یعقوب یزدان پناه

در تعریف جغرافیایی، خلیج فارس عبارت از پیشرفتگی دریا در خشکی است که حد واسط سرزمین ایران و شبه جزیره عربستان می باشد. این دریا از قدیم در بین اعراب، بحر الفارس نام داشته و در منابع اسلامی نیز بدین نام آمده است. در کتاب"حدود العالم من المشرق الی المغرب" که یک هزار سال پیش تالیف گردیده و قدیمی ترین کتاب فارسی موجود در دانش جغرافیا است در خصوص این دریا آمده است :" خلیج پارس از حد پارس برگیرد، با پهنای اندک تا به حدود سند". در نوشته های غربی این دریا با نام پرسیکوس سینوس (Persicus Sinus) یا پرسیکوم ماره (Persicum Mare) آمده است. در قرن بیستم نام "بحر فارس" به "خلیج فارس" تبدیل شده و ترجمه آن در زبان های مختلف مورد استفاده است، بطوری که در کشورهای انگلیسی زبان به نام Persian Gulf ، و در زبان فرانسه  بنام  Persique Golf، در زبان روسی Persidski Zalive ، در زبان ترکی Farsi Korfozi و در زبان ژاپنی به نام Perusha Wan نامیده می شود .

در خصوص قدمت نام خلیج فارس باید گفت از اسناد و مدارک زمان هخامنشیان چنین بر می آید که نام " دریای پارس" از دوران گذشته مورد استفاده بوده است، چنانکه در کتیبه ای که از داریوش پادشاه هخامنشی در تنگه سوئز به دست آمده از آن به عنوان "دریایی که از پارس آید" یاد شده است. در زمان ساسانیان نیز این خلیج را دریای پارس می نامیدند. در چند دهه گذشته عوامل استکبار در راستای سیاست "اختلاف بینداز و حکومت کن" و به منظور ایجاد تضاد میان ایرانیان و اعراب، خلیج فارس را به نام جعلی خلیج عربی بر سر زبان ها انداختند. هدف دیگر استکبار از ایجاد هیاهو در خصوص این تغییر نام، ایجاد شکاف در جبهه مبارزه اعراب علیه اسرائیل بود که در آن زمان در اوج قدرت قرار داشت و بدین ترتیب تلاش داشت فشار بر اسرائیل را کاهش دهد. در سال 1962 (1341) در تحریفی آشکار روزنامه تایمز لندن برای نخستین بار خلیج فارس را به نام جعلی "خلیج عربی" نامید. همچنین سر چارلز بلگریو (کارگزار انگلیس در خلیج فارس طی سالهای 1926 تا 1957 م – 1305 تا 1336 ش) در کتابی که در سال 1966 (1345) منتشر نمود نام جعلی خلیج عربی را به بجای نام خلیج فارس بکار برد، وی در مقالات و سخنرانی های خود نیز تاکید بسیاری بر این تحریف تاریخی داشت. این اقدامات به علت ایجاد زمینه های غلط توسط برخی از سیاستمداران نادان محلی به سرعت در جهان عرب مورد توجه واقع شد. از جمله در رقابت بین سرهنگ عبدالکریم قاسم (که در سال 1957 (1337) با کودتا در عراق قدرت را به دست گرفته بود) و جمال عبد الناصر در مصر بر سر رهبری جهان عرب، عبدالکریم قاسم نام مجعول "خلیج عربی" را برای "خلیج فارس" بکار برد. در این زمان جمال عبداناصر به خاطر رهبری مبارزه علیه اسرائیل توانسته بود در جهان عرب محبوبیت زیادی کسب کند. عبدالکریم قاسم نیز با تغییر نام " خلیج فارس" سعی نمود با استفاده از احساسات ناسیونالیستی اعراب برای خود کسب محبوبیت نماید. به علاوه او می خواست با ایجاد یک دشمن فرضی در مرزهای شرقی عراق "فرافکنی" مشکلات داخلی نموده و توجه مردم را از مشکلات داخلی به مسائل خارجی معطوف دارد.  

اصولا در گذشته، خلیج فارس یک دریای داخلی ایران بوده است و بنابراین واضح و اصولی است که نام آن نیز برگرفته از ایران باشد. هرچند با هجوم استعمارگران اروپایی به منطقه و عدم توانایی دولتهای مرکزی وقت ایران برای حمایت از امرای خراج گذار خود در بخش جنوبی خلیج فارس، به تدریج این مناطق از ایران جدا شدند، بطوری که آخرین بخش از این مناطق یعنی بحرین نیز رسماً در سال 1971 (1350) از ایران جدا شد. لذا هنوز زبان، فرهنگ و نژاد ایرانی در این مناطق آشکارا خود را نشان می دهد.(1)

با توجه به مطالب فوق قصد دارم به این نکته اشاره کنم که در خصوص نام آبراه جنوب وجنوب غرب ایران دو نظر وجود دارد: 1- نظر و دیدگاه ما ایرانیان که معتقد هستیم، با توجه به منابع و مستندات موثق و موجود، آبراه حاشیه جنوب و جنوب غربی کشور ایران خلیج فارس نام دارد 2- نظر و دیدگاه کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس که با حمایت کشورهای غربی و موسسات بزرگ جغرافیایی مثل نشنال جئوگرافی بشدت بر تحریف و جعل نام زیبا و بلند خلیج فارس به "خلیج"، "خلیج عرب" یا " خلیج عربی" تبلیغ می نمایند تا بتوانند از این تغییر نام اعتباری برای خود بیافرینند و این آبراه استراتژیک جهان را که در واقع سومین خلیج بزرگ جهان محسوب می شود بنام خود در آورند. 

