اتحادخبر: روزهای سه شنبه در تقویم انجمن گردشگران دشتستان ​"در روستا​" نامگذاری شده که هر هفته با کمک اعضاء انجمن به معرفی یکی از روستاهای دشتستان می پردازد، این هفته در یک گفتگوی مجازی به معرفی روستای درودگاه از توابع بخش سعداباد دشتستان پرداختیم.
انجمن گردشگران دشتستان
اطلاعات کلی
کشور    : ایران
استان :     بوشهر
شهرستان     : دشتستان
بخش    : سعدآباد
دهستان : زیرراه
۲۹.۳۳۴۷۲۲° شمالی ۵۱.۱۱۲۵° شرقی

موقعیت جغرافیایی روستا

 
روستای درودگاه تقریباََ در ۱۴ کیلومتری شمال غربی برازجان یا چهارکیلومتری جاده برازجان ـ گناوه روستایی قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۳۷ متر ویکی از قدیمی ترین روستاهای دشتستان است که آثارتاریخی مهمی درنزدیکی آن قرار دارد.
وجه تسمیه
پیرامون وجه تسمیه درودگاه دوعقیده ابراز کرده‌اند که باعث وجود دو رسم‌الخط برای نام روستا نیز شده است (دورودگاه و درودگاه):
۱) این روستا محل تلاقی دو رودخانه شاپور و دالکی است، لذا آنجا را دورودگاه گفته‌اند؛ یعنی دو   رود   گاه = محل برخورد دو رود.
دو رودخانه شاپور و دالکی در دو طرف روستا قرار دارند و در قسمت جنوب غذبی روستا به هم می‌پیوندند و رودخانه حله را تشکیل می‌دهند که در نهایت به خلیج فارس می‌ریزد.
۲) با توجه به آثار به دست آمده از یک کاخ واحتمالاَ یک آتشکده ممکن است دراین محل یکی از آتشکده‌های ارج دار منطقه قرار داشته که آیین‌های خاص ونیایش‌های ویژه درآن برگزار می‌گردید، با این وصف درودگاه به معنی محل درود و سلام و نیایش می‌باشد.
شکل رسمی و متداول رسم‌الخط نام روستا «درودگاه» می‌باشد.

رودخانه ها
رود شاپور (گرانیس):
این رود ازکوه‌های جنوب غربی شیراز به نام کهمره سرچشمه می‌گیرد و درتنگ چوگان بعد از دریافت رنجان رود، رودشاپور خوانده می‌شود و در همین محل آب خط لوله سوم استان بوشهر از این چشمه‌های آهکی تأمین می‌شود. رود شاپور بعد از دشت چروم و خشت به بخش شبانکاره وارد می‌شود و در بخش سعدآباد به وسیله سد انحرافی شبانکاره برای آبیاری نخلستانها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رود درجنوب روستای درودگاه به رود دالکی می‌پیوندد و رود حله راتشکیل می‌دهد.

رود دالکی :
رود دالکی از رودخانه‌های جاری در استان فارس و استان بوشهر می‌باشد. جغرافی نویسان در گذشته، رودخانه دالکی را به نام " رود اخشین " نیز نامیده‌اند.
رود دالکی یک رود دایمی به طول ۲۲۵ کیلومتر است که شیب متوسط آن ۸/۰ درصد است. این رود که حوزه آبریز آن حله است در مسیر کلی خود که به سمت جنوب غربی است، از شهرستان‌های کازرون، دشتستان و بوشهر در استان‌های فارس و بوشهر عبور می‌کند.
رود دالکی پس از عبور از شهر وحدتیه و بعضی روستاهای بخش سعدآباد به روستای درودگاه می‌رسد و در جنوب غربی روستا به رود شاپور پیوسته و رود حله را تشکیل می‌دهند. مردم بومی روستا، این رود را به دلیل آب شور آن، رود "شور" می‌نامند.
رود حله:

