فرهنگ و سبک زندگی  همواره در حال تولید و باز تولید است . عوامل زیادی وجود دارند که این بازتولید و تغییر را  تحت تاثیر قرار می دهند. گسترش تکنولوژی یکی از عمده مواردی است که سبک زندگی و عناصر فرهنگی را تحت تاثیر قرار داده است.  تسهیل و گسترش شبکه حمل و نقل، گسترش  ارتباطات و شبکه های مجازی، بالا رفتن  توان اقتصادی مردم و پیدایش طبقه متوسط ، مد ، تغییر رسوم اجتماعی، و.. شیوه زندگی را تغییر داده است. از جمله  این تغییرات  گردشگری و سفرهای تفریحی است که  از دستاوردهای  مدرنیته و  صنعتی شدن  به شمار می رود.

سیاحت  و مسافرت در اسلام  مورد تاکید قرار گرفته و آیاتی در قرآن کریم به طور صریح مردمان را دعوت به گشت و گذار در زمین می نماید. در قرون اولیه سیاحتگران مسلمان در قرون مختلف نیز به كشورهاى خاورميانه و خاور دور, مانند: ژاپن و آفريقا و اروپا.  مسافرت کرده و سفرنامه هایی نگاشته اند که در این مورد غربی ها هرگز به پای آنها نمی رسند.

از قرن  پانزدهم به بعد، بويژه در قرن هفدهم مى بينيم كه جريان گردشگرى   از سوی غرب رونق زیادی گرفته و  جهانگردان غربی سهم عمده ای در نگارش سفرنامه ها  و گزارش های گردشگری در جهان از جمله شهرهای شرقی و بلاد اسلامی دارند. و در قرون 18 و 19 غربیها به کاوش در شهر های شرقی و همچنین در ایران پرداخته و به جستجوی تمدن های گمشده و گنج های باستانی در دل زمین این بلاد می پردازند. با همه این ها سیاحت و گردشگری همواره مورد تاکید دین اسلام بوده است و در ایران نیز گردشگری قدمتی طولانی دارد ، سفرنامه های زیادی در این باره نگاشته شده است که نشانگر میل زیاد ایرانیان به سفر بوده است. اما شکل آن سیاحت های با آنچه که هم اکنون به عنوان سفر  رایج است کاملا متفاوت است.

سفر تفریحی از ابداعات  انگلیسی ها است که  مرتبط با وضعیت اجتماعی  است. عامل عمده آن انقلاب صنعتی و مدرنیته و به دنبال آن پدید آمدن طبقه متوسط است  که فرصت تفریح را برای تعداد روز افزونی از مردم فراهم  آورد. با گسترش مدرنیته و صنعتی شدن جهان و  پیدایش طبقه متوسط در دیگر جوامع  دامنه سفرهای تفریحی کم کم  به دیگر نقاط جهان نیز کشیده شد. در عصر ویکتوریا رشد اصلی در میان طبقه متوسط جامعه بود که در مشاغل خود از مرخصی برخوردار شده بودند و می توانستند به سفرهای تفریحی بروند و حتی مدتی در سفر اقامت هم داشته باشند. اقامتگاه آنان نیز توسط سازمانهای کارفرما تحت عنوان «مسکن اداری» تأمین میشد. مرخصیهای با حقوق از دیگر عوامل تأثیرگذار بر توسعه صنعت گردشگری بود: یک و نیم میلیون کارگر در سال (1925) از این امتیاز برخوردار شدند. و تا سال 1939 این جمعیت به 11 میلیون نفر ) (یعنی 30 درصد جمعیت در خانواده ها) رسید. ( منبع ویکی پدیا) .

