جواد متین- بازیگر و منتقد

  علم مدرن مدیریت سرمایه های انسانی را به عنوان مهم ترین سرمایه های یک سازمان می‌داند. در علوم اجتماعی نیز از سرمایه‌ی اجتماعی به عنوان مهم ترین سرمایه یک جامعه نام می برند چون در بین تمام سرمایه ها منابع انسانی از ارزش و اهمیت ویژه ای برخوردار است. سرمایه انسانی تنها سرمایه ای است که با مصرف علاوه بر اینکه کاهش نمی‌یابد بلکه بر اساس کسب تجربه اثر فزایندگیِ ارزش خواهد داشت.

استفاده از سایر منابع سرمایه ای در سازمان‌ها بستگی به توان و تخصص و تجربه ی سرمایه های انسانی دارد. افزایش انگیزه و توانایی سرمایه های انسانی در سازمان‌ها و در جامعه به عنوان یک سرمایه ی اجتماعی از اهمیت بسیار زیادی برخورداراست. تصور کنید در صورت عدم وجود تجهیزات و تکنولوژی امکان واردات این سرمایه‌های مادی وجود دارد یا شاید حتی بتوان تخصص را وارد کرد اما سرمایه ای مثل اعتماد یا تعصب ملی را هیچ گاه نمی توان به راحتی وارد کرد پس این نشان از اهمیت ویژه‌ی سرمایه انسانی دارد.

در جوامع مترقی مشارکت اقشار مختلف در جامعه و ارائه ی طریق و دخالت در تصمیم گیری و ایجاد جریان های اجتماعی به صورت فعال از شاخص های توسعه یافتگی به شمار می‌رود. فعالیت های مشارکتی در سازمان ها اگر منطبق با اهداف و سلایق و منافع افراد باشد با ایجاد تعلق سازمانی میزان کارایی و اثربخشی در جامعه ی مورد نظر بهبود می‌یابد.

انتقاد به عنوان برانگیزاننده افراد و یا گروه ها در یک اجتماع در مسیر اصلاح کردن شرایط و بهبود بخشی به عملکردشان مورد توجه برنامه ریزان قرار می گیرد. در جوامعی که محدوده خرد جمعی سنتی و بسته است این شکل تغییرات مثل خروج از شعاع عادات همراه با درد است و در کل انتقاد به عنوان یک پدیده ی تغییر دهنده شیوه ای همرا با ترس و عکس العمل های شدید است. اما در جوامع مترقی و پیشرفته همواره از نقد به عنوان یک جریان منظم و مستمر اجتماعی توسط یک طبقه ی روشنفکر به عنوان ذخایر غیرملموس اجتماعی یاد می‌شود.

با توجه به شرایط موجود در عصر ما و شهرآشوب مسائل اجتماعی ضرورت پرداخت به مقوله ی نقد بدیهی به نظر می رسد اما از سویی چون قاعده ای عام و یکنواخت برای پرداختن به هر یک از این مسائل وجود ندارد نقش یک منتقد را به مثابه آینه ی تمام نمای جامعه به انزوا می راند و یا به سکوتی سازمان یافته ترغیب می‌کند.

سکوت سازمانی چه تاثیری در سازمان دارد؟ چرا با وجود استقرار نظام پیشنهادات در سازمانها، پیشنهاداتی از سوی کارکنان مطرح نمی شود؟

 سکوت سازمانی(Organizational Silence)‏ پدیده‌ جدیدی است که در آن کارکنان سازمان به دلایل متفاوت ازاظهارنظر در رابطه با  مشکلات سازمان خودداری و امتناع ورزیده و سکوت می‌کنند. سکوت علامتی برای بیماری سازمانی محسوب می شود و مدیران باید عامل اصلی آن را ردیابی و برطرف نمایند. با توجه به نوع انگیزه کارکنان سکوت در سازمانها به 3 دسته زیر قابل تقسیم بندی است :

۱- سکوت مطیع: انگیزه این نوع سکوت کناره گیری، تسلیم بودن و رضایت دادن به هر چیزی است .

۲- سکوت تدافعی: انگیزه این نوع سکوت خود حفاظتی است یعنی علت سکوت کارمند در سازمان ترس است.

۳- سکوت دوستانه: انگیزه این نوع سکوت علاقه به دیگران و ایجاد فرصت برای تشریک مساعی می باشد.

من سکوت دوستان هنرمندم در حوزه فرهنگ و هنر بوشهر خصوصا هنر فاخر نمایش به عنوان یک هنرپیشرو و منتقد را ناشی از دلایل انگیزشی می دانم. فعالیت فعالان حوزه نمایش در استان بوشهر به شکل «باری به هر جهت» و از سر تفنن است و هیچ گونه نقش اصلاحی درون سازمانی و برون سازمانی مبتنی بر تاثیر بر جامعه ی پیرامونی برای خود و آثارشان متصور نمی شوند.

احساس بی تفاوتی و بی خیالی نسبت به مسائل روزمره ای که برای تولید آثار با آن دست به گریبان هستند و هم چنین عبور با آسودگی از کنار تمام مسائل اجتماعی از سوی دیگر اثبات کننده ی این ادعاست. عدم مشارکت و توجه ناکافی به مقوله ی نقد به عنوان یکی از شاخه‌ های مهم هنر نمایش، نتایج مناسبی در دراز مدت به همراه نخواهد داشت چون نقد باعث می شود: 1ـ حضور و مشارکت گسترده تمامی هنرمندان در تصمیم گیری ها به صورت فعال تحقق پیدا کند. 2ـ تشنج و مناقشات با افزایش اطلاع از امور کاهش می یابد.3- ارتباط بین مسئوولان و هنرمندان در خصوص تصمیمات بیشتر می شود.4ـ تمامی هنرمندان رشته ی هنری تئاتر در ارائه راه‌حل ها تصمیم گیرنده و دخیل هستند. 5-که در نتیجه ی این مشارکت، رشد هنری در جنبه تخصصی و فنی را شاهد خواهیم بود.

در سایه ی ترویج فرهنگ نقد و نقد پذیری در جامعه بسیاری از عادت های بد و تاثیرات منفی تک گویی در جامعه ی هنری از قبیل شایعه پراکنی و جوسازی، تهمت ،تشنج و نظرات ناشی از حب و بغض را شاهد نخواهیم بود.

به امید اینکه شاهد توسعه و ترویج فرهنگ نقد سازنده مبتنی بر منطق و دانش در هنر تئاتر بوشهر باشیم./ص

منابع:

1-  علي _ صاد، روش نقد، تهران ، هجرت، 1399
2- ضرورت گسترش روحيه نقد و انتقادپذيري)نویسنده:دکتر طاهره ابراهیمی فر)