رود حله ازپیوند دورود دالکی وشاپور در درودگاه تشکیل می‌شود. این رود دائمی است و درشمال شرقی روستای کره بند به دو شاخه شمالی وجنوبی تقسیم می‌شود که شاخه جنوبی آب تالاب حله راتشکیل می‌دهد وتداخل آب شور وشیرین دراین تالاب سبب شده است که انبوهی ازگیاهان آبزی وحاشیه‌ای درمنطقه ایجاد شوند و محیطی مناسب برای پرورش میگو که نقش اقتصادی مهمی در استان بوشهر به عهده دارند، در مصب همین رود ایجاد شده‌اند.
اماکن مذهبی
روستای درودگاه دارای ۵ مسجد و دو حسینیه و یک امامزاده می‌باشد.
امامزاده شاه قطب الدین حیدر بن موسی الکاظم
امامزاده شاه قطب الدین حیدر بن موسی الکاظم، برادر علی بن موسی الرضا می‌باشد.

بنای اولیه بقعه متبرکه امامزاده شاه قطب الدی حیدر بیش از یکصد سال قدمت داشته است که با گذشت زمان دچار فرسایش و تخریب شده است. در سال ۱۳۷۰ بنای کنونی بقعه متبرکه با مصالح بلوک، سیمان و بتن تجدید بنا شده است.

بقعه متبرکه در منطقه تاریخی ـ فرهنگی کاخ داریوش (حدوداً با یک کیلومتر فاصله) قرار دارد که با توجه به وجود رودخانه و درختان نخل، از نظر طبیعی و تاریخی هم دارای جاذبه‌های اثر گذار می‌باشد.

تعزیه ی درودگاه

 
روستای درودگاه از روستاهای باسابقه دینی و مذهبی در استان و کشور است، به ویژه تعزیه این روستا که از قدمتی بیش از ۱۵۰ سال برخوردار است که این مسئله نام درودگاه را در نمایش‌های آیینی در سطح کشور مطرح ساخته است.
در سال‌های اخیر همواره در عصر روز عاشورا مردم از نقاط مختلف استان بوشهر و استان‌های همجوار خود را به روستای درودگاه می‌رسانند و ۱۰ برابر جمعیت ساکن در این روستا، به تماشای این تعزیه سنتی می‌پردازند.
تلاش برای افزایش کیفیت تعزیه و پربارتر کردن این تعزیه از برنامه‌هایی است که توسط دست‌اندرکاران این تعزیه مورد توجه قرار دارد و هر سال شاهد روند روبه رشدی در این مراسم هستیم.