کشور ایران نیز مستثنی از این توسعه و پیشرفت نبوده  است و همانند دیگرجوامع تحت تاثیر مدرنیته و صنعتی شدن  سبک زندگی نیز تغییر کرده و سفر رفتن  به عنوان بخشی از سبک زندگی طبقات مختلف  مردم  ایران در آمده است. در سالهای اخیر با تسهیل وسایل و امکانات سفر، مرخصیهای با حقوق، امکانات جاده ای و راهها  و... گردشگری داخلی رونق زیادی گرفته است و در ایامی خاص مانند نوروز حجم این سفرها به شدت افزایش پیدا می کند.  این مسافرت ها ویژگیهای خاصی دارد که با آنچه که گردشگری نامیده می شود تا حدودی مغایر است. ویژگی عمده این سفرها که به چشم می آید عبارت است از :
-    فامیلی بودن سفرها: این سفرهای اغلب به صورت فامیلی و پیوستن چندین خانواده به هم صورت  می گیرد که سفر را شبیه اردو های چند منظوره می کند.
-    عدم استفاده از مکانهای مسافر پذیر مانند هتل ، متل، مسافرخانه ها و.. : مسافران معمولا از چادر های مسافرتی به عنوان سرپناه در حاشیه پیاده رو ها ، پارک ها ، فضاهای عمومی هنگام سفر استفاده میکنند.
-    عدم استفاده از رستوارن ها و قهوه خانه ها، خوراک فروشی ها : مسافران با آوردن اقلام مورد نیاز خود از منزل یا خرید مواد خام اقدام به طبخ خوراک می کنند.
-    عدم رعایت مسایل بهداشتی : مسافران در استفاده از مکان های بهداشتی مانند  دستشویی های بین راهی ، آبخوری ها که به عنوان ظرفشویی استفاده می شود، حمام های عمومی .. نکات بهداشتی را رعایت نکرده و اغلب این مکان ها دارای ظاهری بسیار کثیف است .
-    عدم رعایت مسایل زیست محیطی :  مسافران  با اسکان در حاشیه جنگلها، دریا، پارک ها و فضاهای سبز شهر ها مسایل مربوط به محیط زیست را رعایت نکرده و با ریختن زباله های پلاستکی مانند سفره ها و ظروف یکبار مصرف ، شوینده ها  و... به محیط زیست آسیب می رسانند.
-    مسایل مربوط به قوانین راهنمایی و رانندگی ، بروز تصادفات در جاده ها ، استفاده بی رویه از سوخت ، عدم استاندارد بودن جاده ها برای خیل عظیم مسافران و خودرو ها ، نبودن فرهنگ استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی.
-    عدم توجه به مکان های باستانی و تاریخی : با توجه به حساسیت این مکانهاف اغلب مسافران با نا آگاهی و عدم توجه به حساسیت و ارزش این مکان ها توسط مسافران از یک سو و عدم حراست  از این مکان ها به صورت  شایسته  از سوی دیگر  باعث شده که  ارزش این آثار توسط گردشگران درک نشده  و  ریختن زباله، نوشتن یادگاری، خط انداختن بر دیوارها ، پهن کردن بساط استراحت و پختن غذا ، و.... از جمله مواردی است که به چشم می آید.

این مسایل  و نکات دیگری در این خصوص  این سوال در ذهن متبادر می کند که آیا این نوع سفر ها گردشگری است؟
یکی از اساسی ترین  اصل گردشگری آگاهی است. گردشگران باید نسبت به مکان مورد نظرشان آگاهی داشته  و بدانند که برای چه سفر می کنند. به نظر می رسد مسافرت های نوروزی ایرانیان بیش از آنکه جنبه گردشگرانه داشته باشد یک مهمانی خانوادگی خارج از خانه است که گردشگری در حاشیه آن قرار دارد.

سفرهای نوروزی ایرانیان  گذران روزهایی است  که در یک خانواده  اتفاق می افتد اما در بیرون از سقف خانه ها، زنان در حاشیه خیابانها، اماکن عمومی ، جنگل ها و حتی  مکان های باستانی و  تاریخی  غذا می پزند، ظرف می شویند، لباس می شویند و به بچه ها می رسند و خانه داری می کنند  و مردان نیز  به امور مربوط به خودشان می پردازند  و ساعاتی هم با دیگر مردان خانواده درو هم می نشیند و ...

شهرهای هدف مسافران سرانجام با ترافکی سنگین، هوای آلوده، پیاده روهای مملو از مسافر، محیط زیست آسیب دیده، مکان های تاریخی  آسیب دیده  بدون کمترین گردش مالی و در آمد اقتصادی  و منفاقع اجتماعی روبرو هستند . این سفرها بیشتر گذران روزهایی بیرون از خانه  و صرف حد اقل هزینه زندگی  و دیدارهای خانوادگی است  که انجام می شود. فشاری که شهرهای میزبان تحمل می کنند بسیار بیش از تحمل آنهاست و ضرر اقتصادی و فرهنگی و زیست محیطی این نوع مسافرت آن چنان زیاد است  که نمی توان به آن نام گردشگری نهاد. شاخص های صنعت گردشگری که سود آوری در مقابل کمترین آسیب های اجتماعی و فرهنگی است  در ین  نوع از سفرها نمی توان مشاهده کرد. هجوم یکباره به اماکن فرهنگی و تاریخی و باستانی از سوی کسانی که  کمترین تمایل برای دیدن این مکان ها آنها را به آنجا کشانده و همچنین هجوم یکباره به محیط زیست  و تخریب همه جانبه آن ورای ضرر های اقتصادی است  و گاه غیر قابل جبران  از پیامدهای این سفرها به شمار می روند. آیا با همه این توصیف ها مسافرت های نوروزی ، گردشگری است ؟ /ح