لذا در این تقابل شورای عالی انقلاب فرهنگی در یک اقدام پسندیده و به منظور پاسداری از میراث معنوی و فرهنگی خلیج فارس، در جلسه 565 مورخ 21/4/1384 به پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی، روز 10 اردیبهشت ماه را که مصادف با اخراج پرتغالی ها از تنگه هرمز و خلیج فارس می باشد به عنوان "روز ملی خلیج فارس" به تصویب رساند.(2) لازم به ذکر است گفته شود که شورای عالی انقلاب فرهنگی در ماده 3 آیین نامه "نحوه نامگذاری روزها و مناست های خاص" به این نکته اشاره نموده است که :" روزها و مناسبت های مندرج در متن تقویم به مناسبت هایی اطلاق می شود که دارای حداقل یکی از ویژگی های ذیل باشد.

الف) برای تمام قشرهای مختلف جامعه مهم و تاثیر گذار بوده و از دیدگاه همه ملت ارزشمند و معتبر باشد.

ب) همه مناطق کشور آن مناسبت را با خود مرتبط بدانند و اهمیت آن منحصر به یک منطقه جغرافیایی خاص نباشد.

ج) تقویت کننده حدالقل یکی از مولفه های هویت ملی ایرانیان باشد."(3)

اگر با دقت به موضوع انتخاب یک روز در تقویم رسمی کشور به نام روز ملی خلیج فارس بنگریم متوجه خواهیم شد که این نتخاب از همه ویژگی های فوق بر خوردار است. لذا بر همه ی ما واجب و تکلیف است که برای پاسداشت نام خلیج فارس و انجام اقدامات مقتدرانه در برابر شیطنت های مختلف بیگانگان در جعل نام خلیج فارس بیشتر تلاش وکوشش نماییم. برخی به وظیفه خود در این خصوص بخوبی عمل می نمایند چرا که در ایام مختلف سال بویژه روزهای نزدیک به 10 اردیبهشت ماه همایش ها و برنامه های متفاوتی در سراسر کشور بخصوص در استانهای بوشهر، خوزستان، هرمزگان و حتی سیستان و بلوچستان در خصوص معرفی خلیج فارس و ظرفیت های موجود آن توسط دانشگاه ها، نهادها و سازمانهای دولتی وخصوصی برگزار می گردد. در کنار این گونه برنامه ها، شرکتها، موسسات، اصناف، اماکن خصوصی، خیابانها و میادین بسیاری نیز وجود دارد که نام زیبای خلیج فارس را یدک می کشند. انتظار می رود در استان بوشهر که بیشترین مرز ساحلی را با خلیج فارس دارد و مسئولین استان داعیه دار استقرار مرکز دبیر خانه دائمی روز ملی خلیخ فارس در  بوشهر می باشند حداقل در حفظ نام خلیج فارس پیشگام بوده و از گونه تحریف در این زمینه بشدت جلوگیری نمایند، اما هستند کسانی و یا نهادهایی که بوظیفه خود در خصوص پاسداشت نام خلیج فارس بخوبی عمل نمی کنند برای تصدیق این ادعا کافی است ابتدا به عکس های ذیل نگاه کرده و سپس در سطح شهرهای استان بوشهر با دقت تردد نمایید آن وقت مشاهده خواهید کرد که در همین استان بوشهر هستند شرکت ها، موسسات و مغازه هایی که به انواع مختلف نام زیبای خلیج فارس را تحریف نموده و ظاهرا مورد اعتراض هیچ نهاد دولتی هم قرار نمی گیرند ، دلیل عدم اعتراض هم کاملا مشخص است چرا که این اسامی به پیشنهاد هیات موسس شرکت ها یا موسسات ارائه و به راحتی توسط نهادی دولتی به ثبت رسیده است. البته بنظر می رسد ثبت برخی از عناوین که منجر به تحریف نام خلیج فارس شده کاملا غیرعمد بوده و این امیدواری وجود دارد که مسئولین محترم از این به بعد از ثبت هر گونه عنوانی که خدشه ای به نام زیبای خلیج فارس وارد می کند خودداری نمایند. انشاالله.

 

1- فعالیت شرکت هواپیمایی"طیران الخلیج – Gulf Air" متعلق به کشورهای عربی با تحریف نام خلیج فارس در شهر بوشهر 

      


    

2- شرکت تعاونی تابلو فرش " آذر خلیج " 

 

 

3- شرکت "گلف اجنسی" ایران(سهامی خاص)

 

 

 

4- تعمیرات تخصصی موبایل "خلیج کام"

 

5- "پدیده خلیخ" غذا فروشی کبابی پیتزا

 

6- لاستیک "خلیچ اسپرت" 

 

7- درب های اتوماتیک و سیتم های حفاظتی "خلیج در"

 

8- سالن زیبایی "نگین خلیج"

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

1- الهی؛ همایون. "خایج فارس و مسائل آن" نشر قومس؛ سال 89،چاپ 12؛ صص 4و5 .

2- مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، جلسه 565 مورخ 21/4/84 .

3- مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی ، جلسه 648 مورخ 24/6/88 .

• در خصوص روز ملی خلیج فارس بنگرید به :

طیبی؛ صفورا. "10 اردیبهشت فتح هرمز و حاکمیت ایران بر خلیج فارس" روزنامه بامداد جنوب، سال 2، شماره 83، 6/2/94 .