لزوم توجه بیشتر به زیرساخت‌های دینی درودگاه
تعدادی از مردم و مسئولان درودگاه و دست‌اندرکاران مراسمات مذهبی و تعزیه در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در دشتستان خواستار حمایت بیشتر مسئولان از تعزیه درودگاه شدند.
باقر باقری حقیقی از دست‌اندرکاران تعزیه درودگاه با اشاره به سابقه تعزیه درودگاه اظهار داشت: تعزیه در درودگاه قدمتی بسیار بالا دارد و مردم مناطق مختلف استان به این روستا می‌آیند و تعزیه درودگاه را می‌بینند.
وی افزود: افزایش امکانات مذهبی و توسعه زیرساخت‌های دینی در این روستا اهمیت زیادی دارد و از مسئولان انتظار داریم در این مسیر کمک کنند.
تعزیه با قدمت ۱۵۰ سال
مسئول هیئت تعزیه‌خوانی روستای درودگاه نیز گفت: بیش از ۱۵۰ سال است که در درودگاه تعزیه اجرا می‌شود و سابقه عزاداری حسینی در این روستا نیز بالغ بر ۳۰۰ سال است.
حسن فخاری افزود: نسخه‌ای که در ۶۰ سال اخیر در درودگاه اجرا می‌شود برگرفته از نسخه حمید خادمی از فساست که از سال ۱۳۳۲ تاکنون با اندکی تغییر اجرا می‌شود.
وی اضافه کرد: تعزیه با مردم درودگاه عجین است و مردم این منطقه نسل‌اندرنسل با تعزیه زندگی کرده‌اند.
مسئول هیئت تعزیه‌خوانی درودگاه تاکید کرد: هیئت تعزیه‌خوانی این روستا در سطح کشور دارای مقام دوم و در استان بوشهر دارای مقام اول است.
فخاری خواستار اختصاص اعتبار برای تجهیز مجموعه فرهنگی حسینیه هیئت تعزیه‌خوانی این روستا شد.
وی بر لزوم همکاری مسئولان برای توسعه زیرساخت‌های فرهنگی در این منطقه تاکید کرد.
مهدی باقری از فعالان تعزیه درودگاه نیز اظهار کرد: فرهنگ عاشورا و کربلا با فرهنگ مردم درودگاه عجین شده و در ایام محرم به خوبی این مسئله نمایان است.
وی ابراز داشت: مراسمات سینه‌زنی و تعزیه‌خوانی درودگاه از سبک سنتی برخوردار است و بیش از یک و نیم قرن سابقه تعزیه درودگاه است.
علم گردانی در روستا
 هر چند امروزه در شکل و ظاهر عَلم و برپایی‌آن تغییراتی بوجود آمده است، اما در روستای درودگاه همچنان مراسم علم‌گردانی برگزار می شود. این آیین در هنگامی که در حدود دویست سال پیش مردم روستا در منطقه ای موسوم به علی‌محمد‌خانی (بیرمی) ـ یکی از هشت سکونت گاه پیشین مردم ـ زندگی می کردند، رواج داشته و در آن زمان مرحوم کربلایی یونس بانی حسینیه روستا بوده است. چوب قدیمی علم که از آن در مراسم علم گردانی بهره می برند، قریب به 200 سال قدمت دارد که به سفارش بانیان حسینیه و با مساعدت خیرین بحرینی ـ  که خانواده ی بانیان حسینیه اصالتاً از بحرین می باشند ـ از هندوستان آورده شد. این چوب که از جنس چوب نی باز است به علت سبک بودن و سهولت در امر علم گردانی بوسیله ی لنج ( نوعی شناور سنتی ) از هندوستان به بحرین و سپس بوشهر و سرانجام به روستا آورده شده است. هر چند چوب علم در حادثه ای سخت آسیب می بیند اما بانیان حسینیه با مرمت و بازسازی قسمت های آسیب دیده، همچنان آن را حفظ و نگهداری کرده اند.

در گذشته با فرا رسیدن ماه محرم از روز نخست ماه، اصطلاحا «علم را می بستند». علم که به وسیله ی دو میخ چوبی در بالای منبر قرار داشت در موعد مقرر با پایین آوردن، غبار روبی و عطر افشانی آن با گلاب اقدام می کردند. همچنین با پارچه هایی به رنگ سرخ، سبز و زرد از روز نخست محرم، علم را می آراستند و با نزدیک شدن به ایام تاسوعا و عاشورا علم را یکپارچه سیاهپوش می کردند. امروزه با پارچه های سبز و سیاه علم را تزیین می کنند. گرفتن آب متبرک شده از علم نیز از دیگر آیین روز علم گردانی می باشد. مردم آب تبرک شده را به تمامی اعضای خانواده خود داده و همگی اندکی از آن را می نوشند و معتقدند شفاء و شفاعت امام حسین (ع) و یاران با وفایش شامل حال آنان خواهد شد.

از دیرباز مراسم علم گردانی در روستا برگزار می شده و بردن علم به کلل، چهار برج، درواهی (آبپخش کنونی)، چم‌درواهی، جتوط، سعدآباد، نظرآقا، برازجان و... معمول بوده است. امروزه مراسم علم گردانی منحصر به روستای درودگاه می باشد و علم را به اطراف و اکناف نمی برند. در شب هفتم محرم علم را که بر جای پیشین خود در بالای منبر جای دارد پایین آورده و با غبارروبی و عطر افشانی با گلاب، مهیا نموده و در محل سینه زنی در صحن حسینیه به حالت سرپا (‌ایستاده‌) نگه می دارند. فردای آن روز با صدای چاووش، مردم در حسینیه تجمع می کنند. حاملان و همراهان علم تمامی کوچه پس کوچه های روستا را پشت سر می گذارند و به جمع‌آوری نذورات مردم می پردازند. همچنین علم را از حسینیه اعظم به منزل مرحوم حاج‌عباس رازه ـ از بنیانگذاران تعزیه در روستا و بانی هیئت اباالفضل العباس(ع) ـ برده و سپس در روستا می گردانند.
از سالهای بسیار دور تا به امروز مرسوم است که برای تبرک گرفتن اهالی علم را، از حسینیه ی اعظم خارج ساخته و به دیدار خانواده های سادات، بزرگان و این اواخرخانواده های شهدا و کسانی که نذری داشتند، می برند. صاحبخانه نیز برای پیشواز و استقبال از علم، ورودی حیاط خانه را آب پاشیده و در منزل نیز شربت و قلیان و... را آماده کرده و چشم انتظار علم می ماند. همچنین مردم با توجه به حاجت و نذر یا مریضی که در خانه دارند به استقبال علم آمده و با دادن نذورات خود مثل گوسفند، بزغاله، مرغ محلی، پول و... برای هدیه و کمک به برگزاری مراسم سید الشهداء، اقدام می کنند.

