تابستان امسال، سطح وسیعی از جنگل‌های کشور در استان‌های مختلف دچار آتش‌سوزی شدند که در اغلب آن‌ها نیز عامل انسانی دخالت داشت.

در این میان خوزستان یکی از پنج استان اول کشور در داشتن عرصه‌های جنگلی است به همین دلیل باید تجهیزات اطفای حریق مناسبی در اختیار این استان قرار گیرد تا در مواقع بحرانی از آتش‌سوزی‌های گسترده در عرصه‌های جنگلی این استان جلوگیری شود ولی به علت نبود تجهیزات لازم شاهد گسترش آتش‌سوزی‌ها در استان بوده‌ایم.

۵۰ درصد آتش‌سوزی جنگل‌ها در خوزستان

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان با ارائه آماری از آتش‌سوزی جنگل‌ها در این استان به نکته‌ای تلخ اشاره کرد و گفت: در پنج ماه اول امسال بیش از ۵۰ درصد آتش‌سوزی جنگل‌های کشور به استان خوزستان اختصاص داشت. 

امسال بیش از ۵۰ درصد حریق های کشور به استان خوزستان اختصاص داشت

کیامرث حاجی‌زاده بیان کرد: امسال بیش از ۵۰ درصد حریق‌های کشور به استان خوزستان اختصاص داشت. البته در بحث عرصه‌هایی که دچار حریق شد نسبت به سال قبل کاهش داشته‌ایم.

وی بیان کرد: مردم، سازمان‌های مردم‌نهاد، نیروی انتظامی، نیروهای بسیج، ارتش و سپاه همه پای‌کار بودند و با دست‌خالی به اطفای حریق می‌پرداختند. کاهش عرصه‌های دچار حریق در سال جاری به دلیل اقدام به‌موقع نیروها بوده است.

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان ادامه داد: مسئولان ملی باید در خوزستان به دو بخش اطفای حریق و سیلاب کمک‌های ویژه‌ای داشته باشند. باید در این دو زمینه فکری اساسی برای استان خوزستان داشت چون تمام مدل‌های آب و هوایی را دارد.

آتش‌سوزی‌های تعمدی

احمد رئیس زاده قائم‌مقام اداره کل منابع طبیعی خوزستان در خصوص شرایط اقلیمی خوزستان گفت: یکی از ویژگی‌های استان خوزستان، وضعیت توپوگرافی و اقلیمی استان است که چهار هزار متر اختلاف از سطح دریا دارد و همین باعث شده، دشت و کوهپایه داشته باشیم.

وی افزود: از مساحت ۶ میلیون و ۴۵۰ هزار هکتاری خوزستان، دو و نیم میلیون هکتار مرتع، یک‌میلیون هکتار جنگل دست کاشت و یک‌میلیون هکتار هم بیابان داریم.

رئیس زاده بیان کرد: سیل، طوفان، زلزله و آتش‌سوزی ازجمله عواملی است که موجبات تخریب عرصه‌های منابع طبیعی را فراهم می‌کنند. همچنین خودسوزی گیاهان بر اثر شدت گرما و خشکی، رعدوبرق و وجود اجسامی مانند ته لیوان، استکان و بطری‌های شکسته ازجمله عوامل طبیعی بروز آتش‌سوزی در جنگل‌ها هستند.

قائم‌مقام اداره کل منابع طبیعی استان خوزستان اضافه کرد: افزایش دما، خشک‌سالی، باد، وضعیت پوشش گیاهی، اختلافات قومی و عدم رعایت اصول حفاظتی در احیای عرصه‌ها توسط مجریان طرح‌های منابع طبیعی ازجمله عوامل مؤثر بر آتش‌سوزی در منابع طبیعی هستند.

رئیس زاده یادآور شد: فصل بحرانی آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع استان از خرداد شروع و تا شهریور ادامه دارد. بیشترین آتش‌سوزی‌ها را در ماه‌های خرداد و تیر داریم.

وی با اشاره به آتش‌سوزی سطحی، تنه‌ای، تاجی و زیرزمینی به‌عنوان انواع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع گفت: عمده آتش‌سوزی‌ها را در جنگل‌ها، بیشه‌زارها و مراتع در شهرهای شمالی و شمال شرقی استان داریم؛ بیشترین آتش‌سوزی‌های جنگلی و مرتعی خوزستان سطحی هستند.

متخلفان تبرئه می‌شوند

احمدرضا لاهیجان زاده مدیرکل حفاظت محیط‌زیست خوزستان با انتقاد از بی‌نتیجه ماندن پرونده‌های آتش‌سوزی جنگل‌ها و مناطق حفاظت‌شده اظهار کرد: مدتی پیش ۴۰ کشاورز به دلیل سوزاندن کاه و کلش مزارع به دادگاه معرفی‌شده‌اند اما می‌دانیم که این پرونده‌ها نیز همچون گذشته نتیجه‌ای در برندارد و این متخلفان تبرئه می‌شوند.

قائم‌مقام مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خوزستان نیز با اشاره به ممنوعیت آتش زدن کاه و کلش در مزارع بر اساس قانون مصوب اخیر، گفت: بیشترین آتش‌سوزی جنگل در خوزستان در خردادماه رخ می‌دهد که ناشی از سرایت آتش‌سوزی در مزارع به جنگل‌هاست. 

