبه گر نشدند كه در آن مقطع تابع نظرات طبقه بورژوا بودند.

دغدغه طبقات كارگري را مي توان در شعرهاي محلي بوشهر ديد كه  نسل به نسل منتقل شده است كه اين آرزوها ماند ....

آري بوشهر مشروطه ، شهري  طبقاتي بود اما تعارضات طبقاتي منجر به جنبشي در آن مقطع  تاريخ نشد ...