 این مراسم با نوحه خوانی و سینه زنی همراه است. این نوحه ها بیشتر در مدح و منقبت و مصیبت حضرت ابالفضل العباس‌(‌ع) خوانده می شود:
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر
چون شاه شهیدان خلف شاه ابرار
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر
نوباوه‌ی زهرا پسر حیدر کرار
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر
در کرببلا شد جفا شد بی کس و بی یار
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر
دیگر نَبُدش یار نه اخوان وفا دار
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر
جز ماه بنی هاشم اباالفضل دلاور
عباس علی بازوی شیر افکن حیدر و... .
یا نوحه ی : عباس عمو جانم ما آب نمی خواهیم و ... .
 این مراسم تا نزدیکی های ظهر ادامه دارد. در آخر هم مردم و حاملان و همراهان علم به طرف حسینیه ی اعظم حرکت می کنند و بر سر سفره ی ناهاری که به «سفره ی اباالفضل العباس (ع)» شهرت دارد و توسط خواهران تدارک دیده شده، حاضر و میهمان خوان اهل بیت (ع) می شوند.

آثار باستانی روستا
کاخ هخامنشی بردک سیاه

کاخ زمستانی داریوش اول هخامنشی در میان نخلستانهای اطراف روستای دورودگاه واقع شده است.
این کاخ از نوع سنگ سیاه و سفید ساخته شده و دارای ده ستون در دو ردیف پنج تایی است و سبک وشیوه معماری دوره هخامنشی را دارد. چون زیرسازی پایه ستون‌های به جامانده از این کاخ ازسنگ سیاه است، این کاخ را به نام سنگ سیاه، «بردک سیاه» نام گذاری کرده‌اند.

این کاخ از بقایای شهر باستانی تموکن (هخامنشیان) است. این محل در محل کنونی روستای درودگاه و روستای جتوط قرار داشته است. بخشی از بقایای شهر تاریخی تموکن در روستای جتوط نیز وجود دارد.


از کاخ بردک سیاه به عنوان عمارت زمستانی هخامنشیان یاد می‌شود؛ اما قرار گرفتن این کاخ که احتمالاً وسعتی برابر با تخت‌جمشید داشته (و شاید بزرگتر) در نزدیکی خلیج فارس، می‌تواند بیانگر موقعت استراتژیک آن باشد.

از بزرگی و وسعت بردک سیاه چیزی باقی نمانده‌است. این کاخ هخامنشی اکنون به زیر نخل‌ها رفته و بخش زیادی از آن تخریب شده‌است. به گفته «احسان یغمایی»، باستان‌شناس و سرپرست هیئت کاوش‌های بردک سیاه، از ۵ تپه باستانی بردک سیاه تنها بخش کوچکی از یک تپه باقی‌مانده است. این درحالی‌است که کاوش‌ها در بخش باقی‌مانده هم نادیده گرفته شده و متوقف است.

کشف نقش برجسته‌ای، احتمالاً متعلق به داریوش، درست مشابه نقش داریوش در کاخ تخت‌جمشید یکی از مهمترین دستاوردهای کاوش‌های باستان‌شناسی در بردک سیاه بوده‌است.

اما نتایح کاوش‌ها به اینجا ختم نمی‌شود؛ پیدا شدن ۴ تکه ورقه طلا که در مجموع ۳ کیلو و ۲۰۰ گرم وزن دارد و روی هم «تا» خورده‌است، یکی از مهمترین یافته‌های باستان‌شناسی محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد که این ۴ تکه طلا به عمد زیر یکی از پایه ستون‌ها مدفون شده بود که باستان‌شناسان پس از ۲۵۰۰ سال آن را یافتند.