آتش سوزی که در جنگل های منطقه چاوونی منطقه گردشگری منگره بخش الوار گرمسیری اندیمشک به وقوع پیوست بیش از سه روز طول کشید

اما آتش‌سوزی‌ها در برخی نقاط خسارات جبران‌ناپذیری بر جا گذاشت. برای نمونه افزون بر یک هزار هکتار از جنگل‌های بخش الوار اندیمشک که دارای گونه‌های گیاهی ‏نادر هستند، طی سال‌های گذشته در آتش سوخته‌اند.

آتش‌سوزی که در جنگل‌های منطقه چاوونی منطقه گردشگری منگره بخش الوار گرمسیری اندیمشک به وقوع پیوست هم بیش از سه روز طول کشید.

کلکسیونی از بحران‌ها در خوزستان

کیامرث حاجی‌زاده مدیرکل مدیریت بحران استان خوزستان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: استان خوزستان کلکسیونی از بحران‌های متعدد را با توجه به شرایط اقلیمی دارد؛ یکی از معضلات بحث زیرساخت‌ها در این استان است. خوزستان در بخش زیرساختی دچار مشکل است و خیلی از زیرساخت‌ها قبل از انقلاب فراهم شده بود ولی بعد از جنگ تحمیلی نه‌تنها ترمیم نشد و توسعه پیدا نکرد بلکه بر اثر جنگ دچار فرسایش هم شد.

حاجی‌زاده با اشاره به اینکه در بحث آب، برق، فاضلاب و سایر بخش‌های زیرساختی دچار مشکل هستیم، افزود: متأسفانه هیچ‌گونه پایگاه اطفای حریق در حوزه جنگل‌ها و حتی صنعتی نداریم در حالیکه مادر صنعت در پتروشیمی، نفت، فولاد هستیم.

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان با تأکید بر اینکه استانی که باید به هواپیمای آب‌پاش مجهز باشد، از امکانات اولیه اطفای حریق در حوزه صنعتی به‌ویژه نفت و پتروشیمی برخوردار نیست، عنوان کرد: در حدود یک ماه قبل شاهد رونمایی از دو بالگرد استندبای به‌صورت مستقر در استان خوزستان بودیم تا از این به بعد هلی برد نیرو و یا آب‌پاشی را به‌موقع انجام دهیم. یکی از آن‌ها در هوانیروز مسجدسلیمان و دیگری در اهواز یا دزفول مستقر می‌شود.

نبود یک پایگاه اطفای هوایی مجهز

در همین خصوص قائم‌مقام اداره کل منابع طبیعی خوزستان گفت: خوزستان از ۱۰ صنعت بزرگ دنیا ۶ صنعت را دارد ولی حتی یک پایگاه اطفای هوایی مجهز ندارد.

رئیس زاده افزود: تهیه و نصب تابلوهای هشداردهنده، تهیه وسایل لازم برای اطفای آتش، آموزش افراد، احداث خطوط آتش‌بر، عملیات جنگلداری، ایجاد کمربند حفاظتی بین عرصه‌های طبیعی و اراضی کشاورزی (برخی افراد سودجو برای توسعه اراضی کشاورزی خود اقدام به آتش زدن کاه و کلشت می‌کنند) و همچنین عدم آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی ازجمله روش‌های پیشگیری وقوع آتش‌سوزی هستند.

خوزستان از ۱۰ صنعت بزرگ دنیا ۶ صنعت، خطوط لوله نفت، پتروشیمی، گاز و همچنین انواع صنایع فولاد را دارد ولی حتی یک پایگاه اطفای هوایی مجهز ندارد

قائم‌مقام اداره کل منابع طبیعی استان خوزستان بیان کرد: در بخش امکانات و تجهیزات اطفای حریق جزو محروم‌ترین و مظلوم‌ترین استان‌های کشور هستیم. خوزستان از ۱۰ صنعت بزرگ دنیا ۶ صنعت، خطوط لوله نفت، پتروشیمی، گاز و همچنین انواع صنایع فولاد را دارد ولی حتی یک پایگاه اطفای حریق هوایی مجهز ندارد.

رئیس زاده اضافه کرد: برقراری گشت‌های زمینی، ایجاد پایگاه‌های شناسایی و کشف در فصول بحران، احداث برج دیده‌بانی، ایجاد کشیک‌های اطفای حریق، نصب دوربین‌های تله‌متری و سنسورهای هشداردهنده از جمله روش‌های کشف هستند.

وی عنوان کرد: شاید خیلی افراد قوانین و مقررات را نمی‌دانند، بر اساس ماده ۴۵ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع آتش زدن بقایای گیاهی از جمله کاه و کلش یک تا دو سال حبس به دنبال دارد.

رئیس زاده اظهار کرد: موقع آتش‌سوزی در جنگل‌ها همه مأموران دولتی اعم از لشکری، کشوری و شهرداری‌های نزدیک در مقابل تقاضای مأموران جنگل بانی باید با وسایل ممکنه دولتی در اطفای حریق کمک کنند.

تابستان در حال سپری شدن است ولی زخم کهنه مانده بر سینه جنگل‌های خوزستان شاید سال‌ها زمان ببرد تا التیام یابد.

این در حالی است که تابستان‌های سوزان همچنان برای سال‌های آینده هم در راه هستند و چشم طمع به جنگل‌های بکر خوزستان بسته‌اند ولی آیا برای سال‌های بعد تلاش مسئولان از حالت وعده به عمل تبدیل می‌شود تا این شش‌های طبیعی خوزستان در میان این همه بحران زیست‌محیطی از گزند آتش‌سوزی‌های تعمدی و غیر تعمدی در امان باشند؟!/س