تای این ۴ تکه طلا هرگز باز نشد و تا مدت ها به صورت امانی در بانک تجارت بوشهر نگهداری می‌شدند. این درحالی است که این طلاها اهمیتی جهانی دارند و امکان دارد پس از بازگشایی حاوی نوشته‌ای باشند.

کشف تالار ستون‌دار با ۲۴ پایه ستون‌ یکی دیگر از دستاوردهای کاوش‌های باستان‌شناسی است. در حال حاضر سازمان میراث فرهنگی بوشهر با ایجاد پوشش حفاظتی سعی در نگهداری این پایه ستون‌ها دارد.
هرچند نگهداری و حفاظت از باقی‌مانده کاخ بردک سیاه و بخش‌های کاوش شده انجام می‌شود، اما بخش زیادی از این محوطه در زیر نخلستان‌ها واقع شده و هرچند میراث بوشهر نخل‌ها را خرید تا کاوش‌ها ادامه داشته باشد، اما این اتفاق تا کنون برای نجات این محوطه هخامنشی رخ نداده است.

نوروز ۹۳ وحضور گردشگران 11 کشور در روستای درودگاه
تعداد زیادی گردشگر خارجی از 11 کشور اروپایی و آفریقایی وارد روستای درودگاه و کاخ بردک‌سیاه شدند و از جاذبه‌های تاریخی این منطقه بازدید کردند.
میشل استوفین گردشگر اهل بلغارستان در این بازدید در گفت‌وگو با خبرنگار فارس در دشتستان اظهار داشت: ایران دارای جاذبه‌های گردشگری بسیار زیادی است.

وی افزود: در این روستای کوچک نیز چند اثر تاریخی وجود دارد که نشانه قدمت و پیشینه آن است.

این گردشگر بین‌المللی اضافه کرد: افزایش امکانات برای توریست‌ها موجبات افزایش ماندگاری آنها می‌شود.

وی از مهمان‌نوازی بوشهری‌ها تقدیر کرد و گفت: خاطرات خوبی از مسافرت به این استان در ذهن من باقی مانده است.
نحوه اطلاع‌رسانی به گردشگران خوب است
ناواروف گردشگر اوکراینی نیز بیان کرد: کاخ بردک‌سیاه دارای قدمت زیادی است و از حضور در این منطقه لذت بردم.

وی افزود: نحوه اطلاع‌رسانی در این منطقه به گردشگران خوب است و سبب شد که از تمام آثار تاریخی بازدید کنیم.

این گردشگر اوکراینی ابراز داشت: به بیشتر مناطق ایران مسافرت کرده‌ام و بیشتر این مناطق دارای مردمانی مهمان‌نواز و خونگرم هستند.

استان بوشهر دیدنی‌های زیادی دارد

یوری کابلر گردشگر آلمانی نیز گفت: در چند روز اخیر به مناطق مختلف ایران مسافرت کرده‌ام و از آثار تاریخی و دیدنی بازدید داشته‌ام.

وی افزود: استان بوشهر دیدنی‌های زیادی دارد و تلاش می‌کنیم همه مناطق گردشگری و توریستی این استان را ببینیم.
این گردشگر آلمانی اضافه کرد: از مسئولان انتظار داریم اطلاع‌رسانی بیشتری از اماکن گردشگری در اختیار توریست‌ها قرار دهند.

جشن نوروزی تموکن در محل کاخ بردک سیاه

 
انجمن میراث فرهنگی روستای درودگاه از سال ۱۳۸۷ تا کنون ، هر ساله در روزهای آغازین سال شمسی ، در محل آثار باستانی بردک سیاه روستای درودگاه مراسم جشن نوروزی برگزار می کند و میزبانِ مسافران، میهمانان و شرکت کنندگان بومی و غیر بومی هستند.

صمیمانه سپاسگزاریم از اعضاء محترم انجمن که در معرفی روستا مارا یاری رساندند.
گردآورنده : ندا مزارعی